Theo Rest of World, AI đang tạo ra một thị trường mới tại Trung Quốc: cho thuê khuôn mặt. Nhiều nền tảng trực tuyến trả từ 15 đến 700 USD để được phép khai thác diện mạo của người dùng trong các hình ảnh do AI tạo ra.
Mỗi người lựa chọn nội dung hoặc bối cảnh mà khuôn mặt của mình được phép xuất hiện, từ quảng cáo truyền hình, trò chơi điện tử đến phim ngắn, đồng thời tự định giá dựa trên kiểu khuôn mặt, phạm vi sử dụng và số lần hình ảnh có thể xuất hiện. Các nền tảng sau đó tạo "danh mục sản phẩm" cung cấp cho nhà sản xuất nội dung AI, phân loại theo giới tính, độ tuổi hoặc "tính chất" khuôn mặt.
Đây được coi là giải pháp giúp hạn chế tình trạng vi phạm quyền riêng tư trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo bùng nổ. Theo People’s Daily Online, hơn 95% trong tổng số 128.000 phim drama ngắn phát hành tại Trung Quốc ba tháng đầu năm được sản xuất bằng AI.
Hongguo, nền tảng phim AI của ByteDance, từng bị hai người có tầm ảnh hưởng trên mạng cáo buộc đánh cắp và chỉnh sửa khuôn mặt của họ trong một phim ngắn mà không có sự đồng ý. Bộ phim thu hút hơn 40 triệu lượt xem trước khi bị gỡ bỏ. Công ty sở hữu Douyin và TikTok cũng phải xóa hơn 85.000 video có hành vi tái tạo trái phép khuôn mặt và giọng nói của người khác bằng AI kể từ đầu 2026.
ActID là một trong những nền tảng mới nổi trong lĩnh vực, hỗ trợ mua bán hình ảnh cá nhân, thỏa thuận cấp phép, giám sát sử dụng. Nền tảng cũng kết nối "người mẫu" với luật sư để tiến hành thủ tục pháp lý khi cần thiết. Kể từ khi ra mắt vào tháng 3, công ty có trụ sở tại Thâm Quyến đã thu hút khoảng 800 người đăng ký, trong đó 300 người đồng ý cho phép hình ảnh của mình dùng trong nội dung AI. Nhóm này gồm diễn viên quần chúng chuyên nghiệp, người có ảnh hưởng trên mạng và cả người bình thường chưa từng có kinh nghiệm diễn xuất.
Công ty cho biết có hai nhà sản xuất phim AI đã mua quyền sử dụng, với giá 15-74 USD cho mỗi khuôn mặt trong một tập phim.
New Claw, có trụ sở tại Thành Đô, cũng chuyển hướng sang mô hình kinh doanh tương tự sau khi hoạt động sản xuất nội dung trước đây của họ bị AI làm gián đoạn từ cuối năm ngoái. Chia sẻ với Rest of World, Long Lyu, người phụ trách vận hành New Claw, cho biết việc mua quyền sử dụng khuôn mặt rẻ hơn so với thuê chính người đó diễn, trong khi phim AI cũng không đòi hỏi nhiều về năng lực diễn xuất. Nền tảng này áp dụng mức giá 74 USD.
Theo People’s Daily Online, hồi tháng 3, một phim AI bị cáo buộc sử dụng diện mạo người nổi tiếng mà chưa có sự đồng thuận. Khi đó, Tòa án Internet Bắc Kinh ra phán quyết rằng việc sử dụng khuôn mặt người thật trong sản phẩm AI khi chưa được phép là bất hợp pháp, ngay cả khi hình ảnh đã được chỉnh sửa.
Các nền tảng cấp phép là bước đầu trong việc xác lập khuôn khổ thương mại và pháp lý cho ngành công nghiệp nội dung AI, nhưng chưa giải quyết được hết các rủi ro liên quan, theo Yile Deng, luật sư tại Bắc Kinh.
Ông phân tích, một khi dữ liệu khuôn mặt được đưa vào thị trường AI, người dùng có thể mất quyền kiểm soát lâu dài đối với chính diện mạo của mình. Các nền tảng cũng không thể ngăn chặn việc chỉnh sửa hoặc hoán đổi khuôn mặt trái phép, thu thập dữ liệu hoặc huấn luyện AI bằng hình ảnh.
"Vấn đề là phạm vi ủy quyền không rõ ràng", ông Deng nói. Các điều khoản cấp phép thường mơ hồ đến mức không biết ai cuối cùng sẽ sử dụng hình ảnh đó, hoặc cho mục đích gì.
"Nếu tôi cấp phép khuôn mặt của mình, tôi không biết trí tuệ nhân tạo có thể thay đổi nó thế nào hoặc liệu có thể miêu tả tôi theo những cách xúc phạm hay không", Xu Fang, người mẫu 21 tuổi từ Thượng Hải, nói. Anh đã đệ đơn kiện một thương hiệu thời trang Trung Quốc với cáo buộc sử dụng khuôn mặt trái phép.
