Ông Trump đáp xuống một Trung Quốc hoàn toàn khác

Chuyến công du diễn ra trong bối cảnh địa chính trị căng thẳng. Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đang làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, gây bất ổn kinh tế toàn cầu và gia tăng áp lực nặng nề lên quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh.

"Hào lũy" tự cường của Trung Quốc

Theo SCMP, Trung Quốc giờ đây đã củng cố vững chắc "hào lũy" của mình, đủ sức xoay chuyển cục diện trên bàn đàm phán thay vì ở thế bị động như giai đoạn 2017.

Bà Alicia Garcia-Herrero, kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis, nhận định: “Trung Quốc đang nắm giữ nhiều quân bài chiến lược hơn - từ đòn bẩy kinh tế, quân sự cho đến tầm ảnh hưởng quốc tế”. Các nỗ lực tự cường, điển hình là sáng kiến “Made in China 2025”, đã giúp Bắc Kinh siết chặt kiểm soát chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thời gian qua, Trung Quốc đã mở rộng thành công mạng lưới thương mại sang khu vực ASEAN và các nước Nam bán cầu, đồng thời khéo léo duy trì năng lực xuất khẩu bằng cách điều phối chuỗi cung ứng qua các quốc gia trung gian để hóa giải áp lực từ các hàng rào thuế quan.

Về công nghệ, Trung Quốc đang vươn lên dẫn đầu trong lĩnh vực robot, AI và đặc biệt là bán dẫn. Thị phần thiết bị sản xuất chip nội địa đã tăng từ 10-15% lên 35% vào năm 2025, vượt mục tiêu đề ra bất chấp các lệnh kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt từ phía Mỹ vào năm 2022.

Bên cạnh kinh tế, sức ảnh hưởng của Trung Quốc đang lan tỏa mạnh mẽ sang cả lĩnh vực quân sự và ngoại giao. Thành quả từ nỗ lực hiện đại hóa quân đội suốt nhiều thập kỷ của Bắc Kinh giờ đây đang khiến giới chức Washington đặc biệt quan tâm.

Đáng chú ý là những bước tiến vượt bậc trong công nghệ tên lửa siêu thanh - lĩnh vực mà Mỹ đang tìm cách thu hẹp khoảng cách - cùng với việc đưa vào vận hành tàu sân bay Phúc Kiến sở hữu hệ thống phóng điện từ tối tân.

Bên cạnh đó, việc Trung Quốc thử nghiệm hai nguyên mẫu máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu được tin là có khả năng thách thức ưu thế trên không lâu đời của Mỹ.

Trên phương diện ngoại giao, nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump - với đặc tính khó đoán định và những rạn nứt trong các liên minh của Mỹ - đã vô tình mở ra những khoảng trống chiến lược cho Bắc Kinh.

Những thách thức đối với chính quyền Trump

Chuyến công du của Tổng thống Trump tới Bắc Kinh diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang lún sâu vào cuộc xung đột tại Iran, gây xáo trộn thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu. Không chỉ đối mặt với các biến động ngoại giới, ông Trump còn đang gánh vác hàng loạt áp lực nội tại nặng nề.

Chính sách đơn phương cùng sự khó đoán đặc trưng của ông đã vô tình làm rạn nứt hệ thống đồng minh truyền thống, mở ra khoảng trống chiến lược để Trung Quốc thắt chặt quan hệ với các nước Nam bán cầu.

Thêm vào đó, phán quyết của Tòa án Tối cao tuyên bố các chính sách thuế quan trọng yếu là vi hiến, cùng nghĩa vụ hoàn trả 166 tỷ USD, đã giáng một đòn mạnh vào năng lực điều hành của Nhà Trắng.

Trong bối cảnh giá nhiên liệu leo thang và cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 đang cận kề, ông Trump dường như rơi vào thế bị động và rất cần một "thắng lợi ngoại giao" để vực dậy uy tín chính trị.

Giới quan sát nhận định rằng, dù cuộc gặp thượng đỉnh thường xoay quanh các thỏa thuận quốc tế, nhưng yếu tố then chốt chi phối bàn đàm phán thực chất lại nằm ở cục diện chính trị trong nước.

Ông Brett Bruen, cựu Giám đốc phụ trách tương tác toàn cầu của Nhà Trắng, nhấn mạnh: "Sự suy yếu về vị thế nội bộ sẽ đẩy vị tổng thống vào thế yếu trên trường quốc tế”. Đây được xem là thời điểm thuận lợi để Trung Quốc gia tăng tầm ảnh hưởng và áp đặt các điều khoản có lợi trước một Washington đang thiếu sự thống nhất.

Dù nắm lợi thế, Trung Quốc vẫn đối mặt với áp lực cấu trúc. Việc dồn nguồn lực cho các lĩnh vực chiến lược đang gây sức ép lên tiêu dùng hộ gia đình và thị trường bất động sản. Khả năng hấp thụ hàng hóa của Đông Nam Á có hạn và sự dè dặt của châu Âu vẫn là những lỗ hổng thương mại đối với Bắc Kinh.

Đa số các nhà quan sát đồng thuận rằng cán cân chiến lược đang nghiêng về phía Bắc Kinh.

Học giả Stephen Olson (Viện ISEAS-Yusof Ishak) khẳng định: “Sẽ không còn những kết quả mang tính áp đặt một chiều, buộc Trung Quốc phải thực hiện các cam kết trong khi phía Mỹ đưa ra rất ít ràng buộc như từng thấy trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Giai đoạn đó đã kết thúc, bởi Trung Quốc hiện nay hoàn toàn tự tin và làm chủ được thực lực của mình”.

Dù cả hai phía đều mong muốn sự ổn định, nhưng mục tiêu của họ khác nhau: Ông Trump cần một "thỏa thuận" để trấn an cử tri, trong khi Bắc Kinh muốn khẳng định đòn bẩy định hình luật chơi mới.