Thoát nghèo, không chỉ là thêm một khoản hỗ trợ

Hỗ trợ sinh kế, tạo động lực vươn lên

Hưởng ứng tháng cao điểm "Vì người nghèo", Hà Tĩnh đang đẩy mạnh các hoạt động chăm lo, hỗ trợ người nghèo, người yếu thế. Các hình thức hỗ trợ ngày càng đa dạng, từ xây dựng nhà ở, trao mô hình sinh kế đến đào tạo nghề, giải quyết việc làm. Nguồn lực được huy động từ cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc các cấp, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng, góp phần giúp người dân ổn định cuộc sống, từng bước vươn lên.

Hơn một năm trước, chồng qua đời, chị Nguyễn Thị Kiều Oanh (thôn Thượng Lưu, xã Toàn Lưu) phải gánh vác mọi việc trong gia đình. Một mình chị chăm sóc mẹ chồng già yếu, nuôi con nhỏ mắc bệnh tim. Với 5 sào ruộng là nguồn thu nhập chính, cuộc sống gia đình luôn chật vật vì các khoản chi tiêu, sinh hoạt và thuốc men. Trong hoàn cảnh ấy, con bê giống trị giá 12 triệu đồng được hỗ trợ đã mở ra thêm hy vọng về nguồn thu nhập trong tương lai.

“Con còn nhỏ, mẹ chồng già yếu, chồng mất, bản thân tôi cũng không được khỏe mạnh. Được hỗ trợ con bê giống, tôi rất biết ơn. Giờ tôi sẽ cố gắng chăm sóc thật tốt để sau này có thêm vốn lo cho con học hành”, chị Oanh chia sẻ.

Nếu với chị Oanh, con giống là điểm khởi đầu để phát triển kinh tế thì với chị Ngô Thị Tâm (thôn Đức Lập, xã Đức Thọ), kiến thức từ lớp đào tạo nghề đã giúp gia đình từng bước cải thiện hoạt động chăn nuôi.

Là hộ cận nghèo, gia đình chị Tâm từng gặp khó khăn do thiếu kiến thức kỹ thuật, đàn lợn thường xuyên mắc dịch bệnh. Năm 2025, chị tham gia lớp đào tạo nghề chăn nuôi kéo dài 3 tháng do xã Tân Dân (nay là xã Đức Thọ) tổ chức. Sau khóa học, chị biết cách chăm sóc, phòng bệnh cho vật nuôi. Hiện cả 3 con lợn nái của gia đình đều phát triển tốt, trong đó có 1 con dự kiến sinh sản vào cuối năm nay, mở ra triển vọng tăng thu nhập.

“Trước khi đi học, tôi chưa biết nhiều về kỹ thuật chăn nuôi. Sau khóa học, tôi được trang bị kiến thức từ lúc lợn mới đẻ đến khi xuất chuồng. Những kiến thức đó rất bổ ích, giúp tôi tự tin hơn trong phát triển kinh tế gia đình”, chị Tâm cho biết.

Hai hoàn cảnh, hai hình thức hỗ trợ cho thấy, để người nghèo cải thiện cuộc sống, cần tạo điều kiện phù hợp với nhu cầu và khả năng của từng hộ, giúp họ phát huy năng lực lao động, sản xuất.

Theo Ủy ban MTTQ tỉnh Hà Tĩnh, từ đầu năm 2026 đến nay, Mặt trận Tổ quốc các cấp đã vận động nguồn lực hỗ trợ xây dựng 512 nhà ở, trị giá 29,8 tỷ đồng; triển khai 1.719 mô hình sinh kế, trị giá 12,85 tỷ đồng; hỗ trợ 811 lượt khám, chữa bệnh với kinh phí 190 triệu đồng; trao 183 thẻ bảo hiểm y tế, trị giá gần 105 triệu đồng. Cùng với đó, hàng trăm tỷ đồng được các tổ chức, cá nhân, cấp ủy, chính quyền địa phương huy động để chăm lo người nghèo, người yếu thế.

Ông Trần Văn Lượng - Trưởng ban Tuyên giáo và Công tác xã hội, Ủy ban MTTQ tỉnh Hà Tĩnh, cho rằng: "Hỗ trợ sinh kế không chỉ tạo điều kiện phát triển sản xuất mà còn góp phần thay đổi nhận thức, hạn chế tâm lý trông chờ, ỷ lại. Điều quan trọng là giúp người dân chủ động tham gia lao động, sản xuất. Khi đó, hoạt động hỗ trợ mới có thể mang lại hiệu quả thiết thực, thể hiện qua những kết quả cụ thể."

