Cảnh báo rủi ro từ trend tạo sticker cho con bằng AI

Chỉ trong thời gian ngắn sau khi ra mắt, trào lưu “tạo sticker cho con bằng AI” đã nhanh chóng lan rộng trong cộng đồng công nghệ, thu hút đông đảo người dùng Việt Nam tham gia chỉnh sửa hình ảnh.

Theo tìm hiểu, trào lưu này bắt nguồn từ các video hướng dẫn trên TikTok, Facebook và nhanh chóng được nhiều phụ huynh hưởng ứng. Đa số người dùng lựa chọn ứng dụng "Gemini AI", “ChatGPT” để thực hiện trào lưu này bởi khả năng xử lý hình ảnh nhanh chóng. Chỉ cần tải lên một bức ảnh rõ khuôn mặt của trẻ, sau đó nhập câu lệnh mô tả như: “bé cười tươi”, “bé giận dỗi”, “bé ngơ ngác dễ thương”… là sau vài giây, hệ thống đã trả về loạt sticker hoàn chỉnh.

Nếu bức ảnh chưa được ưng ý, người dùng còn có thể tiếp tục yêu cầu AI điều chỉnh như thay đổi biểu cảm, màu sắc, thêm chi tiết hoặc nội dung chữ cho phù hợp, giúp bộ sticker trở nên sinh động hơn.

Ngoài các nền tảng như ChatGPT hay Gemini, người dùng còn có thể sử dụng nhiều công cụ AI tạo ảnh khác như: Midjourney, DALL·E, Stable Diffusion… Bên cạnh đó, các ứng dụng chỉnh sửa ảnh phổ biến như: Meitu, Xingtu, Xinghui… cũng cho phép tạo hình nhanh từ ảnh gốc với nhiều mẫu có sẵn, đáp ứng nhu cầu “bắt trend” của người dùng.

Khả năng chỉnh sửa hình ảnh của các ứng dụng này được đánh giá cao về độ chân thực, giúp người dùng dễ dàng tạo ra sản phẩm bắt mắt chỉ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, bên cạnh sự tiện lợi và tính sáng tạo, trào lưu này cũng đặt ra nhiều lo ngại về nguy cơ rò rỉ dữ liệu khuôn mặt, dữ liệu cá nhân, có thể bị lợi dụng cho các hành vi mạo danh, lừa đảo trên không gian mạng.

Khảo sát một số người dùng tham gia trào lưu tạo sticker cho con bằng AI trên địa bàn Hà Tĩnh cho thấy, phần lớn chưa quan tâm đúng mức đến điều khoản sử dụng hay chính sách quyền riêng tư. Việc tải lên và chia sẻ hình ảnh cá nhân của trẻ nhỏ chủ yếu xuất phát từ tâm lý “trải nghiệm cho vui” hoặc vì mong muốn "bắt trend" tăng lượt tương tác trên mạng xã hội.

Thấy bạn bè đăng bộ sticker của con trên Facebook, chị Nguyễn Thị Thương (27 tuổi, phường Hà Huy Tập) tò mò tải ứng dụng về trải nghiệm. Ban đầu, chị Thương được dùng miễn phí nên khá hứng thú và chủ động tạo nhiều sticker cho con. Khi thấy người thân thích thú với bộ sticker do mình đăng tải, chị tiếp tục mua gói trả phí để có thêm nhiều tính năng chỉnh sửa theo ý muốn.

“Tôi thấy trend này khá thú vị vì có thể biến những bức ảnh đời thường của con thành các sticker sinh động chỉ trong vài giây. Nhưng sau khi tìm hiểu, biết các ứng dụng này có thể làm lộ dữ liệu cá nhân, tôi thực sự hoảng vì trước đó đã dùng nhiều ảnh của con để tạo hình. Nếu những hình ảnh này bị đánh cắp hoặc sử dụng trái phép thì hậu quả sẽ rất khó lường...” - chị Thương nói.

Cùng quan điểm, chị Đặng Thị Thúy Nga (35 tuổi, xã Mai Phụ) cho biết: “Những ngày gần đây, vào Facebook thấy bạn bè ai ai cũng đăng bộ sticker của con do AI tạo, tôi cảm thấy lo ngại về khả năng bảo mật của các ứng dụng này. Người dùng rất có nguy cơ bị lộ lọt thông tin cá nhân nếu không thận trọng”.

Lý giải về việc trào lưu này lan nhanh trên mạng xã hội, Tiến sĩ Lê Thị Bích Ngọc - giảng viên bộ môn Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Hà Tĩnh cho rằng: “Trẻ nhỏ lớn rất nhanh, mỗi giai đoạn đều có những biểu cảm đáng yêu riêng. Khi AI giúp tái hiện những khoảnh khắc đó một cách sinh động, phụ huynh có cảm giác lưu giữ tuổi thơ của con theo cách mới mẻ hơn. Bên cạnh đó, việc tạo sản phẩm chỉ trong vài phút, không cần kỹ năng thiết kế cũng khiến nhiều người hứng thú trải nghiệm. Chính yếu tố cá nhân hóa cao này khiến trào lưu dễ lan rộng”.

Theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP, dữ liệu sinh trắc học, bao gồm ảnh khuôn mặt, là nhóm dữ liệu nhạy cảm, phải được bảo vệ ở cấp độ cao nhất. Tổ chức xử lý dữ liệu phải minh bạch mục đích, có sự đồng ý rõ ràng của chủ thể, không chuyển dữ liệu ra nước ngoài nếu chưa đảm bảo an toàn và cung cấp cơ chế xóa dữ liệu theo yêu cầu. Tuy nhiên, phần lớn ứng dụng AI tạo trend hiện nay không đặt server tại Việt Nam, không minh bạch điều khoản, không cung cấp cơ chế rút lại dữ liệu, gây mất an toàn.

Phân tích về vấn đề này, Thượng uý Phạm Minh Hiếu - cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Hà Tĩnh) cho biết, nhiều người dùng vẫn chưa nhận thức đầy đủ về nguy cơ bảo mật khi sử dụng các ứng dụng AI tạo sticker từ ảnh cá nhân. Dù đã có cảnh báo, nhưng khi có trào lưu mới, không ít người vẫn sẵn sàng cài đặt và cấp quyền truy cập cho các ứng dụng không rõ nguồn gốc.