Sau khi sáp nhập, nhiều xã, phường đứng trước yêu cầu phát triển toàn diện nhưng thiếu quy hoạch tổng thể. Không chỉ là việc sắp xếp đất đai, hạ tầng, quy hoạch còn là tầm nhìn, kim chỉ nam để hoạch định chiến lược phát triển. Việc lập và phê duyệt quy hoạch vì thế trở thành nhiệm vụ cấp thiết, mở đường cho các địa phương khẳng định vị thế, nắm bắt cơ hội, hòa nhịp cùng sự phát triển chung của tỉnh và cả nước.
Doanh nghiệp - địa phương trông chờ quy hoạch
Sau 13 năm hoạt động, Công ty TNHH Nhật Quang Phát có nhu cầu di dời xưởng giấy ra khỏi khu dân cư để mở rộng sản xuất. Địa điểm mới tại thôn Việt Yên, xã Việt Xuyên đã được tính toán, nhưng kế hoạch vẫn “đóng băng” do xã chưa có quy hoạch tổng thể. Giám đốc công ty Nguyễn Mạnh Tường chia sẻ: “Chúng tôi đã tìm được vị trí phù hợp nhưng xã chưa có quy hoạch, lại phát sinh thêm quy hoạch mới nên chính quyền chưa thể chấp thuận. Doanh nghiệp buộc phải chờ thêm”.
Không chỉ Việt Xuyên, toàn bộ xã, phường mới ở Hà Tĩnh, trong đó có Thạch Khê, đều chưa có quy hoạch tổng thể, gây khó khăn cho quản lý, đầu tư, phát triển.
Sau khi hợp nhất từ 3 xã (Đỉnh Bàn, Thạch Khê và Thạch Hải), UBND xã Thạch Khê đã đề xuất lập quy hoạch chung tỷ lệ 1/5000. Với diện tích 46 km², dân số hơn 17.500 người, Thạch Khê có tiềm năng du lịch biển, nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ. Nhưng do trên địa bàn có dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê, phần lớn kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của xã vẫn phải… chờ quy hoạch. Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Anh Tuấn khẳng định: “Chỉ khi có quy hoạch, chúng tôi mới có căn cứ để hoạch định, thu hút đầu tư, phát huy hiệu quả tiềm năng”.
Xã Kỳ Thượng (hợp nhất từ Kỳ Sơn và Kỳ Thượng cũ) có diện tích 218 km², dân số gần 16.000 người. Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I đã xác định rõ mục tiêu: xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh dựa vào lợi thế rừng, hoàn thiện hạ tầng, phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao. Để hiện thực hóa, xã chủ động lập quy hoạch tổng thể mới thay vì tích hợp cơ học từ hai quy hoạch cũ. Bí thư Đảng ủy xã Hoàng Trọng Lý nhấn mạnh: “Có quy hoạch sẽ tránh được phát triển tự phát, chồng chéo. Thiếu quy hoạch, định hướng chỉ ngắn hạn, manh mún, thiếu bền vững”.
Tại phường Vũng Áng, nơi có khu kinh tế trọng điểm quốc gia, yêu cầu đối với quy hoạch càng cao. Bí thư Đảng ủy phường Trần Xuân Phượng cho rằng, việc chờ quy hoạch mới là lựa chọn cần thiết để đảm bảo sự phát triển lâu dài, hài hòa.
Quy hoạch – công cụ quản lý và cam kết cho tương lai
Thực tiễn cho thấy: địa phương nào có quy hoạch bài bản thì hạ tầng đồng bộ, dễ thu hút đầu tư, đời sống Nhân dân được nâng cao. Ngược lại, thiếu quy hoạch sẽ dẫn đến lúng túng trong quản lý, đầu tư kém hiệu quả, thậm chí bỏ lỡ cơ hội phát triển.
Quy hoạch tổng thể xã mới không chỉ sắp xếp đất đai, hạ tầng, mà còn là công cụ quản lý Nhà nước, là nền tảng triển khai các nghị quyết sau đại hội đảng bộ cấp cơ sở.
Chủ tịch UBND xã Đông Kinh Trần Hữu Nghĩa nhận định: “Một bản quy hoạch khả thi sẽ là căn cứ định hướng cho các quy hoạch chi tiết theo từng ngành, lĩnh vực; từ đó khai thác tiềm năng, thúc đẩy phát triển bền vững. Xã cần chọn đơn vị tư vấn uy tín, hội tụ đủ năng lực. Quá trình triển khai quy hoạch cũng cần tham vấn chuyên gia, đồng thời lấy ý kiến đóng góp của Nhân dân”.
Cùng quan điểm, ông Hoàng Lê Trang – Trưởng phòng Quy hoạch – Kiến trúc, Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho biết: "Quy hoạch tổng thể cấp xã phải bám sát đặc điểm, lợi thế địa phương và phù hợp với Quy hoạch tổng thể phát triển Hà Tĩnh đến năm 2030, tầm nhìn 2050. “Muốn vậy, chính quyền cấp xã cần phối hợp chặt chẽ với sở, ngành, gắn quy hoạch với thực tế và có sự đồng hành của doanh nghiệp, người dân – những chủ thể thụ hưởng thành quả phát triển”.
Nhiệm vụ ưu tiên trong giai đoạn mới
Trước những khó khăn và yêu cầu thực tiễn, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chỉ đạo Sở Xây dựng cùng các ngành liên quan sớm hướng dẫn, phối hợp để các xã, phường triển khai quy hoạch tổng thể. Đây được coi là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc cho các đơn vị hành chính mới, sau khi bộ máy chính quyền địa phương hai cấp đã đi vào hoạt động ổn định.
Hiện các địa phương đang triển khai thuê đơn vị tư vấn để lập quy hoạch. Việc lựa chọn đơn vị uy tín, tranh thủ ý kiến chuyên gia và Nhân dân được xem là khâu quyết định, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ.
Có thể thấy, quy hoạch tổng thể chính là “chìa khóa” mở ra con đường phát triển cho các địa phương sau sáp nhập. Từ đó các địa phương định hình được tầm nhìn dài hạn, khai thác tối đa tiềm năng, tạo dựng niềm tin cho người dân, doanh nghiệp.
Khi hoàn thành, các bản quy hoạch sẽ là nền tảng phân bổ nguồn lực, thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng đồng bộ, quản lý đất đai, xây dựng hiệu quả. Quan trọng hơn, quy hoạch tổng thể sẽ giúp xã, phường mới khẳng định vị thế, nắm bắt cơ hội, hòa nhịp phát triển cùng tỉnh Hà Tĩnh và cả nước.
