HIV/AIDS là một trong những thách thức đối với sức khỏe cộng đồng. Một trong những rào cản lớn nhất trong công tác phòng, chống HIV/AIDS hiện nay là nhiều người bị nhiễm không biết tình trạng bệnh của mình, dẫn đến việc phát hiện muộn, bỏ lỡ “thời điểm vàng” trong điều trị và làm tăng nguy cơ lây nhiễm.
Nhằm khắc phục tình trạng này, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Tĩnh đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó chú trọng mở rộng các hoạt động tư vấn, xét nghiệm HIV tại cộng đồng, hướng tới các nhóm có nguy cơ cao và người dân ở vùng sâu, vùng xa.
Thường xuyên đi làm ăn xa, anh H.V.T. (xã Hương Sơn) từng có những hành vi tình dục thiếu an toàn. Gần đây, anh chủ động đến cơ sở y tế xét nghiệm HIV. “Khi nhận kết quả âm tính, tôi như trút được gánh nặng”, anh T. chia sẻ.
Được sự hỗ trợ của Dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS giai đoạn 2024-2026, nhiều hoạt động truyền thông, tư vấn, xét nghiệm sàng lọc HIV đã được ngành y tế Hà Tĩnh triển khai sâu rộng tại các địa phương. Các hình thức tư vấn trực tiếp, tư vấn nhóm nhỏ, truyền thông lưu động, tiếp cận cộng đồng và xét nghiệm nhanh HIV được tổ chức thường xuyên, giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ.
Theo số liệu từ CDC Hà Tĩnh, trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã thực hiện xét nghiệm sàng lọc HIV tại cộng đồng cho trên 30.000 lượt người. Qua đó, phát hiện 21 trường hợp dương tính với HIV và đã được kết nối ngay với các cơ sở điều trị để quản lý sức khỏe theo quy định.
Việc phát hiện sớm các trường hợp nhiễm HIV có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi khi được điều trị thuốc kháng vi-rút (ARV) đúng phác đồ, người bệnh vẫn có thể lao động, sinh hoạt bình thường, tuổi thọ gần như tương đương người không nhiễm HIV. Đồng thời, tải lượng vi-rút được kiểm soát ở mức dưới ngưỡng phát hiện sẽ làm giảm đáng kể nguy cơ lây truyền cho người khác. Tại nhiều địa phương trong tỉnh, các nhóm đồng đẳng viên, cộng tác viên phòng, chống HIV/AIDS đã tích cực đến từng hộ dân, tiếp cận các đối tượng có nguy cơ để tư vấn, vận động tham gia xét nghiệm. Sự gần gũi, thân thiện của các nhóm cộng đồng giúp người dân cởi mở hơn trong việc tiếp nhận thông tin và chủ động kiểm tra sức khỏe.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp sau khi được tư vấn đã mạnh dạn tham gia xét nghiệm và phát hiện nhiễm HIV ở giai đoạn sớm. Điều này giúp người bệnh được tiếp cận điều trị ngay, tránh các biến chứng nguy hiểm và duy trì chất lượng cuộc sống.
Cùng với việc mở rộng xét nghiệm, ngành y tế Hà Tĩnh còn đẩy mạnh các hoạt động dự phòng như: truyền thông thay đổi hành vi, điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP), điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone. Nhờ đó, nhận thức của người dân về HIV/AIDS đã có nhiều thay đổi tích cực. Nếu như trước đây nhiều người còn e ngại hoặc kỳ thị người nhiễm HIV thì hiện nay, cộng đồng đã có cái nhìn cởi mở hơn. Người dân hiểu rằng, HIV là bệnh có thể kiểm soát được nếu phát hiện sớm và tuân thủ điều trị.
Ông Phùng Bình Văn - Phó Giám đốc CDC Hà Tĩnh trao đổi: “Sự hỗ trợ của Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS giai đoạn 2024-2026 đã tạo điều kiện thuận lợi để Hà Tĩnh mở rộng các hoạt động tư vấn, xét nghiệm HIV tại cộng đồng. Cùng với sự vào cuộc quyết liệt của CDC Hà Tĩnh, các đơn vị y tế và sự chung tay của cộng đồng, ngày càng có nhiều người dân chủ động tiếp cận dịch vụ xét nghiệm. Nhờ đó, chúng tôi đã phát hiện sớm các trường hợp nhiễm HIV và kết nối điều trị kịp thời”.
“Việc phát hiện sớm người nhiễm HIV mang lại lợi ích kép, vừa giúp người bệnh được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, vừa giảm nguy cơ lây truyền trong cộng đồng. Hiện nay, tất cả các trường hợp được phát hiện qua hoạt động xét nghiệm cộng đồng đều đã được đưa vào quản lý điều trị phù hợp. Các bệnh nhân đều có sức khỏe ổn định, tuân thủ điều trị tốt. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chiến lược phát hiện sớm và điều trị sớm trong phòng, chống HIV/AIDS” - ông Phùng Bình Văn cho biết thêm.
Cùng với vai trò của ngành y tế, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, chủ động thực hiện các biện pháp dự phòng, tham gia xét nghiệm khi có nguy cơ hoặc nghi ngờ phơi nhiễm. Việc biết sớm tình trạng HIV không chỉ bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn góp phần bảo vệ gia đình và cộng đồng, hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030.
