Theo Điều 15, Nghị định 45/NĐ-CP, năm 2005 của Chính phủ về quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế thì những mặt hàng chưa được Nhà nước kiểm định và công bố về chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm sẽ không được lưu thông trên thị trường và càng không được quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng. Sữa ngoại xách tay là một trong những sản phẩm như vậy. Tuy nhiên, sản phẩm này đang được bày bán công khai. Phổ biến trên thị trường Hà Tĩnh là các dòng sữa Meji, Glico (Nhật), Semper (Thụy Điển), Hikid (Hàn Quốc), S26 (Úc), Nébilia (Pháp)…
 |
| Lực lượng QLTT Hà Tĩnh kiểm tra các sản phẩm sữa ngoại xách tay tại siêu thị Bibi Mart Hà Tĩnh. |
Sữa ngoại xách tay được người bán giới thiệu là có người nhà ở nước ngoài gửi về. Giá cả và chất lượng do người bán và người mua tự thỏa thuận. Trên các sản phẩm này không hề có tem nhãn phụ, không có hướng dẫn sử dụng, vì thế, mọi thông tin về thành phần dinh dưỡng cũng như cách dùng đều do nhân viên bán hàng cung cấp. Anh N. – một khách hàng của siêu thị Bibi Mart (số 34 - Lý Tự Trọng - TP Hà Tĩnh) cho biết: “Hôm trước, tôi có mua 1 hộp sữa Hikid của Hàn Quốc nhưng khi pha cho con uống thì trong sữa có những hạt màu xanh li ti. Bán tín bán nghi, tôi mang hộp sữa lên siêu thị hỏi thì nhân viên bán hàng nói đó là hạt khoáng và hẹn 2 ngày sau trả lời chính xác. Tuy nhiên, 2 ngày sau, họ cho tôi đổi sữa vì chính họ không giải thích được đó là hạt gì”.
Cũng mua sữa tại Bibi Mart, một khách hàng đã được phen tá hỏa khi mở hộp sữa Semper của Thụy Điển thì thấy quy cách đóng gói rất thủ công. Khi mang sữa đến siêu thị yêu cầu giải thích thì nhận được câu trả lời: “Sữa này đảm bảo về nguồn gốc, chất lượng và cách đóng gói này là chủ ý tiết kiệm chi phí của nhà sản xuất”. Không tin tưởng cách lý giải đó, khách hàng đành phải nhờ sự can thiệp của Chi cục Quản lý thị trường. Khi đội quản lý thị trường đến kiểm tra thì hầu như số sữa được bày bán công khai ở đây đều là hàng không rõ nguồn gốc, không được kiểm định về chất lượng, buộc phải tiêu hủy.
Không chỉ bát nháo về chất lượng, giá các loại sữa tại các cửa hàng cũng không giống nhau và thường đắt hơn sữa nhập khẩu. Với lý do sữa xách tay là hàng nội địa, thành phần dinh dưỡng tốt hơn các sản phẩm nhập khẩu nên nhiều người chấp nhận giá cao để mua. Và để cạnh tranh, các cửa hàng cũng đưa ra nhiều mức giá khác nhau cho cùng 1 loại sản phẩm. Thường thì các trang facebook cá nhân sẽ có giá rẻ hơn do không mất phí thuê cửa hàng, kế đến là các cửa hàng chuyên hàng xách tay, tại các đại lý sữa uy tín, hàng xách tay nếu có cũng được bán giá cao hơn.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên người tiêu dùng nên mua sữa được kiểm định chất lượng bởi mỗi loại sữa được sản xuất dựa trên các nghiên cứu về thể trạng, môi trường sống của trẻ em tại các quốc gia khác nhau. Không phải sữa được sản xuất ở một nước tiên tiến thì sẽ tốt cho sự phát triển của trẻ em Việt Nam. Chị Nguyệt - chủ đại lý Hợp Nguyệt (đường Nguyễn Công Trứ - TP Hà Tĩnh) cho biết: “Cửa hàng chúng tôi không bán sữa xách tay mà chỉ chuyên bán sữa nội địa và hàng nhập khẩu. Tôi cũng thường khuyên khách hàng, nếu muốn dùng sữa ngoại thì nên mua các sản phẩm được nhập khẩu nguyên lon hoặc liên doanh sản xuất vì các sản phẩm này đều được sản xuất dựa trên các nghiên cứu khoa học và được kiểm định chất lượng, có nhãn phụ và ghi rõ nhà phân phối để khi có bất kỳ vấn đề gì trong quá trình sử dụng đều được giải đáp rõ ràng”.
Hiện nay, sữa nhập khẩu có khá nhiều loại cho các mẹ lựa chọn như: Physiolac (Pháp), Similac (Mỹ), Biomil (Bỉ)… vừa đảm bảo về chất lượng, vừa phù hợp về giá cả.
Dù sữa xách tay là hàng hóa không được nhập khẩu theo đường chính ngạch và bị nghiêm cấm mua bán trên thị trường nội địa nhưng ngoài những tài khoản facebook, mặt hàng này vẫn đang được bày bán công khai tại một số cửa hàng, siêu thị. Mặc dù, cơ quan chức năng đã kiểm tra, xử phạt, tịch thu, tiêu hủy các sản phẩm sữa không rõ nguồn gốc nhưng sữa xách tay vẫn không phải là “hiếm có, khó tìm”. Và trong sự bát nháo về chất lượng cũng như giá cả hiện nay, sự thông thái của người tiêu dùng là vấn đề quan trọng nhất góp phần hạn chế các hình thức buôn bán gian lận.
