Phát hiện bệnh lao muộn và nỗi lo kháng thuốc

Hầu hết bệnh nhân đến điều trị ở Bệnh viện Phổi đều bị tổn thương do phát hiện muộn.

Phát hiện bệnh muộn

Tại Bệnh viện Phổi tỉnh, hầu hết các bệnh nhân đến điều trị đều đã có tổn thương nặng. Nguyên nhân do được phát hiện muộn và thường đi lòng vòng nhiều nơi rồi mới đến bệnh viện điều trị theo phác đồ.

Anh Nguyễn Huy Toàn, ở xã Trường Lộc (Can Lộc), người nhà bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Phổi cho biết: “Mẹ tôi bị sỏi mật đã hơn 10 năm nay. Cách đây 2 năm, bà lại thêm bệnh viêm đa khớp. Mỗi lần bà đau đều đưa vào bệnh viện huyện khám sỏi và viêm đa khớp. Gần đây nhất, bà bị suy kiệt, gia đình đưa vào bệnh viện đa khoa huyện rồi Bệnh viện Đa khoa tỉnh, phát hiện bà bị lao AFB (+) và chuyển Bệnh viện Phổi điều trị. Vào đúng bệnh viện chuyên khoa nên chỉ mới điều trị 1 tuần, bà đã có thể ngồi dậy và ăn cơm rồi”.

Năm 2017, Bệnh viện Phổi có 1.832 lượt bệnh nhân điều trị nội trú, trong đó, lao AFB (+) 373 người (chiếm 20,4%), lao AFB (-) 268 người (chiếm 14,6%)... Điều đáng lo ngại là hầu hết bệnh nhân đến điều trị đã bị tổn thương, trong đó có nhiều bệnh nhân tổn thương nặng, để lại các di chứng.

Bệnh nhân dễ bị bỏ sót ở tuyến cơ sở

Một trong những mục tiêu quan trọng mà Chương trình phòng, chống lao quốc gia hướng tới là phát hiện bệnh lao từ cơ sở để quản lý, điều trị sớm, hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm cho cộng đồng. Tuy nhiên, tại Hà Tĩnh, những năm gần đây, công tác phát hiện bệnh lao tại cơ sở bị bỏ ngõ.

Bác sỹ Trần Văn Phận - Trạm trưởng Trạm Y tế xã Yên Hồ (Đức Thọ) cho biết: “Trước đây, tham gia công tác phát hiện lao có kinh phí; được giao ban, tham gia tập huấn ở tuyến trên. Nhưng những năm gần đây, phần kinh phí hỗ trợ và các hoạt động này bị cắt, do vậy, anh em làm công tác này cũng thiếu mặn mà”…

Kể cả tuyến huyện, công tác phát hiện bệnh nhân lao cũng đang còn có nhiều vấn đề. Từ khi công tác phòng chống lao chuyển từ trung tâm y tế dự phòng sang bệnh viện huyện, điều trị thuận lợi cho bệnh nhân hơn, nhưng việc quản lý và phát hiện bệnh nhân lao mới chưa hiệu quả.

Đặc biệt, trong cơ chế tự chủ, các tổ phòng chống lao ở các bệnh viện chỉ quan tâm đến công tác điều trị là chủ yếu. Mặt khác, do quy định của BHYT, mỗi bệnh nhân phải làm 2 xét nghiệm đờm, mỗi xét nghiệm cách nhau 2 tiếng mới được thanh toán BHYT nên các bệnh viện cũng không mấy mặn mà. Vì vậy, nhiều bệnh nhân mắc lao dễ bị bỏ sót.

Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi tỉnh Nguyễn Đức Quảng trăn trở: Thông tư 04 tạo điều kiện thuận lợi để phát hiện mới các bệnh nhân mắc lao nhưng các trạm y tế chưa thực sự quan tâm. Qua nắm bắt cho thấy, nhiều bệnh nhân có biểu hiện ho kéo dài, sốt đến trạm y tế được chẩn đoán là viêm phế quản, cảm cúm chứ không được giới thiệu lên bệnh viện để làm xét nghiệm. Thậm chí, một số bệnh nhân được trạm giới thiệu lên nhưng ghi thông tin trong giấy giới thiệu không đúng quy định nên gây khó khăn cho bệnh nhân.

Bệnh viện Phổi tỉnh đã được trang bị các thiết bị hiện đại để phát hiện bệnh lao và lao kháng thuốc nhanh

Mặt khác, vẫn còn sự kỳ thị, mặc cảm với bệnh lao nên dẫn đến tình trạng dấu bệnh, không điều trị đúng phác đồ hoặc bỏ dở điều trị. Đây là nguyên nhân dẫn đến lao kháng thuốc, tiềm ẩn nguy cơ bùng nổ bệnh lao trong cộng đồng.

Đối với Bệnh viện Phổi tỉnh, do thiếu kinh phí và phương tiện vận chuyển máy móc chuyên dụng nên chưa triển khai hiệu quả công tác phát hiện chủ động, mặc dù đã có các thiết bị hiện đại như X.Quang, Zenpert.

Một khó khăn nữa đó là sự phối hợp giữa y tế tư nhân và các bệnh viện vẫn chưa thực sự đúng tinh thần chỉ đạo của Bộ Y tế. Các tổ chức, chính trị xã hội, đoàn thể chưa vào cuộc.

Để có thể phát hiện sớm, chữa đúng phương pháp cho người bệnh, tránh nguy cơ lây lan ra cộng đồng, công tác phòng, chống bệnh lao cần nhận được sự quan tâm không chỉ của ngành y tế mà còn cả hệ thống chính trị.