Đồng hành để giảm nghèo bền vững

Hỗ trợ sinh kế là một trong những giải pháp quan trọng giúp người nghèo phát triển sản xuất, tạo thu nhập. Tuy nhiên, hiệu quả của mỗi mô hình còn phụ thuộc vào kiến thức, điều kiện sản xuất và khả năng tiêu thụ sản phẩm của người dân.

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực chăn nuôi, ông Trần Hữu Đức - Giám đốc Công ty TNHH CNC Pharma đã nhiều lần tham gia hỗ trợ gà giống cho người dân có hoàn cảnh khó khăn theo kết nối của các địa phương, tổ chức xã hội. Bên cạnh những mô hình phát huy hiệu quả, ông cũng chứng kiến trường hợp người dân được trao con giống nhưng thiếu kiến thức kỹ thuật, không bảo đảm điều kiện phòng, chống dịch bệnh hoặc gặp khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm.

“Một phần do người dân chưa có kỹ thuật chăn nuôi nên gà bị chết. Phần khác là khâu tiêu thụ sản phẩm, người dân nuôi được nhưng không bán được. Chính vì vậy, việc duy trì nghề chăn nuôi cũng rất khó khăn” - ông Đức chia sẻ.

Thực tế này cho thấy, trao con giống mới chỉ là bước đầu. Để sinh kế phát huy hiệu quả, người dân cần được hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ phòng, chống dịch bệnh và tìm đầu ra cho sản phẩm. Nếu thiếu những điều kiện cần thiết, nguồn hỗ trợ ban đầu khó tạo ra thu nhập như kỳ vọng, thậm chí có thể làm phát sinh thêm chi phí cho hộ nghèo.

Tại xã Vũ Quang, việc hỗ trợ sinh kế được triển khai trên cơ sở khảo sát nhu cầu, điều kiện sản xuất của từng hộ. Sau khi trao mô hình, địa phương tiếp tục hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi và hỗ trợ người dân. Từ năm 2025 đến nay, xã đã triển khai 52 mô hình sinh kế và các mô hình đều phát huy hiệu quả.

Ông Tô Minh Hoài - Phó Chủ tịch UBND xã Vũ Quang, cho biết địa phương phân công cán bộ chuyên môn thường xuyên bám sát cơ sở, hướng dẫn người dân làm chuồng trại, chăm sóc vật nuôi, phòng, chống dịch bệnh; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện.

Cách làm này cho thấy, hiệu quả giảm nghèo không chỉ được quyết định bởi số lượng mô hình hay giá trị nguồn lực hỗ trợ, mà còn phụ thuộc vào quá trình tổ chức thực hiện và sự đồng hành sau hỗ trợ. Mục tiêu cuối cùng là giúp người dân duy trì sản xuất, tạo thu nhập ổn định, từng bước tích lũy và chủ động ứng phó với những khó khăn trong cuộc sống.

Theo ông Trần Văn Lượng - Trưởng ban Tuyên giáo và Công tác xã hội, Ủy ban MTTQ tỉnh Hà Tĩnh, để thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm nghèo bền vững, cần kết hợp đồng bộ ba yếu tố: thay đổi nhận thức của người nghèo; hỗ trợ nhà ở, sinh kế để tạo động lực phát triển sản xuất; lồng ghép và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn hỗ trợ.

“Khi kết hợp được cả 3 yếu tố này, chúng ta sẽ tạo điều kiện tốt hơn để người nghèo phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và thoát nghèo bền vững”- ông Lượng khẳng định.

Hà Tĩnh đang nỗ lực thúc đẩy sản xuất, phát triển kinh tế. Tuy nhiên, sự phát triển chỉ thực sự có ý nghĩa khi thành quả được lan tỏa, góp phần cải thiện cuộc sống của người dân, nhất là những hoàn cảnh khó khăn, yếu thế.

Vì vậy, cùng với huy động nguồn lực chăm lo an sinh xã hội, công tác giảm nghèo cần chú trọng những giải pháp lâu dài. Hỗ trợ vật chất, vốn hay phương tiện sản xuất cần đi cùng việc trang bị kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và tạo cơ hội phát triển. Khi người dân có đủ điều kiện và năng lực để chủ động làm ăn, mỗi khoản hỗ trợ mới có thể trở thành điểm tựa giúp họ vươn lên, hạn chế nguy cơ tái nghèo.