Khi xã “gánh” áp lực phố

(Baohatinh.vn) - Sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều thị trấn cũ ở Hà Tĩnh thành xã. Tên gọi đổi, nhưng nhịp sống đô thị và áp lực vẫn lớn, đặt ra yêu cầu quản lý hiệu quả, đảm bảo sinh kế.

Khoảng trống quản lý sau sắp xếp đơn vị hành chính

Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Hà Tĩnh có 17 đô thị từ loại II đến loại IV – những trung tâm phát triển của từng vùng.

Sau sắp xếp, nhiều thị trấn được chuyển thành đơn vị cấp xã. Theo Nghị quyết 111 ngày 24/12/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các địa bàn này vẫn tiếp tục được công nhận là đô thị trong giai đoạn chuyển tiếp. Tuy nhiên đến nay, việc công bố lại phân loại đô thị vẫn chưa hoàn tất, tạo ra một khoảng trống pháp lý nhất định.

bqbht_br_8888.jpg
Trung tâm hành chính xã Can Lộc (thị trấn Nghèn cũ).

Ông Tô Thái Hòa - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho rằng: “Hiện nay, khoảng trống lớn nhất là chưa có quy định pháp lý về đô thị trong xã dẫn tới khó khăn cho công tác lập quy hoạch chung xã. Các đô thị chưa được công bố lại phân loại đô thị khiến công tác quản lý gặp khó khăn, nhất là trong áp dụng các tiêu chí và cơ chế phù hợp với từng địa bàn.”

Không chỉ dừng lại ở pháp lý, khoảng trống còn thể hiện rõ trong tổ chức bộ máy và thực thi. Sau khi chuyển từ thị trấn sang xã, nhiều địa phương không còn áp dụng đầy đủ cơ chế quản lý đô thị, thiếu các bộ phận chuyên trách, trong khi khối lượng công việc ngày càng gia tăng.

Ông Phan Thanh Nghi - Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Xuyên cho biết: “Chúng tôi gặp khó trong xử lý vi phạm do thiếu công cụ và chế tài đủ mạnh. Nhiều trường hợp chỉ dừng ở nhắc nhở.”

Trong khi đó, chính quyền cấp xã – vốn được thiết kế cho quản lý nông thôn – đang phải “gánh” thêm các nhiệm vụ của đô thị, từ trật tự xây dựng, môi trường đến an toàn giao thông. Sự “lệch pha” giữa cơ chế và thực tiễn khiến công tác quản lý chưa theo kịp yêu cầu.

Áp lực từ những "đô thị trong hình hài xã"

Danh xưng hành chính đã thay đổi nhưng tính chất đô thị vẫn còn đó. Chính sự “chuyển trạng thái chưa hoàn tất” khiến các địa bàn này vừa mang đặc điểm nông thôn, vừa vận hành như đô thị, kéo theo nhiều áp lực trong đời sống.

bqbht_br_500a04d0e89f69c1308e.jpg
bqbht_br_z7691961196503-02aac73522c0505fdbcba6c146bd38d4.jpg
bqbht_br_z7691961186946-152927534953018b50e9f9f56023630d.jpg
Hoạt động buôn bán lấn chiếm lòng lề đường, chợ tạm rất dễ bắt gặp tại các trung tâm xã trước đây là thị trấn.

Tại xã Can Lộc, sau sáp nhập, quy mô dân số tăng hơn 3 lần, hoạt động buôn bán vẫn sôi động. Tuy nhiên, nhiều tuyến phố thiếu quản lý đồng bộ: vỉa hè bị lấn chiếm, chợ tạm mọc lên, rác thải tồn đọng…

Ông Lê Văn Duẫn - Bí thư Chi bộ thôn 6, xã Can Lộc, chia sẻ: “Danh xưng thay đổi nhưng cách sinh hoạt của người dân vẫn như trước. Tại thôn 6 chỉ có 4 hộ sản xuất nông nghiệp, số còn lại là cán bộ nghỉ hưu và hoạt động kinh doanh. Sinh kế của họ bám vào các trục chính để buôn bán, do vậy dễ phát sinh vi phạm trật tự an toàn giao thông.”

Tương tự, tại xã Thạch Hà, những dấu ấn đô thị vẫn hiện diện rõ nét với nhà cửa san sát, giao thông thuận tiện, buôn bán nhộn nhịp. Nhưng chỉ cần rẽ vào một góc nhỏ, có thể bắt gặp hình ảnh cỏ dại mọc um tùm, rác thải tập kết ngay trên vỉa hè trước những trụ sở cũ đã giải thể.

e01b4dc7a18820d67999.jpg
f9dc0e09e24663183a57.jpg
z7691961179093-99aa47fd1a25b78d1001c778766d7b45.jpg
Trước các cơ quan, công sở đã giải thể ở xã Thạch Hà cỏ dại mọc um tùm, trên vỉa hè trở thành những bãi tập kết rác thải.

