Từ năm 2017, khi chuyển đến khu tái định cư Hói Trung, bà Trần Thị Lài (thôn Kim Tùng) kỳ vọng cuộc sống sẽ ổn định hơn với hệ thống hạ tầng được đầu tư đồng bộ. Tuy nhiên, điều khiến gia đình bà trăn trở suốt nhiều năm qua là nguồn nước sinh hoạt. Nhà máy nước sạch xuống cấp, ngừng hoạt động nên hơn 5 năm nay, người dân không còn được sử dụng nguồn nước sạch như trước. Không còn lựa chọn nào khác, gia đình bà phải dẫn nước từ khe núi và đào giếng để sử dụng. Thế nhưng, nước khe khi có khi không, còn nước giếng lại nhiễm phèn khiến sinh hoạt hằng ngày gặp không ít khó khăn.
Gia đình anh Đào Xuân Đức cũng chung hoàn cảnh với gia đình bà Lài. Khi nhà máy nước sạch hư hỏng, để chủ động nguồn nước, anh Đức đã đầu tư khoan giếng, xây dựng bể chứa và lắp đặt hệ thống ống dẫn nước từ khe núi về nhà. Tuy nhiên, những giải pháp ấy vẫn chưa thể đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của gia đình. Nguồn nước khe phụ thuộc vào thời tiết, mùa nắng thường cạn kiệt, mùa mưa lại bị vẩn đục; nước giếng thì nhiễm phèn, chất lượng không đảm bảo. Vì vậy, mỗi khi bước vào cao điểm nắng nóng, thiếu nước lại trở thành áp lực thường trực đối với gia đình anh cũng như nhiều hộ dân nơi đây.
Anh Đào Xuân Đức chia sẻ: “Điều khó khăn nhất đối với gia đình chúng tôi hiện nay là tình trạng thiếu nước sinh hoạt kéo dài. Gia đình đã tìm nhiều cách để có nước sử dụng nhưng đều không ổn định. Tôi và người dân sống ở khu tái định cư này mong sớm có giải pháp để được sử dụng nước sạch ổn định”.
Từ năm 2021 đến nay, 128 hộ dân với hơn 420 nhân khẩu ở thôn Kim Tùng, xã Vũ Quang vẫn phải chật vật tìm kiếm nguồn nước phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Nguyên nhân chính xuất phát từ việc Nhà máy Nước sạch Hương Quang - công trình cung cấp nước sinh hoạt cho người dân tái định cư đã ngừng hoạt động hoàn toàn suốt hơn 5 năm qua.
Được biết, để thực hiện dự án thủy lợi Ngàn Trươi - Cẩm Trang, năm 2013, hơn 200 hộ dân xã Hương Quang, huyện Vũ Quang (cũ), nay là xã Vũ Quang di dời đến khu tái định cư Hói Trung. Tại nơi ở mới, nước giếng khoan bị nhiễm phèn nên người dân không có nước sạch để sử dụng. Trước thực trạng đó, Ban Quản lý dự án bồi thường, hỗ trợ tái định cư và xây dựng hệ thống kênh mương công trình thủy lợi Ngàn Trươi - Cẩm Trang đã đầu tư xây dựng Nhà máy Nước sạch Hương Quang với tổng kinh phí 7 tỷ đồng.
Năm 2017, Nhà máy Nước sạch Hương Quang đi vào hoạt động, cấp nước miễn phí cho người dân tái định cư. Sau khi hoàn thành, công trình được giao cho UBND xã quản lý, vận hành. Tuy nhiên, trong quá trình khai thác, nhiều hạng mục như máy bơm, hệ thống đường ống xuống cấp, hư hỏng nhưng xã không có nguồn kinh phí để sửa chữa. Trong khi đó, địa phương cũng gặp khó khăn trong việc bố trí kinh phí thuê nhân lực quản lý, vận hành công trình. Vì vậy, nhiều năm qua, nhà máy nước sạch ngừng hoạt động. Hệ quả là hàng trăm người dân khu tái định cư Hói Trung phải tự xoay xở bằng nhiều cách để tìm nguồn nước sinh hoạt nhưng vẫn thường xuyên đối mặt với cảnh thiếu nước, nhất là vào mùa nắng nóng.
Anh Trần Thanh Hải (thôn Kim Tùng, xã Vũ Quang) cho biết: “Trước đây, tôi được địa phương giao quản lý, vận hành Nhà máy Nước sạch Hương Quang. Tuy nhiên, hơn 5 năm nay, do xã không có kinh phí chi trả nên nhà máy không có người trông coi. Hiện nhà máy đang bị bỏ hoang, nhiều hạng mục xuống cấp, hư hỏng nghiêm trọng. Chúng tôi mong các cấp, ngành liên quan sớm có giải pháp sửa chữa, khôi phục hoạt động của nhà máy để đảm bảo nguồn nước cho người dân. Nếu tiếp tục để công trình xuống cấp, việc khắc phục sau này sẽ càng khó khăn và tốn kém hơn”.
“Từ khi nhà máy nước sạch ngừng hoạt động, người dân khu tái định cư Hói Trung phải tự tìm nguồn nước để phục vụ sinh hoạt. Hầu hết các hộ đều đầu tư đường ống dẫn nước từ khe suối về nhà nên dọc các tuyến kênh mương xuất hiện hàng chục đường ống chằng chịt, tạm bợ. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế bởi nguồn nước từ khe núi ngày càng suy giảm vào mùa khô, trong khi nhu cầu sử dụng nước của người dân ngày càng lớn. Nhiều hộ khoan giếng nhưng nguồn nước ngầm lại nhiễm phèn, không đảm bảo chất lượng. Mong các cấp, ngành quan tâm sớm khôi phục hệ thống cấp nước tập trung hoặc có giải pháp phù hợp để người dân ổn định cuộc sống” - ông Nguyễn Xuân Việt - Trưởng thôn Kim Tùng đề xuất.
Bà Phan Thị Thúy Hằng - Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Vũ Quang cho biết: “Địa phương chia sẻ với những khó khăn mà người dân khu tái định cư Hói Trung đang gặp phải do thiếu nước sinh hoạt. Chúng tôi xác định đây là vấn đề cần sớm được tháo gỡ. Tuy nhiên, để sửa chữa và đưa nhà máy nước sạch hoạt động trở lại cần nguồn kinh phí lớn, trong khi ngân sách địa phương còn nhiều hạn chế. Một vấn đề nữa là nước từ nhà máy được sử dụng miễn phí trong khi phải có nhân lực bảo vệ, vận hành mà nguồn kinh phí này thì địa phương cũng không cân đối được. Xã đã chủ động báo cáo, đề xuất các cấp có thẩm quyền xem xét hỗ trợ kinh phí hoặc nghiên cứu các giải pháp cấp nước phù hợp nhằm đảm bảo nhu cầu sinh hoạt lâu dài cho người dân nơi đây”.
