Chủ động từ mỗi gia đình, vững vàng trước thiên tai

Sinh sống ở vùng hạ du hồ Kẻ Gỗ, gia đình ông Nguyễn Văn Lý (thôn Phương Trứ, xã Cẩm Duệ) đã nhiều lần chịu thiệt hại do mưa lũ.

Từ những kinh nghiệm tích lũy qua các mùa mưa lũ, gia đình ông đã dành dụm xây dựng nhà ở kiên cố, làm thêm gác xép để cất giữ lương thực, tài sản khi nước dâng cao. Gia đình cũng chuẩn bị sẵn thuyền để di chuyển khi cần thiết.

Ông Nguyễn Văn Lý chia sẻ: “Ở đây, mưa lũ không chỉ xảy ra vào tháng 9, tháng 10 mà có năm ngay từ tháng 5 đã bị ngập. Thời tiết ngày càng khó lường nên chúng tôi không thể chủ quan, phải thường xuyên theo dõi dự báo, cảnh báo để kịp thời ứng phó. Có chuẩn bị trước thì khi nước lũ lên bất ngờ, gia đình bớt lúng túng, hạn chế được những thiệt hại”.

Sau trận lũ lịch sử cuối năm 2020 gây thiệt hại nặng nề, ông Nguyễn Đình Dương cùng hàng trăm hộ dân ở vùng thấp trũng thuộc TDP 10, phường Hà Huy Tập càng ý thức rõ hơn tầm quan trọng của việc phòng ngừa thiên tai từ sớm. Các gia đình đã trang bị bè nổi, thuyền composite để phục vụ đi lại, di chuyển khi nước lũ dâng cao. Ngay từ đầu mùa mưa bão, lương thực, đồ dùng có giá trị cũng được kê cao, sắp xếp ở những vị trí an toàn.

“Trong phòng, chống thiên tai, chúng tôi xác định việc nâng cao nhận thức, kỹ năng ứng phó của người dân phải đi đôi với đầu tư, hoàn thiện hạ tầng phòng, chống ngập lụt. Vì vậy, địa phương thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhận diện nguy cơ, xử lý các tình huống có thể xảy ra; đồng thời đẩy nhanh tiến độ triển khai các công trình tiêu, thoát lũ. Mục tiêu là từng bước nâng cao khả năng chống chịu của địa bàn, giảm thiểu rủi ro trước những diễn biến bất thường của thiên tai”, ông Dương Văn Hải - Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị, UBND phường Hà Huy Tập cho biết.

Tại xã Hà Linh, nhiều khu dân cư thường xuyên bị ngập sâu, cô lập trong nhiều ngày mỗi khi xảy ra mưa lũ. Để thích ứng với điều kiện này, bên cạnh việc chuẩn bị phương tiện đi lại, người dân đã xây dựng hơn 200 nhà phao chống lũ. Những ngôi nhà có kết cấu khung thép, mái lợp tôn, phía dưới gắn các thùng phuy lớn giúp nhà nổi lên khi nước lũ dâng. Đây vừa là nơi cất giữ lương thực, đồ dùng thiết yếu, vừa là chỗ tránh trú tạm thời cho người dân.

Mô hình nhà phao đã trở thành giải pháp thiết thực, giúp các gia đình giảm thiểu thiệt hại và thích ứng tốt hơn với điều kiện ngập lụt tại địa phương.

Trong khi đó, tại xã Đức Minh, cả 10 thôn đều nằm ở vùng ngoài đê La Giang, thường xuyên đối diện với nguy cơ ngập lụt khi mưa lớn, nước sông dâng cao. Qua nhiều mùa mưa lũ, người dân đã tích lũy kinh nghiệm, tìm cách bảo vệ không chỉ nhà cửa, tài sản mà cả đàn vật nuôi.