Ông Nguyễn Minh Hoa, người dân thôn 7, xã Thạch Hà cho biết: “Có những khu vực trước đây được quản lý thường xuyên, nay rơi vào khoảng trống nên xuống cấp nhanh chóng. Công tác quản lý đô thị sau chuyển đổi cũng chưa theo kịp thực tiễn.”

Những bất cập này không còn là hiện tượng cá biệt, mà đã trở thành "điểm nghẽn" phổ biến tại các địa bàn xã trước đây từng là thị trấn. Tại xã Cẩm Xuyên, tuyến đường nối quốc lộ 1 xuống bãi biển Thiên Cầm là công trình hạ tầng mới, kỳ vọng tạo động lực phát triển du lịch lại đang bị lấn chiếm, ảnh hưởng đến an toàn giao thông. Đáng nói, tình trạng này không diễn ra đơn lẻ mà xuất hiện trên nhiều tuyến đường, kéo dài và khó kiểm soát.

bqbht_br_z7691961163072-3370b5359aede3e78e29d58ec39b229e.jpg
bqbht_br_z7691961158866-acbb2c24aa7b316f39637e884d2349be.jpg
bqbht_br_z7691961147023-3585416ece2a87d70be75b55d6667f8a.jpg
Tình trạng các tuyến giao thông bị lấn chiếm diễn ra trên nhiều tuyến đường, kéo dài và khó kiểm soát.

Thực tế cho thấy, chính quyền cấp xã vốn được thiết kế cho quản lý nông thôn đang phải “gánh” thêm những nhiệm vụ của đô thị, từ trật tự xây dựng đến môi trường, giao thông. Tuy nhiên, quản lý không phải là tất cả. Theo ông Trần Viết Hiệu - Trưởng phòng Quản lý Thể dục, Thể thao và Gia đình (Sở VH-TT&DL Hà Tĩnh): “Ý thức của người dân là yếu tố quyết định. Nếu mỗi người không tự điều chỉnh hành vi thì rất khó xây dựng nếp sống văn minh.”

Khi việc lấn chiếm vỉa hè, xả rác, sử dụng lòng đường sai mục đích… vẫn bị xem là chuyện nhỏ, thì trật tự đô thị khó có thể bền vững.

Tuy nhiên, phía sau các vi phạm không chỉ là ý thức mà còn là áp lực mưu sinh. Nhiều hộ buôn bán vỉa hè vì không có lựa chọn khác. Chính điều này tạo ra “vùng chồng lấn” giữa yêu cầu quản lý và nhu cầu sống còn của người dân.

bqbht_br_006de7bb0bf48aaad3e5.jpg
Cùng với việc đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hạ tầng, xã Hương Khê cũng đang tính đến quy hoạch lại hoạt động buôn bán tại các trục đường chính.

Chuyển đổi đơn vị hành chính không chỉ là thay đổi địa giới, mà còn là thay đổi trong tư duy quản lý và tổ chức đời sống xã hội. Ông Nguyễn Trường Thọ - Phó Chủ tịch UBND xã Hương Khê chia sẻ: “Cần có giải pháp lâu dài, vừa đảm bảo trật tự, vừa tạo sinh kế ổn định cho người dân. Đồng thời vận động các hộ buôn bán nhỏ lẻ vào chợ, từng bước quy hoạch lại hoạt động kinh doanh khi hạ tầng được hoàn thiện.”

Thực tế cho thấy, các đợt ra quân lập lại trật tự đô thị chỉ mang lại hiệu quả ngắn hạn. Khi gốc rễ vấn đề chưa được giải quyết, vi phạm vẫn tái diễn. Theo các chuyên gia, cần có cơ chế quản lý đặc thù cho những địa bàn “nửa đô thị – nửa nông thôn”, đồng thời quy hoạch lại không gian kinh doanh, tạo sinh kế bền vững thay vì chỉ cấm đoán.

Phải hoàn thiện quy hoạch chung toàn tỉnh, gắn với quy hoạch các xã mới. Ban hành quy chế quản lý kiến trúc đô thị để quản lý hiệu quả các khu vực đô thị. Lập đề án phân loại đô thị, làm cơ sở phân loại, công nhận các khu vực đô thị, phục vụ công tác quản lý. Đối với các xã đủ điều kiện phát triển lên phường, cần định hướng trong quy hoạch tỉnh, đồng thời đưa vào chương trình phát triển đô thị và lập quy hoạch chung phù hợp. Từ đó, tổ chức lại không gian đô thị theo hướng khoa học, phù hợp với thực tiễn chuyển đổi; vừa đáp ứng nhu cầu mưu sinh của người dân, vừa bảo đảm trật tự, mỹ quan và phát triển bền vững."

