 |
| Mô hình trồng hoa ly ở xã Thạch Môn. |
Thực tế, nông nghiệp trong đô thị và vùng ven ở tỉnh ta đã có từ rất lâu, cung cấp thực phẩm tươi sống cho thị dân. Tuy nhiên, phải đến thời kỳ bùng nổ quá trình đô thị hoá thì ngành nông nghiệp đô thị mới chính thức trở thành một ngành kinh tế quan trọng trong kinh tế đô thị. Đô thị không còn là nơi nhập lương thực thực phẩm từ nông thôn và xuất rác thải trở lại đó mà tự mình sản xuất hàng hoá, tái chế nước thải và rác thải, đồng thời tạo ra nhiều ngành sản xuất phụ trợ, liên kết sản xuất hàng hoá với quy mô lớn và hiện đại. Vấn đề là ở chỗ, làm thế nào để trên diện tích ngày càng bị thu hẹp, manh mún như thành phố có thể sản xuất ra những loại hàng hoá chất lượng cho năng suất cao và bền vững? Chính vì vậy, trong mấy năm trở lại đây, trên địa bàn thành phố việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi diễn ra khá sôi động.
Nhận thức rõ, phát triển nông nghiệp đô thị phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu và nhu cầu của người dân thành thị mang lại hiệu quả kinh tế cao, UBND thành phố đã có chính sách hỗ trợ 40% kinh phí cho mỗi mô hình, nhằm phát triển nông nghiệp ngoại thành theo hướng công nghệ cao. Nó không chỉ đáp ứng được nguồn lương thực thực phẩm sạch tại chỗ mà còn giải quyết việc làm cho lao động địa phương, góp phần xoá đói giảm nghèo. Hơn thế nữa, phát triển nông nghiệp đô thị còn cải thiện và bảo vệ vệ sinh môi trường nông thôn. Một trong những thành quả lớn nhất phải kể đến mô hình trồng lúa an toàn ở xã Thạch Linh. Cùng với việc chuyển giao một số giống lúa mới chất lượng như HT6, P6, PC6, Trung tâm đã chỉ đạo nhân dân không phun thuốc trừ sâu và chỉ sử dụng phân bón vi sinh, vừa tốt cho cây trồng, vừa an toàn cho người sử dụng. Nhờ vậy, hiệu quả kinh tế đưa lại khá cao, chất lượng gạo tốt đã nhanh chóng chiếm lĩnh được thị trường. Bên cạnh đó, để đảm bảo môi trường trong vùng sản xuất, sau mỗi mùa vụ, bà con nông dân được hướng dẫn phương pháp ủ rơm cùng với chất vi sinh để tạo ra phân bón hữu cơ. Với cách tái chế này, nông dân không chỉ tiết kiệm được chi phí mà còn tạo ra nguồn phân bón sạch lên đến hàng trăm tấn mỗi năm cho cây trồng.
Thành phố đang có trên 1400ha đất chuyên canh lúa hai vụ, khoảng 600ha chuyên canh sản xuất màu chủ yếu là cây lạc, ngô, khoai, đậu đỗ...có khoảng trên 140ha chuyên sản xuất các loại rau và cây vụ đông. Những năm gần đây ngành nông nghiệp thành phố đã xây dựng được nhiều mô hình trình diễn và đưa vào sản xuất nhiều giống cây trồng có giá trị hàng hoá cao, chẳng hạn giống lúa chất lượng cao, có phẩm chất gạo thơm ngon giẻo phù thợp với nhu cầu người tiêu dùng như HT1, HT6, PC6, P6...nhiều giống lạc có năng suất cao như L14, L20, L23... đưa lại giá trị thu nhập cao gấp 1,5 - 2 lần các giống củ. Đến nay các giống lúa chất lượng cao chiếm khoảng 35% diện tích, giống lạc cao sản chiếm khoảng 70% diện tích. Điêù hơn hết là một số diện tích trồng màu trước đây được chuyển sang trồng rau, hoa mang lại giá trị thu nhập cao hơn. Năm 2008, thu nhập từ mô hình tổng hợp rau và hoa đạt 120 triệu đồng/ ha, trong đó riêng mô hình trồng hoa Ly trong nhà lưới của HTX rau an toàn (Thạch Môn) do Viện KHKT Bắc Trung bộ tài trợ đạt gần 100 triệu đồng/ ha. Ông Trình, một trong 3 hộ được chọn làm hoa trong nhà lưới ở xã Thạch Môn cho biết: “Chúng tôi được hỗ trợ 100% kinh phí mua giống, làm nhà lưới và chuyển giao kỹ thuật. Việc tưới nhỏ giọt rất tiện lợi, nước không bị bốc hơi, cây trồng ít bị sâu bệnh, năng suất cao hơn”. Năm nay, mô hình được nhân rộng với nhiều loại hoa phong phú, như: hoa cúc, ly và lay ơn, nhằm đa dạng hóa hoa tươi của vùng và tạo cho người dân có sự chuyển đổi sang sản xuất hàng hóa trên quy mô lớn hơn.
Đối với chăn nuôi, chương trình thí điểm vùng an toàn dịch bệnh trên gia súc, gia cầm tại xã Thạch Hạ đã mang lại kết quả tốt. Vật nuôi trong vùng được kiểm soát một cách nghiêm túc việc lưu thông và giết mổ. Bên cạnh đó, Trung tâm ứng dụng và chuyển giao KHCN cũng tham mưu cho UBND thành phố xây dựng đề án ứng dụng bioga sinh học, chuyển phân chăn nuôi thành khí gas và chất đốt. Với nguồn hỗ trợ 2 triệu đông/ bể, từ năm 2007 đến nay, toàn thành phố đã xây dựng được 150 bể, tiết kiệm khoảng 300- 400 nghìn/ hộ tiền gas và chất đốt, đồng thời môi trường chăn nuôi bảo đảm vệ sinh, giảm dịch bệnh. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời, để mô hình chăn nuôi phát triển bền vững trong nông nghiệp đô thị, thành phố cần phát triển theo hướng trang trại.
Dẫu vậy, phát triển nông nghiệp đô thị theo hướng bền vững, nhằm tạo ra vành đai nông nghiệp sạch vẫn còn gặp không ít khó khăn. Để định hình được vùng chuyên canh cây trồng, vật nuôi, chính quyền các cấp và ban ngành chuyên môn cần tập trung trong việc chỉ đạo nhân rộng mô hình; đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng nông thôn; đặc biệt là đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ KHKT & CN từ sản xuất đến bảo quản, chế biến và tiêu thụ nhằm tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Bên cạnh đó, các vấn đề về ô nhiễm môi trường trong sản xuất nông nghiệp ven đô như nước thải đô thị, chất thải rắn... cần được chú ý và có phương án xử lý cụ thể.
