Khát vọng thoát nghèo, cải thiện thu nhập là nhu cầu chính đáng của mỗi người. Tuy nhiên, khi niềm tin đặt nhầm chỗ vào những lời hứa hẹn hấp dẫn từ các tổ chức, cá nhân môi giới bất hợp pháp, không ít người đã phải trả giá đắt. Câu chuyện của chị D.T.H. (ở xã Đan Hải) là một ví dụ.
Tin vào quảng cáo “việc nhẹ, lương cao”, chị H. vay mượn tiền làm thủ tục sang Malaysia lao động. Nhưng thực tế nơi xứ người hoàn toàn trái với cam kết ban đầu: môi trường làm việc độc hại, thiếu điều kiện bảo hộ, thu nhập thấp không đủ trang trải cuộc sống.
Chị D.T.H. chia sẻ: “Họ hứa sang đó làm việc nhẹ nhàng, lương cao để có tiền gửi về quê. Nhưng sang đến nơi tôi mới biết, công việc độc hại mà không có bảo hộ, tiền lương chỉ được trả một nửa so với hợp đồng. Cuộc sống rất chật vật, tôi liều bỏ ra ngoài làm chui rồi bị bắt, bị trục xuất về nước”.
Thực tế cho thấy, một trong những nguyên nhân khiến nhiều người rơi vào bẫy lừa đảo xuất khẩu lao động là thiếu hiểu biết pháp luật và kỹ năng di cư an toàn. Không ít trường hợp nghe theo lời giới thiệu qua môi giới truyền miệng, không tìm hiểu kỹ thông tin, không ký kết hợp đồng rõ ràng, thậm chí chấp nhận xuất cảnh theo những con đường không hợp pháp.
Tin vào lời quảng cáo về mức lương cao, chi phí thấp từ một trung tâm môi giới hoạt động không phép, ông Lê Văn Vệ (xã Tiên Điền) đã vay mượn hàng trăm triệu đồng cho con trai sang Đài Loan làm việc với hy vọng có công việc ổn định, cải thiện thu nhập. Thế nhưng, thực tế nơi xứ người không như kỳ vọng.
Ông Lê Văn Vệ cho biết: “Người ta đến nhà vận động, nói lương cao, chi phí thấp nên gia đình vay mượn cho con đi. Nhưng khi con tôi sang đó, công việc lúc có lúc không, không có công ty cụ thể, làm việc vất vả mà thu nhập chẳng được bao nhiêu. Sau một thời gian, con tôi bị ốm nên gia đình đành đưa con về”.
Nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài ngày càng tăng, trong khi nhiều người không đủ điều kiện tham gia các chương trình xuất khẩu lao động chính ngạch. Đây cũng là kẽ hở để các đối tượng lừa đảo lợi dụng, tung ra những lời quảng cáo hấp dẫn nhằm dẫn dụ người lao động.
Một nạn nhân người Hà Tĩnh từng bị lừa đi Mỹ cho hay, sau thời gian tìm hiểu qua mạng xã hội, anh tin vào một tài khoản TikTok quảng bá dịch vụ đưa người đi lao động với cam kết “đi toàn bộ bằng đường bay”, chi phí khoảng 65 - 70 nghìn USD và chỉ phải đóng tiền theo từng chặng. Sự hào nhoáng trên mạng cùng những lời giới thiệu “uy tín” từ người lạ đã khiến anh đặt niềm tin, trước khi phải đối mặt với những hệ lụy nặng nề.
Hiện nay, các đường dây đưa người đi lao động trái phép, mua bán người sử dụng thủ đoạn ngày càng tinh vi. Chỉ bằng một tài khoản Facebook ảo, một đoạn clip TikTok khoe cuộc sống giàu sang hay vài dòng tuyển dụng “việc nhẹ, lương cao”, các đối tượng có thể nhanh chóng tiếp cận người lao động. Đằng sau những lời mời gọi hấp dẫn ấy là cả một đường dây lừa đảo được vận hành tinh vi bằng công nghệ, đánh trúng tâm lý muốn đổi đời nhanh chóng của nhiều người.
