Câu view bằng đồ ăn lạ: Đánh đổi sức khỏe lấy lượt xem

Nhộng ong rừng, bánh trứng kiến, đuông dừa ngâm nước mắm, châu chấu chiên giòn, bọ xít chiên... cùng nhiều loại côn trùng được chế biến và trở thành món ăn được giới trẻ yêu thích. Đáng chú ý, tất cả đều đang trở thành công cụ đắc lực để tạo nội dung, thu hút tương tác trên không gian mạng. Quy luật rất rõ ràng: những món ăn càng lạ, càng kích thích thị giác thì càng dễ đánh trúng tâm lý tò mò của số đông. Sức lan tỏa mãnh liệt của mạng xã hội đã nhanh chóng biến những món ăn vốn mang tính đặc sản địa phương trở thành một trào lưu mang tính đại chúng.

Tuy nhiên, điều đáng nói là trong cuộc đua câu view hiện nay, không ít video đã bỏ qua yếu tố an toàn để chạy theo hiệu ứng. Món ăn càng lạ, phản ứng càng mạnh, lượt xem càng cao. Nhưng lượt xem tăng lên không đồng nghĩa với giá trị tích cực của nội dung đó tăng lên. Ngược lại, những video đó có thể vô tình tạo hiệu ứng bắt chước, đặc biệt trong giới trẻ, tạo ra những hiệu ứng ngược và hệ quả đáng tiếc.

Bánh trứng kiến - đặc sản của người Tày ở các tỉnh miền núi phía Bắc là ví dụ điển hình. Những đoạn clip ghi lại cảnh thưởng thức món ăn này với biểu cảm hào hứng đã nhanh chóng thu hút hàng triệu lượt xem, kéo theo làn sóng người dùng tìm mua và trải nghiệm. Vì tò mò và muốn bắt kịp trào lưu trên mạng xã hội, không ít bạn trẻ ở Hà Tĩnh cũng tìm mua để thử mà chưa tìm hiểu kỹ về thành phần cũng như những phản ứng có thể xảy ra đối với cơ địa của mình.

Em N.T.N.M. - phường Thành Sen (Hà Tĩnh) cho biết: "Ban đầu em khá tò mò vì thấy nhiều người trên mạng đánh giá bánh trứng kiến rất ngon nên quyết định mua ăn thử. Sau khi ăn, cơ thể em xuất hiện các triệu chứng như mẩn ngứa, nổi ban đỏ và phải đến cơ sở y tế thăm khám. Bác sĩ xác định em bị dị ứng với thành phần của món ăn này và phải dùng thuốc điều trị".

Nhiều người cho rằng côn trùng sống trong môi trường tự nhiên, không sử dụng kháng sinh hay chất kích thích tăng trưởng nên là nguồn thực phẩm sạch. Vậy nhưng nhiều loại côn trùng có thể mang ký sinh trùng, vi khuẩn, nấm độc hoặc tích lũy hóa chất từ môi trường sống. Nguy hiểm hơn, không ít người có cơ địa dị ứng với protein trong côn trùng nhưng không hề biết trước khi sử dụng. Hậu quả có thể chỉ là đau bụng, buồn nôn, nhưng cũng có thể là sốc phản vệ, đe dọa tính mạng. Ngay tại những địa phương nổi tiếng với các món ăn từ côn trùng, người dân cũng luôn có những nguyên tắc riêng trong việc lựa chọn và chế biến.

Anh Lý Hùng Cường (tỉnh Lào Cai) chia sẻ: "Những video về các món ăn độc lạ thường rất thu hút người xem và phần nào góp phần quảng bá hình ảnh, văn hóa cũng như đặc sản của địa phương. Tuy nhiên, người xem cần có sự chọn lọc, chỉ nên tìm hiểu những sản vật thực sự là nét văn hóa ẩm thực bản địa, thay vì chạy theo các nội dung câu view bất chấp. Thực tế, nhiều loại côn trùng chỉ an toàn khi được những người có kinh nghiệm nhận biết và chế biến đúng cách. Nếu làm theo các clip trên mạng mà không tìm hiểu kỹ nguồn gốc, cách chế biến hay các nguy cơ dị ứng thì rất dễ gặp những rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe".

Những lời cảnh báo này hoàn toàn có cơ sở thực tế. Thời gian gần đây, tại nhiều địa phương trong cả nước đã ghi nhận các trường hợp phải nhập viện sau khi sử dụng những món ăn từ côn trùng hoặc thực phẩm tự nhiên chưa được chế biến bảo đảm an toàn.

