5 điểm đáng chú ý trong thượng đỉnh Mỹ - Trung

Vào thứ Năm (14/5), ngày đầu tiên trong chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc, hai bên đã nhất trí thúc đẩy quan hệ theo hướng hợp tác hơn.

Cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình diễn ra trong bầu không khí thân thiện, dù hai nước đã đối đầu trong nhiều năm về hàng loạt vấn đề, từ sở hữu trí tuệ, công nghệ cho tới thương mại.

Dưới đây là 5 nội dung chính trong ngày đầu thượng đỉnh, dựa trên thông cáo của Chính phủ Trung Quốc và thông tin từ một quan chức Nhà Trắng do hãng tin CNBC tổng hợp:

ĐỊNH HƯỚNG MỚI CHO QUAN HỆ SONG PHƯƠNG

Theo thông cáo tiếng Anh chính thức của Bắc Kinh, ông Tập và ông Trump đã nhất trí xây dựng “quan hệ Trung - Mỹ mang tính xây dựng và ổn định về chiến lược”. Ông Tập cho biết Trung Quốc sẽ coi đây là khuôn khổ định hướng cho quan hệ hai nước trong 3 năm tới và xa hơn.

Theo ông Tập, khuôn khổ này sẽ đặt trọng tâm vào hợp tác, duy trì “cạnh tranh có chừng mực” và kiểm soát các khác biệt để tránh leo thang căng thẳng. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng nhấn mạnh các định hướng nói trên cần được chuyển thành hành động cụ thể.

Ông Tianchen Xu, nhà kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit (EIU), nhận định đây là tín hiệu cho thấy quan hệ Mỹ - Trung có thể bước vào giai đoạn “ổn định có kiểm soát” trong thời gian tới.

Theo ông Xu, căng thẳng giữa hai nước sẽ chưa biến mất, nhưng hai bên có thể thiết lập một số cơ chế kiểm soát rủi ro để tránh tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát, như trong năm ngoái.

Về phía Mỹ, ông Trump mô tả cuộc gặp là cơ hội để mở rộng hợp tác kinh tế với Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh các ưu tiên của Washington gồm tăng xuất khẩu nông sản, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc cho doanh nghiệp Mỹ và thúc đẩy các thỏa thuận thương mại cụ thể. Nhà Trắng cho biết hai bên cũng thảo luận việc tăng đầu tư của Trung Quốc vào các ngành công nghiệp Mỹ.

CUỘC HỌP TRÙ BỊ ĐẠT KẾT QUẢ "CÂN BẰNG VÀ TÍCH CỰC"

Theo ông Tập, các quan chức phụ trách đàm phán thương mại của hai nước đã đạt được “kết quả nhìn chung cân bằng và tích cực” tại cuộc họp trù bị ở Hàn Quốc vào thứ Tư (13/5). Cuộc họp này do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong dẫn đầu.

“Hai bên cần cùng nhau duy trì đà tích cực khó khăn mới có được này”, ông Tập nói. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng khẳng định Bắc Kinh hoan nghênh doanh nghiệp Mỹ tăng cường hiện diện tại Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh nước này sẽ tiếp tục “mở cửa rộng hơn”.

Thông điệp trên được đưa ra khi phái đoàn Mỹ có khoảng 12 lãnh đạo doanh nghiệp lớn tháp tùng ông Trump tới Trung Quốc, trong đó có ông Elon Musk, CEO hãng xe điện Tesla và ông Jensen Huang, CEO hãng chế tạo chip Nvidia.

MỞ RỘNG CÁC KÊNH HỢP TÁC

Ông Tập cho rằng Mỹ và Trung Quốc cần sử dụng hiệu quả hơn các kênh liên lạc ngoại giao và quân sự, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế - thương mại, nông nghiệp và du lịch.

Theo vị quan chức Nhà Trắng, ông Trump, ông Tập và đội ngũ hai bên đã thảo luận các biện pháp thúc đẩy hợp tác kinh tế, trong đó có việc mở rộng khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc cho doanh nghiệp Mỹ và tăng đầu tư của Trung Quốc vào các ngành công nghiệp Mỹ.

Quan chức này cho biết ông Trump cũng đề nghị Bắc Kinh tiếp tục kiểm soát dòng chảy fentanyl - chất opioid tổng hợp gây nghiện mạnh - vào Mỹ, đồng thời tăng mua nông sản Mỹ.

Trao đổi với hãng tin Fox News ngày 14/5, ông Trump cũng cho biết Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay Boeing, coi đây là một trong những kết quả cụ thể của cuộc gặp.

“Một việc mà ông ấy đồng ý hôm nay là đặt mua 200 máy bay. Đó là một thỏa thuận lớn - máy bay Boeing”, ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình Fox News, đề cập tới ông Tập.

EO BIỂN HORMUZ VÀ DẦU THÔ

Theo thông cáo của Trung Quốc, hai bên cũng trao đổi về xung đột Trung Đông, cuộc khủng hoảng Ukraine và tình hình bán đảo Triều Tiên, nhưng không nêu thêm chi tiết.

Còn theo một quan chức Nhà Trắng, ông Trump và ông Tập nhất trí rằng eo biển Hormuz cần được duy trì thông suốt để khôi phục hoạt động vận tải năng lượng qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Vị quan chức cho biết ông Tập tái khẳng định rằng Bắc Kinh phản đối việc “quân sự hóa” tuyến vận tải năng lượng trên, cũng như “mọi nỗ lực thu phí” đối với hoạt động đi qua eo biển. Trung Quốc cũng bày tỏ quan tâm tới việc mua thêm dầu thô Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Đông.

Theo quan chức Mỹ, hai nước cũng nhất trí quan điểm rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân.

ĐÀI LOAN LÀ "VẤN ĐỀ QUAN TRỌNG NHẤT"

Trong các nội dung được thảo luận, ông Tập dùng ngôn từ cứng rắn khi đề cập tới Đài Loan, gọi đây là “vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ - Trung”.

Theo nhà lãnh đạo Trung Quốc, cách xử lý vấn đề Đài Loan có ý nghĩa then chốt đối với ổn định quan hệ song phương.

“Xử lý tốt, quan hệ hai nước sẽ được duy trì. Còn nếu xử lý không tốt, hai nước có nguy cơ xảy ra xung đột”, ông Tập phát biểu.