Giá gỗ dăm lập đỉnh, người trồng rừng tiếc nuối

Hai tháng gần đây, thị trường gỗ dăm tại Hà Tĩnh “nóng” dần, hiện đã đạt 1,3 - 1,4 triệu đồng/tấn, cao gần gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025 và đạt đỉnh trong những năm gần đây.

Đây là mức giá lý tưởng đối với người trồng rừng, nhưng đại đa số bà con đều không được hưởng lợi. Bởi sau các đợt mưa bão lớn vào tháng 8 và tháng 9/2025, hàng chục nghìn hecta keo, tràm bị đổ gãy, người dân buộc phải khai thác tận thu ngay nên đến thời điểm này các cánh rừng nguyên liệu đủ tuổi đã cơ bản hết.

Gia đình ông Lê Đình Lộ ở thôn Mỹ Lâm (xã Cẩm Duệ) có 16 ha rừng nguyên liệu, từng được kỳ vọng mang lại nguồn thu đáng kể khi bước vào kỳ khai thác vào cuối năm nay. Thế nhưng, những trận bão liên tiếp năm 2025 đã làm đảo lộn toàn bộ kế hoạch sản xuất khi 12 ha rừng 5 - 6 năm tuổi phải thu hoạch sớm để hạn chế thiệt hại. Vì thu hoạch đồng loạt, nhanh gọn nên nay giá gỗ dăm tăng mạnh thì gia đình ông chỉ còn lại 4 ha keo non, muốn bán phải chờ thêm 3 năm nữa.

Ông Lê Đình Lộ chia sẻ: “Sau bão, nhiều diện tích keo, tràm bị đổ gãy, nếu không khai thác kịp thời thì cây tiếp tục hư hỏng, chất lượng gỗ giảm. Vì vậy, gia đình tôi phải thuê nhân công thu hoạch sớm, chấp nhận bán trong điều kiện không thuận lợi để vớt vát vốn liếng. Bây giờ, giá gỗ dăm tăng lên 1,3 - 1,4 triệu đồng/tấn, chúng tôi rất tiếc. Nếu rừng không bị bão tàn phá, phải bán vội vàng thì với mức giá thời điểm này, gia đình tôi sẽ có thêm khoảng 400 triệu đồng”.

Nghịch cảnh giá gỗ dăm tăng cao nhưng không còn rừng để bán không chỉ xảy ra với gia đình ông Lộ mà đang là tình cảnh chung của hàng nghìn hộ trồng rừng quanh hồ Kẻ Gỗ. Theo thống kê của Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ, gần 1.000 ha keo, tràm (bị bão làm đổ gãy trên 50%) do người dân tự bỏ vốn trồng trên diện tích đất nhận khoán của đơn vị hiện đã được khai thác tận thu hết. Điều này đồng nghĩa với việc người sản xuất không được hưởng lợi gì khi giá keo, tràm đạt đỉnh. Tình cảnh này cũng đang xảy ra ở tất cả các địa phương trong toàn tỉnh.

Anh Hồ Sỹ Trường – Giám đốc HTX Thanh niên Thượng Phú (xã Hồng Lộc) chia sẻ: “HTX chúng tôi có 10 ha keo, tràm trồng từ năm 2019, dự tính cuối năm 2025 mới khai thác để đạt sản lượng và giá trị cao nhất. Thế nhưng, bão làm cây đổ gãy nên cuối năm 2025 và đầu năm 2026 buộc phải khai thác và bán cho thương lái với giá từ 700 - 800 nghìn đồng/tấn, chỉ đủ chi phí sản xuất. Nay không còn rừng để bán thì giá gỗ dăm lại tăng lên 1,3 - 1,4 triệu đồng/tấn, khiến chúng tôi mất trắng 400 - 500 trăm triệu đồng”.

Ngoài người trồng rừng, sự sụt giảm nguồn cung cũng đang khiến các cơ sở thu mua khó duy trì sản lượng, ổn định sản xuất, đồng thời đặt hoạt động chế biến lâm sản trước nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu kéo dài.

Anh Lê Ngọc Dũng – chủ cơ sở thu mua keo, tràm ở xã Cẩm Duệ chia sẻ: “Thông thường, mỗi ngày cơ sở chúng tôi thu mua khoảng 150 - 200 tấn keo, tràm nguyên liệu. Riêng thời điểm cuối năm ngoái, hàng nhiều, giá rẻ nên sản lượng có ngày vượt 300 tấn. Hiện nay, dù giá đã tăng lên 1,3 - 1,4 triệu đồng/tấn, nhưng cơ sở không có hàng để mua. Dù đã tận thu cả cành, ngọn và những cây đổ gãy lâu ngày nhưng cũng chỉ gom được 20 - 30 tấn/ngày. Nguồn nguyên liệu khan hiếm giữa lúc giá tăng khiến người trồng rừng tiếc nuối vì lỡ mất cơ hội có thêm thu nhập, còn các cơ sở thu mua như chúng tôi cũng chật vật duy trì hoạt động”.

Theo thống kê của ngành chuyên môn, tổng diện tích rừng sản xuất bị thiệt hại do các trận bão năm 2025 trên địa bàn Hà Tĩnh khoảng 26.400 ha. Đến thời điểm này, số diện tích rừng bị hư hại nặng do người dân bỏ vốn trồng (chiếm khoảng 90% tổng diện tích phải tận thu) đã cơ bản thu hoạch hết; 10% còn lại đang các chủ rừng làm thủ tục thanh lý, đấu thầu vì được trồng từ nguồn ngân sách.

Vì có nhiều rừng bị hư hại nên từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã khai thác, tận thu được khoảng 610 nghìn m³ gỗ, đạt khoảng 90% kế hoạch năm. Tuy nhiên, sản lượng khai thác chủ yếu tập trung trong 8 tháng đầu năm (chiếm 83% kế hoạch năm), còn 2 tháng gần đây không đáng kể do thời tiết không thuận lợi và diện tích rừng đủ điều kiện khai thác cơ bản đã hết.

Thực tế đầy nghịch lý này cho thấy, phát triển kinh tế rừng không chỉ phụ thuộc vào thị trường mà còn đòi hỏi khả năng chống chịu trước thiên tai, quy hoạch vùng nguyên liệu và tổ chức sản xuất bền vững. Để người dân bảo đảm thành quả lao động, các cấp, ngành lâm nghiệp và người dân cần gắn khôi phục rừng sau thiên tai với tái cơ cấu giống cây trồng, nâng cao chất lượng rừng và xây dựng liên kết chặt chẽ giữa người trồng rừng với doanh nghiệp chế biến.