Ông Tô Thái Hòa - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh

Chủ đề Đòi lại vỉa hè

Chủ đề QUY HOẠCH TỈNH HÀ TĨNH THỜI KỲ 2021 - 2030, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2050

Đọc thêm

Chuyện những lao động trở về quê hương làm việc

Chuyện những lao động trở về quê hương làm việc

Sự phát triển của các khu kinh tế, khu công nghiệp cùng làn sóng đầu tư vào Hà Tĩnh đang mở ra nhiều cơ hội việc làm, thu hút ngày càng nhiều lao động từng làm việc ở các tỉnh, thành phố lớn trở về tìm kiếm cơ hội lập nghiệp, ổn định cuộc sống.
Nối dài truyền thống tôn sư trọng đạo

Nối dài truyền thống tôn sư trọng đạo

Gắn với truyền thống hiếu học, đạo lý tôn sư trọng đạo đã trở thành nét đẹp văn hóa trong đời sống người Hà Tĩnh. Qua bao thế hệ, đạo lý ấy vẫn được gìn giữ, bồi đắp bằng lòng biết ơn người thầy, ý thức coi trọng tri thức và tinh thần rèn luyện, trưởng thành của mỗi thế hệ.
Nơi bàn tay thầy chạm vào ký ức

Nơi bàn tay thầy chạm vào ký ức

Có những chuyện xảy ra từ thời đi học, tưởng đã quên từ lâu. Vậy mà, chỉ cần một lần gặp lại thầy, một câu chuyện cũ được nhắc đến, tất cả bỗng hiện về rõ ràng, như thể mới hôm qua.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài cuối): Tiếp thêm động lực, khơi dậy sức sáng tạo của đội ngũ nhà giáo

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài cuối): Tiếp thêm động lực, khơi dậy sức sáng tạo của đội ngũ nhà giáo

Ở mỗi thời kỳ, người thầy luôn giữ vai trò đặc biệt trong trao truyền tri thức, bồi đắp nhân cách và khơi dậy khát vọng cho học trò. Trước những yêu cầu đổi mới giáo dục, sứ mệnh ấy còn đòi hỏi bản lĩnh thích ứng, tinh thần học hỏi và sáng tạo. Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, PV Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh có cuộc trao đổi với ông Bùi Nhân Sâm - Giám đốc Sở GD&ĐT để nhìn lại những đóng góp của các thế hệ nhà giáo, đồng thời làm rõ những yêu cầu và định hướng phát huy vai trò người thầy trong giai đoạn mới.
Thêm điểm tựa để người nghèo vươn lên

Thêm điểm tựa để người nghèo vươn lên

Không chỉ hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở để người nghèo có nơi an cư, xã Đức Thịnh còn chú trọng trao sinh kế, tạo điều kiện để các hộ có việc làm, nguồn thu nhập, từng bước vươn lên ổn định cuộc sống.
Lời tri ân từ trái tim

Lời tri ân từ trái tim

Tôn sư trọng đạo là truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, ngày nay, nhiều trường học ở Hà Tĩnh đã có những cách làm sáng tạo để lan tỏa và tiếp nối giá trị tốt đẹp ấy.
Hà Tĩnh tăng tốc chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu y tế

Hà Tĩnh tăng tốc chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu y tế

Thực hiện chiến dịch 90 ngày làm sạch dữ liệu, ngành Y tế Hà Tĩnh đã đạt tỷ lệ cập nhật, chuẩn hóa từ 97% trở lên, có những dữ liệu đạt 100%, tạo nền tảng quan trọng cho quản lý và chăm sóc sức khỏe người dân trên môi trường số.
Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Sáng 18/11, nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), đồng chí Phan Thiên Định - Phó Bí Thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đã đến chúc mừng Sở GD&ĐT. Cùng tham gia có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh và một số ngành, đơn vị.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Đồng chí Nguyễn Hồng Lĩnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh tin tưởng tập thể Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Đại học Hà Tĩnh tiếp tục phát huy thành quả mà các thế hệ đi trước đã xây dựng, tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của tỉnh.
Ai kết nối thị trường việc làm sinh viên?

Ai kết nối thị trường việc làm sinh viên?

Sinh viên cần việc làm để có thêm thu nhập, tích lũy kỹ năng; các cơ sở sản xuất, kinh doanh cần nhân lực để đáp ứng nhu cầu lao động theo giờ, theo ca. Cung và cầu cùng hiện hữu, nhưng việc kết nối vẫn chủ yếu diễn ra tự phát. Đằng sau những rủi ro của câu chuyện sinh viên làm thêm phải chăng là một phân khúc thị trường lao động tiềm năng còn bỏ ngỏ?
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!