Đồng chí Trần Phú là học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là tấm gương mẫu mực về chí khí chiến đấu của người cộng sản. Trước lúc hy sinh, đồng chí đã gửi lại lời nhắn nhủ bất hủ: “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu”.
Cuộc đời cách mạng của đồng chí Trần Phú là minh chứng sinh động về một người cộng sản kiên cường và một nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng ta. Vai trò nhà lãnh đạo xuất sắc của đồng chí thể hiện rõ ở tầm nhìn vượt trước, nắm bắt được xu thế vận động của cách mạng, bối cảnh quốc tế và thời đại. Từ lòng yêu nước, ý chí căm thù giặc sâu sắc, đồng chí Trần Phú đã chủ động tìm hiểu qua sách báo những tư tưởng cách mạng của Nguyễn Ái Quốc và tham gia sáng lập nên Hội Phục Việt (sau đổi là Hội Hưng Nam) vào ngày 14/7/1925.
Thông qua các phong trào đấu tranh sôi nổi như làm đơn lấy chữ ký đòi thực dân Pháp trả lại tự do cho Phan Bội Châu, tổ chức lễ truy điệu Phan Chu Trinh, mở lớp dạy quốc ngữ cho Nhân dân lao động, đồng chí thấy rõ Nhân dân là động lực cơ bản của các cuộc cách mạng. Thế nên, cần chủ động giáo dục, thức tỉnh để tổ chức, tập hợp quần chúng đấu tranh từng bước mở rộng phong trào.
Để hiện thực hóa điều đó, đồng chí đã không ngừng nỗ lực tự học tập, rèn luyện trong quá trình tham dự chương trình học tập chính trị do Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tổ chức và thời gian được đào tạo tại Trường Đại học Phương Đông. Kiến thức lý luận vững chắc kết hợp với những kinh nghiệm tham gia hoạt động thực tiễn giúp đồng chí nhận thức ngày càng đầy đủ về những vấn đề dân tộc, thuộc địa.
Cuối năm 1929, theo chỉ thị của Quốc tế Cộng sản, đồng chí trở về nước hoạt động cách mạng. Ngay sau đó, đồng chí Trần Phú quyết định tìm hiểu thực tế, nắm bắt tình hình tại Hà Nội, Nam Định, Hải Phòng, Hòn Gai đến Thái Bình - những địa bàn tập trung lực lượng công nhân và nông dân lớn của cả nước. Đồng chí Trần Phú đến từng nhà xưởng, vào thăm nơi ở của thợ thuyền và lắng nghe nguyện vọng của họ.
Từ sự đồng cảm, thấu hiểu về đời sống, ý thức giác ngộ của công nhân, nông dân, đồng chí tìm cách giúp cho giai cấp vô sản cùng đông đảo quần chúng nhân dân thấy được vai trò, nhiệm vụ lịch sử của mình. Đồng thời, đưa ra những chỉ dẫn, định hướng con đường giúp họ tự giải phóng mình khỏi mọi áp bức, bóc lột. Với cán bộ lãnh đạo địa phương, đồng chí thẳng thắn góp ý cụ thể, chia sẻ kinh nghiệm về tổ chức quần chúng, mục tiêu, phương pháp đấu tranh và nhất là công tác xây dựng Đảng.
Điều đó tạo nên sự thống nhất giữa ý chí, mục tiêu cách mạng đáp ứng lợi ích, nguyện vọng của đa số được Nhân dân đồng tình, tin tưởng và sẵn sàng thực hiện. Đây là sự vận dụng tài tình, sáng tạo kiến thức lý luận Chủ nghĩa Mác - Lê-nin của đồng chí Trần Phú vào quá trình lãnh đạo phong trào cách mạng nước nhà.
Đến tháng 7/1930, đồng chí Trần Phú được bổ sung vào Ban Chấp ủy lâm thời và được giao dự thảo Luận cương chính trị của Đảng. Theo đồng chí, việc hoàn thành soạn thảo Luận cương cần phải tập hợp sức mạnh trí tuệ tập thể nên đã nhiều lần cùng các đồng chí trong Ban Chấp ủy như Trịnh Đình Cửu, Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Phong Sắc, Trần Văn Lan… trao đổi, thảo luận đã tập hợp nên nguồn tư liệu quan trọng, thống nhất những nội dung chính hoàn thành bản thảo Luận cương chính trị.
Tháng 10/1930, đồng chí được Hội nghị Trung ương lần thứ nhất bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng. Đến trước Hội nghị Trung ương lần thứ hai vào tháng 3/1931, Tổng Bí thư Trần Phú cùng Ban Thường vụ Trung ương, Ban Chấp hành Trung ương Đảng lãnh đạo thực hiện Nghị quyết của Hội nghị Trung ương lần thứ nhất tạo nên hệ thống chỉ đạo thống nhất, thông suốt từ Trung ương tới các xứ ủy, tỉnh ủy, thành ủy, các cấp ủy địa phương và cơ sở Đảng.
Đồng chí luôn coi trọng việc xây dựng tổ chức đảng và các tổ chức, đoàn thể cách mạng của quần chúng. Như vậy, Đảng luôn vững mạnh về tổ chức, kiên định về tư tưởng, đủ sức lãnh đạo các tổ chức, đoàn thể của quần chúng vượt qua thời kỳ đầy khó khăn, thử thách.
Đồng chí Trần Phú với vai trò “cầu nối giữa tổ chức và phong trào quần chúng, lãnh đạo phong trào quần chúng từ hoạt động tự phát sang tự giác, thay những kinh nghiệm thường ngày bằng lý luận khoa học. Đúng như V.I. Lê-nin đã từng căn dặn: “Khi xét công lao lịch sử của các nhân vật lịch sử, người ta không căn cứ vào chỗ họ không cống hiến được gì so với những đòi hỏi của thời đại đương thời, mà căn cứ vào chỗ họ đã cống hiến được gì mới so với các bậc tiền bối của họ”(1).
Tài năng, bản lĩnh, trí tuệ của người chiến sĩ cách mạng kiên trung Trần Phú là sự kết tinh của thời đại, của phong trào quần chúng. Dưới sự dẫn dắt, chỉ đạo của đồng chí Trần Phú, Nhân dân ta đã giành được những thắng lợi lớn, là lực lượng vững mạnh thúc đẩy tiến bộ lịch sử nước nhà.
Đất nước bước vào kỷ nguyên mới, mở ra những cơ hội và không ít khó khăn, thách thức. Mỗi cán bộ, đảng viên cần biết ơn và tiếp tục kế thừa, học tập những cống hiến của đồng chí Trần Phú; chú trọng thực hiện tốt chủ trương “xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp của hệ thống chính trị, nhất là cán bộ cấp chiến lược và cấp cơ sở thực sự tiêu biểu, có tư duy, năng lực quản trị tiên tiến, phù hợp với mô hình tổ chức mới và yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước”(2).
---------------
(1) V.I. Lê-nin (2005), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, t.2, tr.210.
(2) Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, t.1, tr.147.