Ngoài chuẩn bị thuyền, bè, kê cao đồ đạc, nhiều gia đình còn xây dựng nhà chòi làm nơi tránh lũ cho gia súc, gia cầm. Khi có dự báo mưa lớn, vật nuôi được đưa lên chòi, thức ăn và nước uống cũng được dự trữ để duy trì chăm sóc trong những ngày ngập lụt, nhất là khi việc đi lại bị chia cắt. Với các hộ chăn nuôi, đây là cách bảo vệ tài sản, giữ gìn sinh kế và giảm bớt khó khăn sau mỗi mùa lũ.

Cùng với sự chuẩn bị của mỗi gia đình, việc nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai cho cộng đồng, nhất là lực lượng xung kích tại cơ sở, được các cấp đặc biệt chú trọng. Đây là lực lượng thường có mặt đầu tiên tại những khu vực bị ảnh hưởng, trực tiếp hỗ trợ sơ tán người dân, cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả ban đầu.

Để nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ, hằng năm, Chi cục Thủy lợi và Hội Chữ thập đỏ tỉnh Hà Tĩnh phối hợp tổ chức các lớp tập huấn, trang bị kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai cho lực lượng xung kích và người dân. Nội dung tập huấn tập trung vào nhận diện nguy cơ, xử lý các tình huống khẩn cấp và bảo đảm an toàn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Ông Lê Xuân Phúc – Chánh Văn phòng Hội Chữ thập đỏ tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Thực tế qua các đợt thiên tai cho thấy, một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý chủ quan, trong khi kỹ năng và kinh nghiệm ứng phó của lực lượng xung kích tại cơ sở còn hạn chế. Vì vậy, trong các lớp tập huấn, chúng tôi không chỉ trang bị kiến thức phòng tránh thiên tai mà còn chú trọng hướng dẫn kỹ năng sơ cấp cứu, sử dụng phương tiện cứu hộ, tiếp cận và hỗ trợ sơ tán người dân khỏi khu vực nguy hiểm. Mục tiêu là giúp lực lượng tại chỗ đánh giá đúng tình huống, xử lý kịp thời, phối hợp hiệu quả và bảo đảm an toàn trong quá trình cứu hộ, cứu nạn”.

Bên cạnh tập huấn, các lực lượng xung kích còn được tham gia diễn tập những phương án cứu hộ, cứu nạn như: sơ tán người dân khỏi khu vực ngập sâu; cách tiếp cận và đưa người gặp nạn đến nơi an toàn; phản ứng nhanh trước những tình huống khẩn cấp...

Để phòng chống thiên tai, Hà Tĩnh xác định phương châm “4 tại chỗ” là nền tảng. Ông Trần Đức Thịnh – Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi, Chánh Văn phòng Thường trực Chỉ huy phòng, chống thiên tai tỉnh Hà Tĩnh nhấn mạnh: “Trong phòng, chống thiên tai, vai trò của người dân và chính quyền cơ sở là hết sức quan trọng. Ở đâu người dân có ý thức phòng ngừa, chính quyền chuẩn bị tốt các phương án ứng phó thì ở đó sẽ hạn chế được rủi ro, thiệt hại khi thiên tai xảy ra. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát những khu vực có nguy cơ cao, củng cố lực lượng, phương tiện tại chỗ, tăng cường tập huấn, diễn tập và nâng cao kỹ năng cho cộng đồng. Quan trọng nhất là phải chuyển nhận thức thành hành động cụ thể, để người dân biết cách tự bảo vệ mình, chính quyền cơ sở có đủ khả năng xử lý kịp thời các tình huống phát sinh”.

Thiên tai ngày càng khó lường, đòi hỏi công tác phòng ngừa không chỉ dừng ở việc chuẩn bị phương án mà phải trở thành hành động thường xuyên của mỗi gia đình và cộng đồng. Từ những giải pháp thích ứng của người dân đến việc củng cố năng lực ứng phó tại chỗ, thực tiễn ở Hà Tĩnh cho thấy, giảm nhẹ rủi ro thiên tai phải bắt đầu từ cơ sở. Khi ý thức phòng ngừa được nâng cao, kỹ năng ứng phó được trang bị đầy đủ và các lực lượng phối hợp chặt chẽ, cộng đồng sẽ chủ động hơn trước thiên tai, hạn chế thiệt hại về người và tài sản.