Đầu tháng 5 vừa qua, tỉnh Quảng Trị ghi nhận 9 người phải nhập viện cấp cứu sau khi ăn ve sầu chiên. Cuối tháng 5, tại Thanh Hóa cũng có 6 người phải điều trị y tế do ngộ độc sau khi sử dụng các món ăn chế biến từ bọ xít với các biểu hiện như đau đầu, đau bụng, buồn nôn dữ dội.

Tại Hà Tĩnh, ngành y tế cũng từng tiếp nhận các trường hợp ngộ độc liên quan đến việc sử dụng nấm mọc tự nhiên hoặc các món ăn được chế biến từ nguyên liệu không rõ đặc tính, chưa được xử lý đúng cách. Những sự việc này cho thấy không phải bất cứ sản vật tự nhiên hay món ăn "độc lạ" nào cũng có thể sử dụng một cách tùy tiện chỉ vì tò mò hoặc chạy theo trào lưu trên mạng xã hội.

Bác sĩ CKI Nguyễn Đức Hoàn - Phó Trưởng khoa Cấp cứu - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh cho biết: "Hiện nay, nhiều bạn trẻ tham gia các thử thách ăn uống trên mạng xã hội, trong đó có việc sử dụng các loại côn trùng lạ. Đây là hành động tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe. Các loại côn trùng có thể chứa độc tố, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Nếu không được nhận biết và chế biến đúng cách, người sử dụng có thể bị ngộ độc với các biểu hiện từ nhẹ đến nặng, thậm chí đe dọa tính mạng. Chúng tôi khuyến cáo người dân, đặc biệt là các bạn trẻ, chỉ sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được chế biến bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm; tuyệt đối không ăn các loại côn trùng lạ, nấm lạ hoặc các món ăn sống, tái khi chưa hiểu rõ mức độ an toàn của thực phẩm".

Nhìn nhận một cách khách quan, ranh giới giữa sáng tạo nội dung và việc chạy theo hiệu ứng trên không gian số đôi khi rất mong manh. Trong cuộc đua thu hút sự chú ý của người dùng, không ít tài khoản sẵn sàng khai thác các nội dung gây sốc, những món ăn kỳ lạ hay các thử thách tiềm ẩn rủi ro để đổi lấy lượt xem và tương tác. Tuy nhiên, vẫn có những nhà sáng tạo nội dung lựa chọn hướng đi khác, đặt trách nhiệm xã hội lên trên những con số ảo.

Sở hữu lượng người theo dõi lớn trên nền tảng TikTok, anh Trương Tuấn Anh cùng các thành viên của kênh "Ba ông bố đảm" là một trong những ví dụ như vậy. Thay vì chạy theo những trào lưu gây tranh cãi, nhóm tập trung khai thác các nội dung về văn hóa ẩm thực, giới thiệu những món ăn bảo đảm an toàn, đồng thời lan tỏa những câu chuyện tích cực trong cuộc sống.

Anh Trương Tuấn Anh chia sẻ: "Các nội dung về món ăn độc lạ hay thử thách ăn uống có thể thu hút rất nhiều lượt xem. Tuy nhiên, nếu tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe thì người làm nội dung cần cân nhắc trách nhiệm của mình trước khi đăng tải. Người sáng tạo nội dung không chỉ chạy theo tương tác mà còn cần lan tỏa thông tin tích cực, góp phần định hướng nhận thức đúng đắn cho người xem, nhất là các bạn trẻ".

Mạng xã hội có thể nhanh chóng biến một món ăn bình thường thành hiện tượng chỉ sau vài đoạn video ngắn hay một phiên livestream. Thế nhưng, phía sau những lượt xem và những trào lưu gây tò mò ấy vẫn tiềm ẩn không ít nguy cơ đối với sức khỏe nếu người dùng thiếu sự chọn lọc và hiểu biết cần thiết.

Trong thế giới số, sự tò mò là điều dễ hiểu nhưng không phải xu hướng nào cũng đáng để thử. Chủ động kiểm chứng thông tin, cân nhắc các yếu tố an toàn và không chạy theo những trào lưu đánh đổi sức khỏe để thu hút sự chú ý chính là cách mỗi người tự bảo vệ bản thân, đồng thời góp phần xây dựng một môi trường mạng văn minh, trách nhiệm hơn.