Kỳ 1: "Ma trận" thuốc lá, thuốc lào bủa vây học đường

Với nhiều học sinh ở Hà Tĩnh, những điếu thuốc lá, thuốc lào không chỉ là "thước đo sành điệu", thể hiện đẳng cấp mà dần trở thành vật bất ly thân trong hành trang đến trường.

6 giờ 30 phút sáng, tại một số quán nước, quán ăn dọc tuyến đường Nguyễn Công Trứ (phường Thành Sen), dễ dàng bắt gặp hình ảnh nhiều học sinh đến từ các trường như: THCS Nguyễn Du, THPT Thành Sen, Cao đẳng Kỹ thuật Việt – Đức Hà Tĩnh… tụ tập trước giờ vào lớp. Nhiều em đang khoác lên mình áo đồng phục của nhà trường nhưng trên tay cầm điếu cày, thuốc lá, mơ màng thả hồn theo những làn khói trắng khiến nhiều người không khỏi lo ngại.

Một học sinh lớp 9 thừa nhận: “Ban đầu em chỉ thử cho biết vì thấy bạn bè hút nhiều. Nhưng dần dần thành quen, không hút lại thấy khó chịu. Mỗi sáng trước khi vào học, em đều ra quán nước làm vài hơi cho tỉnh táo”.

Không chỉ diễn ra vào buổi sáng, hình ảnh các học sinh “tụm 5 tụm 3” ngồi hút thuốc tại các quán nước ven đường sau giờ tan học cũng không hiếm gặp. Bà N.T.C., một chủ một quán trà đá ven đường Phan Đình Phùng (phường Thành Sen) cho biết: “Học sinh hút nhiều lắm. Mấy em hay ra quán tôi chắc chỉ tầm 16 -17 tuổi..."

Bên cạnh những "đàn anh, đàn chị" đã quá quen thuộc với điếu thuốc, nhiều em học sinh THCS cũng đang tập tành... hút thuốc.

Không chỉ ngoài cổng trường, đáng lo ngại hơn, ngay trong khuôn viên trường học - nơi được quy định là môi trường không khói thuốc, việc hút thuốc vẫn âm thầm diễn ra. Thậm chí, một số em còn mang theo thuốc lá, điếu cày đến trường như một “vật dụng quen thuộc”.

Không chỉ dừng lại ở việc hút thuốc riêng lẻ, nhiều học sinh còn có thói quen chuyền tay nhau hút chung một điếu thuốc hay sử dụng chung điếu thuốc lào. Do tình hình tài chính không đủ đáp ứng nhu cầu nên nhiều học sinh lựa chọn việc hút chung để tiết kiệm. Điều này vô hình trung làm tăng nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm.

Một học sinh lớp 11 chia sẻ: “Giờ ra chơi, bọn em thường rủ nhau vào nhà vệ sinh hút. Biết là bị cấm, nhưng nhiều bạn nghiện rồi nên không bỏ được”.

“Tiền không có nhiều nên bọn em hay mua chung. Có khi một điếu hút cả nhóm, mỗi người vài hơi. Hút xong thì dập lại, để lúc khác hút tiếp” - một em học sinh vô tư thừa nhận.

Những năm qua, Sở GD&ĐT Hà Tĩnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở giáo dục xây dựng trường học không khói thuốc; đồng thời tăng cường tuyên truyền về tác hại của thuốc lá, cũng như có hình thức xử lý nghiêm khắc đối với các em vi phạm. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân nên tình trạng học sinh “miễn nhiễm” với các quy định vẫn xảy ra phổ biến.

Thầy giáo Phạm Thế Cường - Giáo viên Trường THPT Thành Sen (phường Trần Phú) cho biết: “Mặc dù nhà trường đã triển khai nhiều giải pháp, tuy nhiên, với số lượng học sinh đông nên nhà trường không thể kiểm soát hết được. Đáng lo ngại hơn, khi ra khỏi cổng trường, các em thường bị sa vào các cám dỗ, người khác lôi kéo rủ rê nên tình trạng hút thuốc lá, thuốc lào vẫn là vấn đề nóng”.

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá ngày 18/6/2012 quy định: mọi hành vi bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi đều bị nghiêm cấm. Tuy nhiên, ghi nhận của phóng viên lại hoàn toàn trái ngược. Các em chưa đủ 18 tuổi, đang khoác trên mình áo đồng phục nhà trường vẫn dễ dàng có thể mua được thuốc lá tại các cửa hàng tạp hoá.

Hành vi tìm đến thuốc lá, thuốc lào của học sinh không đơn thuần là sự "đua đòi" bề nổi, mà là biểu hiện của một cơn sang chấn tâm lý tuổi dậy thì. Ở độ tuổi này, các em luôn khát khao khẳng định cái tôi cá nhân và thoát ly khỏi sự kiểm soát của gia đình. Trong thế giới quan còn non nớt của học sinh, việc cầm trên tay điếu thuốc hay rít một hơi thuốc lào sảng khoái được lầm tưởng là “chiếc thẻ bài” xác nhận sự trưởng thành".

Các em học sinh có thể còn quá nhỏ để hiểu hết sự tàn khốc của khói thuốc đến sức khỏe con người nhưng người lớn thì không thể thờ ơ. Nếu gia đình, nhà trường và xã hội không sớm có các giải pháp đồng bộ, thì khói thuốc sẽ không chỉ dừng lại ở việc gây hại sức khỏe, mà sẽ là mầm mống "đốt cháy" cả một thế hệ trẻ.

Trong khói thuốc chứa hơn 5.000 thành phần hóa học và hàng trăm thành phần trong số đó gây hại đến sức khỏe con người. Giới trẻ hút thuốc có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến trí não, gây nghiện, tổn thương tâm thần sức khoẻ, rối loạn thần kinh, ảo giác; gây ra các bệnh lý về viêm mãn tính trong đường hô hấp, tắc nghẽn mạn tính, ung thư phổi, các bệnh lý liên quan đến tim mạch, ung thư vòm họng, dạ dày.

Bác sĩ Nguyễn Đức Quảng - Giám đốc Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh

Kỳ 2: Phía sau cánh cửa khép hờ của quán game online

Sau giờ tan học, không ít học sinh Hà Tĩnh tìm đến quán game online như một “điểm hẹn” quen thuộc. Từ những giờ giải trí ngắn ngủi ban đầu, nhiều em dần bị cuốn vào thế giới ảo với những cuộc “cày game” xuyên màn đêm, kéo theo hàng loạt hệ lụy về sức khỏe, học tập và trật tự xã hội.

NỘI DUNG: NHÓM PV THỜI SỰ

THIẾT KẾ: CÔNG NGỌC