Nỗi lo thường trực tại các mỏ đất, đá
Mới đây, khoảng 17 giờ ngày 20/5, một nhóm thợ đang khai thác đá tại mỏ đá của Công ty TNHH Anh Tuấn (xã Cẩm Tú, tỉnh Thanh Hóa) thì bất ngờ sạt lở xảy ra. Lượng lớn đá sạt xuống đã vùi lấp 3 công nhân (đều ở tỉnh Lào Cai) khiến 3 người này đều tử vong.
Tại tỉnh Hà Tĩnh, những năm gần đây cũng xảy ra tình trạng sạt lở, tai nạn lao động ở một số mỏ vật liệu xây dựng. Đơn cử, ngày 15/11/2025, tại mỏ đất san lấp Phú Lộc 2 ở xã Trường Lưu, hàng ngàn mét khối đất đá bất ngờ đổ ập xuống, vùi lấp một máy đào và một xe tải, làm một công nhân bị thương.
Thực tế cho thấy, khai thác vật liệu xây dựng, đặc biệt là khai thác đá, đất là ngành nghề tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn lao động. Người lao động thường xuyên làm việc giữa vách núi cao, máy móc công suất lớn, bụi đá, tiếng ồn cùng nguy cơ sạt lở luôn hiện hữu. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.
Tại mỏ đá của Công ty Cổ phần Hồng Vượng (xã Can Lộc), mỗi ngày có từ 8 - 10 công nhân thực hiện khoan, cắt và nổ mìn khai thác đá. Với công suất khai thác khoảng 150.000 m³/năm, hoạt động sản xuất tại đây diễn ra thường xuyên.
Theo ghi nhận, dù công nhân đã được trang bị mũ bảo hộ và các thiết bị an toàn cần thiết, song tại một số vị trí khai thác, đơn vị vẫn chưa thực hiện cắt tầng, cắt vỉa theo đúng quy định, tạo thành những vách đá dốc đứng, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở.
Đại diện quản lý mỏ đá Hồng Vượng (Công ty Cổ phần Hồng Vượng) cho biết: “Do địa chất tại một số khu vực khá cứng nên việc cắt tầng, cắt vỉa chưa thực hiện kịp theo kế hoạch. Đơn vị đang tập trung khắc phục để đảm bảo an toàn cho công nhân trong quá trình khai thác”.
Theo số liệu từ Sở NN&MT Hà Tĩnh, hiện toàn tỉnh có 64 mỏ vật liệu xây dựng đang hoạt động, gồm mỏ đá, đất san lấp và cát sỏi. Với đặc thù khai thác trên địa hình phức tạp, sử dụng nhiều máy móc công suất lớn và vật liệu nổ công nghiệp, nguy cơ mất an toàn lao động vẫn còn hiện hữu tại nhiều mỏ khai thác.
Không chỉ đối mặt nguy cơ tai nạn trực tiếp, người lao động còn chịu ảnh hưởng lâu dài bởi bụi đá, tiếng ồn và điều kiện làm việc khắc nghiệt, đặc biệt vào mùa nắng nóng.
Anh N.T.T - công nhân làm việc tại một mỏ đá ở xã Hương Sơn chia sẻ: “Làm nghề khai thác đá rất vất vả và nguy hiểm. Một số người dù được trang bị bảo hộ nhưng do thời tiết nóng bức, vướng víu khi làm việc nên vẫn còn tâm lý chủ quan, chưa chấp hành đầy đủ việc sử dụng đồ bảo hộ lao động”.
Giải pháp nào để siết an toàn tại các mỏ đất, đá?
Trước thực trạng nguy cơ mất an toàn lao động vẫn còn hiện hữu tại nhiều mỏ khai thác, việc siết chặt công tác quản lý, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đang được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế các sự cố đáng tiếc.
Luật sư Phan Văn Chiều - Giám đốc Công ty Luật TNHH Hà Châu (Hà Tĩnh) cho biết: “Theo quy định Theo Điều 295 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi tại Khoản 97 Điều 1, Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2017, hành vi vi phạm quy định về an toàn lao động gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị xử lý hình sự. Tùy mức độ vi phạm, người vi phạm có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù từ 1 năm đến 12 năm nếu làm chết nhiều người, gây thương tích nặng hoặc thiệt hại lớn về tài sản. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề, đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm”.
Trong bối cảnh nhiều công trình xây dựng trên địa bàn Hà Tĩnh đang được đẩy nhanh tiến độ, nhu cầu đất, đá phục vụ san lấp và thi công cũng tăng cao, kéo theo áp lực lớn đối với các mỏ khai thác vật liệu xây dựng.
Tại một mỏ đất trên địa bàn xã Toàn Lưu, mỗi ngày có gần 100 lượt xe ra vào vận chuyển đất phục vụ các công trình trên địa bàn tỉnh. Anh Nguyễn Văn Hoài – quản lý mỏ đất cho biết: “Với cường độ khai thác lớn, doanh nghiệp đã tăng cường các biện pháp đảm bảo an toàn trong vận hành và điều tiết phương tiện. Đơn vị bố trí luồng tuyến riêng cho xe vận chuyển, thường xuyên kiểm tra máy móc, nhắc nhở công nhân tuân thủ quy trình làm việc nhằm hạn chế nguy cơ mất an toàn”.
Bên cạnh trách nhiệm của doanh nghiệp, vai trò quản lý của chính quyền địa phương và các ngành chức năng cần tiếp tục được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện, xử lý những tồn tại phát sinh tại khu vực khai trường; bảo đảm an toàn lao động, giữ gìn an ninh trật tự và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đời sống của người dân khu vực lân cận.
Đặc biệt, trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc phân định rõ trách nhiệm và thẩm quyền giữa cấp cơ sở với cơ quan quản lý chuyên ngành sẽ góp phần nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác.
Thời gian qua, Sở NN&MT Hà Tĩnh đã tăng cường kiểm tra hoạt động khai thác tại các mỏ vật liệu xây dựng nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các tồn tại liên quan đến an toàn lao động. Ông Nguyễn Anh Sơn - Trưởng phòng Khoáng sản, Sở NN&MT Hà Tĩnh cho biết: “Sở đã phối hợp với các địa phương, ngành chức năng tập trung rà soát việc chấp hành quy trình kỹ thuật khai thác, phương án an toàn lao động, bảo vệ môi trường và sử dụng vật liệu nổ công nghiệp. Qua kiểm tra, vẫn còn một số tồn tại tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn lao động và đã được yêu cầu khắc phục kịp thời. Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục siết chặt công tác quản lý, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp nhằm hạn chế thấp nhất các sự cố trong quá trình khai thác”.
Hoạt động khai thác vật liệu xây dựng góp phần phục vụ phát triển hạ tầng, tạo việc làm và thúc đẩy kinh tế địa phương. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn lao động nếu buông lỏng quản lý. Vì vậy, cùng với việc đáp ứng nhu cầu vật liệu cho các công trình, các ngành chức năng, địa phương và doanh nghiệp cần tiếp tục siết chặt công tác kiểm tra, thực hiện nghiêm quy trình khai thác nhằm hạn chế thấp nhất các sự cố, đảm bảo an toàn cho người lao động.
