Từ 2026, hàng triệu hộ khoán chuyển sang kê khai, nộp thuế. Song nhiều hộ kinh doanh phát sinh tâm lý lo ngại doanh thu thực tế tăng cao so với mức khoán của các năm trước, dẫn đến bị truy thu thuế.
Theo công văn 307 ngày 19/1, Cục Thuế cho biết sẽ không kiểm tra thuế, hay sử dụng doanh thu khai thuế của hộ, cá nhân kinh doanh năm 2026 để hồi tố, truy thu nghĩa vụ thuế của các năm trước. Điều kiện là các hộ thuế khoán từ 2025 trở về trước được cơ quan thuế ấn định doanh thu, xác định mức nộp theo quy định. Trường hợp không bị truy thu bao gồm cả hộ, cá nhân kinh doanh thay đổi quy mô hoạt động dẫn đến doanh thu tính thuế thay đổi 50% trở lên.
Đại diện cơ quan thuế từng nhiều lần khẳng định sẽ không thực hiện việc truy thu này. Tại hội thảo tuần trước, Phó cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) Mai Sơn khẳng định các quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa đơn với hộ kinh doanh được xây dựng theo hướng đơn giản, dễ áp dụng và giảm nhẹ đáng kể so với trước, phù hợp với quy mô và điều kiện hoạt động.
"Doanh thu kê khai thực tế của hộ kinh doanh trong năm nay cũng không được sử dụng làm căn cứ để truy thu thuế khoán các năm trước", ông Sơn nói. Lãnh đạo cơ quan thuế cũng cho biết sẽ tăng cường kênh tiếp nhận vướng mắc trong quá trình kê khai, đồng thời cung cấp các tài liệu "cầm tay chỉ việc" để hộ kinh doanh dễ tra cứu và đối chiếu.
Công văn 307 cũng nêu thêm, nếu cơ quan thuế phát hiện hành vi gian lận, che giấu doanh thu dẫn đến thiếu thuế, hộ, cá nhân kinh doanh sẽ bị xử phạt theo Nghị định 125/2020. Cụ thể, vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn có thể bị phạt cảnh cáo hoặc tiền. Mức phạt tiền tối đa tới 200 triệu đồng với tổ chức, 100 triệu đồng với cá nhân vi phạm thủ tục thuế; 100 triệu đồng với tổ chức, 50 triệu đồng với cá nhân vi phạm hóa đơn. Hành vi khai sai bị phạt 20% số thuế thiếu, trốn thuế phạt 1-3 lần số tiền thuế trốn.
Ngoài phạt tiền, họ có thể bị đình chỉ hoạt động in hóa đơn. Người vi phạm buộc nộp đủ thuế thiếu, thuế trốn, tiền chậm nộp, điều chỉnh kê khai, thực hiện đúng quy định về hóa đơn và nộp lại khoản lợi bất hợp pháp. Mức phạt cụ thể xác định theo mức trung bình của khung, điều chỉnh tăng hoặc giảm 10% cho mỗi tình tiết, hộ kinh doanh áp dụng mức phạt như cá nhân. Trường hợp nghiêm trọng có thể bị xử lý hình sự về tội trốn thuế.
Tới cuối 2024, cả nước có khoảng 3,6 triệu hộ, cá nhân kinh doanh. Số hộ hoạt động ổn định (hộ khoán và kê khai) là 2,2 triệu. Năm 2024, họ đóng góp khoảng 26.000 tỷ đồng vào ngân sách và nửa đầu năm ngoái là 17.000 tỷ đồng.
