Đang chạy xe giữa ban ngày nhưng vừa vào hầm, đèn pha lập tức bật sáng. Khi ra ngoài trời, hệ thống lại tự tắt. Vậy đèn pha tự động trên ô tô thực sự "biết" khi nào trời tối bằng cách nào?
Cảm biến ánh sáng quyết định khi nào đèn bật
Nguyên lý hoạt động của hệ thống đèn pha tự động tương đối đơn giản. Xe được trang bị cảm biến ánh sáng môi trường, thường đặt trên táp-lô, khu vực phía trên kính chắn gió hoặc gần gương chiếu hậu trong xe.
Cảm biến liên tục đo cường độ ánh sáng bên ngoài. Khi ánh sáng giảm xuống dưới một ngưỡng được nhà sản xuất thiết lập, bộ điều khiển sẽ yêu cầu hệ thống bật đèn chiếu sáng. Điều này có thể xảy ra khi trời chạng vạng, đi vào đường hầm, tầng hầm hoặc khu vực thiếu sáng.
Ngược lại, khi cường độ ánh sáng tăng trở lại, đèn sẽ được tắt sau một khoảng thời gian nhất định. Việc có độ trễ giúp hệ thống không liên tục bật - tắt đèn khi xe chạy qua bóng cây, cầu vượt hoặc những vùng ánh sáng thay đổi trong thời gian rất ngắn.
Theo Cơ quan Quản lý An toàn giao thông đường cao tốc Hoa Kỳ (NHTSA), hệ thống tự động bật đèn chiếu gần có thể sử dụng cảm biến quang học hoặc các hệ thống cảm biến khác để xác định điều kiện ánh sáng môi trường. Thực tế, công nghệ này không mới.
General Motors (GM) lần đầu tiên giới thiệu đèn pha tự động trên mẫu xe hạng sang Cadillac vào năm 1964 và đặt tên cho tính năng này là Twilight Sentinel. Ngoài việc bật và tắt đèn pha, hệ thống còn duy trì đèn xe sáng trong 90 giây sau khi tắt máy, giúp người dùng có thêm ánh sáng khi rời xe, điều mà GM quảng cáo là một tính năng an toàn.
Sau GM, các nhà sản xuất khác cũng bắt đầu cung cấp đèn pha tự động, nhưng thường dạng tùy chọn bổ sung hoặc chỉ có trên các phiên bản cao cấp hơn. Ngày nay, nhờ sự phát triển của công nghệ, trang bị này đã trở nên phổ biến và có mặt trên các mẫu xe phổ thông.
Không phải đèn pha tự động nào cũng giống nhau
Ở dạng cơ bản, đèn pha tự động chỉ có nhiệm vụ bật hoặc tắt đèn chiếu gần, đèn hậu dựa trên điều kiện ánh sáng. Tuy nhiên, nhiều mẫu ô tô hiện nay đã phát triển công nghệ này thành những hệ thống phức tạp hơn.
Một tính năng phổ biến là đèn pha tự động chiếu xa (Auto High Beam). Hệ thống sử dụng cảm biến ánh sáng hoặc camera phía trước để phát hiện xe chạy ngược chiều, xe phía trước và điều kiện giao thông, sau đó tự chuyển giữa đèn pha và đèn cốt.
Cao cấp hơn là đèn pha tự động thích ứng (Adaptive Front-lighting System - AFS). Ngoài việc tự động chuyển giữa đèn pha và đèn cốt, hệ thống còn có thể thay đổi hướng chiếu theo góc lái, giúp cải thiện khả năng quan sát khi vào cua.
Đặc biệt, đèn pha LED ma trận (Matrix LED) sử dụng nhiều vùng LED có thể điều khiển độc lập. Nhờ đó, xe có thể duy trì cường độ chiếu sáng cao ở những khu vực cần thiết nhưng tạo vùng tối quanh xe phía trước hoặc xe đi ngược chiều để hạn chế gây chói.
Tại Mỹ, NHTSA từ năm 2022 đã cho phép các nhà sản xuất triển khai Adaptive Driving Beam (ADB). Ngoài việc giúp người lái xe bớt đi một việc phải làm, đèn pha tự động còn có thể cải thiện an toàn (không còn lo quên bật đèn pha khi trời âm u và mưa) đồng thời kéo dài tuổi thọ bóng đèn.
Cảm biến bẩn có thể khiến đèn hoạt động sai
Một trong những nguyên nhân khiến đèn pha tự động không bật có thể đến từ việc cảm biến ánh sáng bị che khuất hoặc bám bụi. Các vật dụng đặt trên táp-lô, phim cách nhiệt kính lái quá tối hoặc phụ kiện che khu vực cảm biến cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận biết ánh sáng.
Dù xe được trang bị công nghệ hiện đại, người lái vẫn không nên hoàn toàn phụ thuộc vào chế độ tự động. Khi trời mưa lớn, sương mù hoặc điều kiện tầm nhìn kém, cần chủ động kiểm tra và sử dụng hệ thống chiếu sáng phù hợp.
