Bộ GD&ĐT nêu nguyên nhân thiếu sách giáo khoa, khẳng định không để lặp lại

Các địa phương còn thiếu hơn 3,9 triệu cuốn sách giáo khoa

Thực hiện thông tin chuyên đề tại Hội nghị Giao ban báo chí Trung ương ngày 15/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo báo cáo tình hình cung ứng sách giáo khoa phục vụ năm học 2026- 2027 và một số nội dung về sách giáo khoa được dư luận quan tâm.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến 18 giờ ngày 14/9, các địa phương còn thiếu 3.916.370 cuốn sách giáo khoa, tương đương khoảng 1,5% tổng nhu cầu.

Trên cơ sở nhu cầu được các địa phương xác nhận, Bộ đã chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chuyển, cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15/9; ưu tiên xử lý các trường hợp học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách, nhất là tại các trường nội trú ở địa bàn biên giới, trường ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn và đối với học sinh thuộc diện được hỗ trợ, cấp hoặc cho mượn sách giáo khoa.

Bộ yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát, cập nhật, báo cáo trước 16 giờ chiều nay để xử lý ngay những trường hợp còn thiếu, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách giáo khoa phục vụ học tập.

Theo số liệu tổng hợp của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đến hết ngày 14/9, tổng nhu cầu sách giáo khoa được cập nhật là 245,94 triệu bản; kế hoạch in là 228,9 triệu bản. Nhà xuất bản đã cung ứng đến các địa phương khoảng 236,60 triệu bản sách giáo khoa.

Vào chiều qua, 14/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức họp trực tuyến các Sở Giáo dục và Đào tạo của 34 tỉnh, thành phố để tiếp tục rà soát, chỉ đạo xử lý tình trạng thiếu sách giáo khoa.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận trách nhiệm trong công tác dự báo, phân tích nhu cầu sách giáo khoa

Về nguyên nhân khách quan của tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ đầu năm học mới, theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2026- 2027 có nhiều yếu tố mới tác động đồng thời.

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên thực hiện một bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc theo Nghị quyết 71-NQ/TW; một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp sách giáo khoa; việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi nhu cầu; thời gian từ khi nhu cầu được xác định đầy đủ đến thời điểm phải đáp ứng rất ngắn... Theo Bộ, những yếu tố này làm nhu cầu sách giáo khoa biến động lớn, phát sinh trong thời gian ngắn, trong khi quá trình sản xuất, in và cung ứng cần có thời gian chuẩn bị.

Về chủ quan, Bộ Giáo dục và Đào tạo thẳng thắn nhận trách nhiệm trong công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu sách giáo khoa trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế; việc đánh giá năng lực tổ chức sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa đầy đủ; giải pháp khắc phục một số hạn chế trong tổ chức cung ứng, điều phối nguồn sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa đủ nhanh và linh hoạt.

Công tác đăng ký, dự báo và phối hợp cung ứng tại một số địa phương cũng chưa thật chủ động, dẫn đến khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và thông tin phục vụ cung ứng. Việc cập nhật nhu cầu phát sinh, nhất là sau những thay đổi về tổ chức trường, lớp, chính sách hỗ trợ sách giáo khoa và nhu cầu mua thêm của học sinh, cha mẹ học sinh, ở một số địa phương chưa kịp thời.

"Trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ thuộc về Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các địa phương", báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu rõ.

Về trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ xác định đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh, khắc phục, không để lặp lại trong những năm học tiếp theo, nhất là trong công tác theo dõi, dự báo, kết nối dữ liệu, kiểm tra, đôn đốc và điều phối khi nhu cầu thực tế có biến động.

Sẽ rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sách giáo khoa

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, trước mắt, thực hiện Thông báo số 467/TB-VPCP ngày 10/9/2026, Bộ tập trung xử lý số sách giáo khoa còn thiếu đã được xác nhận; chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam điều chuyển sách giữa các địa bàn, tiếp tục in và cung ứng bổ sung theo nhu cầu thực tế; ưu tiên cung ứng cho các địa phương, cơ sở giáo dục và học sinh còn thiếu sách.

Trong thời gian chờ bản in, sách giáo khoa điện tử được cung cấp miễn phí tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn/tap-huan; các cơ sở giáo dục đồng thời khai thác sách tại thư viện và sách cũ còn sử dụng được, hạn chế ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh.

Bộ tiếp tục chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam rà soát năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng; khắc phục các điểm nghẽn, tăng cường điều phối và xây dựng cơ chế phản ứng nhanh khi nhu cầu biến động. Các địa phương khẩn trương xác nhận chính xác nhu cầu, phối hợp cung ứng bổ sung, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách giáo khoa phục vụ học tập.

Về lâu dài, Bộ sẽ rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sách giáo khoa theo hướng xác định đây là sản phẩm, dịch vụ công, mặt hàng thiết yếu đặc thù; quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu thống nhất; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp; xây dựng cơ chế dự phòng, điều phối linh hoạt, bảo đảm cung ứng chủ động, ổn định ngay từ đầu mỗi năm học.

*Từ giữa tháng 8/2026, thời điểm chuẩn bị vào năm học mới đã xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ tại một số địa phương. Ngay khi nắm bắt thông tin, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có Công văn yêu cầu các Sở Giáo dục và Đào tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam bảo đảm cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027.

*Tuy nhiên, sau ngày khai giảng, một số địa phương vẫn còn tình trạng thiếu sách giáo khoa. Ngày 9/9, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về tình hình cung ứng sách giáo khoa.

*Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục có Công văn yêu cầu Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam báo cáo tình hình cung ứng sách giáo khoa và Công văn yêu cầu các Sở Giáo dục và Đào tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục bảo đảm cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027; ban hành Kế hoạch tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ: rà soát, xác định chính xác nhu cầu và số lượng sách còn thiếu; điều chuyển ngay sách giáo khoa từ nơi thừa sang nơi thiếu; tiếp tục in, cung ứng bổ sung những đầu sách còn thiếu; công khai điểm bán, đường dây nóng và các kênh đặt hàng trực tuyến; duy trì Tổ công tác phản ứng nhanh và bộ phận thường trực 24/7 đến hết ngày 30/9; cung cấp miễn phí sách giáo khoa điện tử trong thời gian chờ bản in.