Trung tá Phan Anh Hào - Phó Trưởng phòng An ninh điều tra, Công an tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Các đối tượng lợi dụng sự thiếu hiểu biết pháp luật, đánh đúng tâm lý muốn xuất cảnh nhanh, đến các nước có thu nhập cao như Anh, Mỹ, Pháp để lôi kéo người dân. Sau khi thỏa thuận, chúng móc nối với các đối tượng trong và ngoài nước hình thành các đường dây lừa đảo xuyên quốc gia, phân vai trò từng công đoạn nhằm tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng. Hiện nay, còn xuất hiện nhiều thủ đoạn mới, trong đó có việc đưa người lên các tàu cá tại Hà Tĩnh, vận chuyển ra vùng biển quốc tế rồi bàn giao cho các mắt xích ở nước ngoài để tiếp tục di chuyển trái phép".
Đằng sau những chuyến đi bất hợp pháp là vô vàn rủi ro: bị lừa đảo, bóc lột sức lao động, mất an toàn, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Vì vậy, phòng chống mua bán người và thúc đẩy di cư an toàn không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn bắt đầu từ nhận thức của mỗi người dân.
Những năm qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ Hà Tĩnh đã triển khai nhiều hoạt động nâng cao nhận thức về di cư an toàn; phòng, chống mua bán người thông qua truyền thông cộng đồng. Đồng thời tổ chức tập huấn, đối thoại với người dân và xây dựng các mô hình hỗ trợ sinh kế cho phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn. Các chương trình hỗ trợ vay vốn, đào tạo nghề, phát triển sinh kế góp phần giảm áp lực mưu sinh – một trong những nguyên nhân khiến nhiều người dễ bị lôi kéo vào các đường dây xuất cảnh trái phép.
Bà Dương Thị Hòa - Phó Trưởng ban Thường trực Ban Công tác phụ nữ, Ủy ban MTTQ tỉnh Hà Tĩnh cho biết: "Công tác phòng ngừa luôn được chúng tôi xác định là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài; trong đó chú trọng nâng cao nhận thức, kỹ năng để người dân tự bảo vệ mình trước các thủ đoạn lừa đảo, đồng thời đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, tăng cường hỗ trợ đào tạo nghề, sinh kế cho nhóm có nguy cơ di cư không an toàn."
Khát vọng đổi đời là chính đáng, nhưng không có con đường bền vững nào được xây bằng sự cả tin và lựa chọn vội vàng. Phía sau những lời mời gọi hấp dẫn về “việc nhẹ, lương cao”, xuất cảnh nhanh chóng, không ít người đã phải trả giá bằng nợ nần, sức khỏe, sự an toàn, thậm chí cả tương lai. Khi đó, “đường tắt” của xuất ngoại trái phép rất dễ trở thành một “ngõ cụt” giữa nơi đất khách, để lại những hệ lụy khôn lường cho mỗi cá nhân và gia đình.
Để ngăn chặn các thủ đoạn lừa đảo đưa người đi lao động ở nước ngoài trái phép, Hà Tĩnh đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ với sự vào cuộc của các ngành, lực lượng chức năng, cơ quan truyền thông và chính quyền địa phương. Sở Nội vụ cũng đã chỉ đạo, hướng dẫn Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Tĩnh tăng cường tổ chức các phiên giao dịch việc làm trực tiếp và trực tuyến, định kỳ và lưu động. Bên cạnh đó, tập trung xây dựng chuẩn hóa số hóa cơ sở dữ liệu cung - cầu lao động, kết nối hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động. Điều quan trọng là phải tạo nhiều cơ hội việc làm ổn định, bền vững để người dân có cơ hội lập nghiệp ngay tại quê hương Hà Tĩnh.
