Thôn Thống Nhất và các vùng quê lân cận của xã Lộc Hà đang xảy ra tình trạng đổ rác sinh hoạt ra các tuyến đường nội đồng, các bãi đất trống xa khu dân cư với tần suất ngày càng tăng. Những đoạn đường bê tông vốn sạch sẽ, thông thoáng nay trở thành điểm tập kết rác bất đắc dĩ, mùi hôi thối nồng nặc, cảnh quan nhếch nhác.
Ông Hồ Huy Tùng (thôn Thống Nhất, xã Lộc Hà) cho biết: “Từ giữa tháng 3 đến nay, rác sinh hoạt chưa được thu gom lần nào. Chúng tôi phải tự phân loại, đốt hoặc chôn lấp tạm thời nhưng chỉ giảm được 1/3 so với bình thường. Lượng rác thải trong các gia đình hiện đã quá tải, xử lý thủ công không còn hiệu quả nên chúng tôi buộc phải giải quyết tạm thời theo cách bất đắc dĩ này”.
Cách đây 40 ngày, Công ty Cổ phần Bình Minh Vina Greens (chủ sở hữu Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt xã Thạch Lạc) ngừng tiếp nhận rác đã khiến xã Lộc Hà phải đối mặt với nhiều áp lực bởi mỗi ngày trên địa bàn phát sinh khoảng 20 tấn rác thải các loại. Chính quyền địa phương đã tìm cách khắc phục, nhưng hiệu quả chưa như mong muốn nên hiện vẫn còn khoảng 100 tấn rác đang tồn đọng trong khu dân cư.
Bà Nguyễn Thị Minh – Trưởng phòng Kinh tế (UBND xã Lộc Hà) cho biết: “Khi bãi rác ở Hồng Lộc đóng cửa (tháng 1/2026), địa phương ký hợp đồng với Công ty Cổ phần Bình Minh Vina Greens, nhưng chỉ được gần 3 tháng thì doanh nghiệp ngừng hợp tác. Vì vậy, xã phải tìm đến Công ty Cổ phần Môi trường và Công trình đô thị Hà Tĩnh để ký hợp đồng xử lý 450 tấn rác. Điều này chỉ giúp khắc phục tình huống tạm thời; còn việc tìm đối tác thay thế ổn định, lâu dài thì đang gặp khó khăn”.
Xã Mai Phụ cũng lâm vào tình cảnh tương tự khi Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt xã Thạch Lạc ngưng phục vụ. Mỗi ngày, xã này phát sinh khoảng 10 tấn rác sinh hoạt, nhưng hơn 40 ngày qua, đơn vị thu gom của xã đã phải tạm ngừng hoạt động do không có chỗ tập kết sau thu gom. Toàn bộ rác thải do người dân tự xử lý, số tồn dư phải để trong khuôn viên gia đình.
Ông Hoàng Văn Lĩnh – Giám đốc HTX Môi trường và Dịch vụ nông nghiệp xã Mai Phụ cho biết: “Rác thải tồn đọng trong khuôn viên các gia đình đang gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người dân và mỹ quan xóm làng. Nhưng vì các cơ sở xử lý rác xung quanh vùng đều đang quá tải hoặc đang sửa chữa nên từ chối hợp tác, “đầu ra” bị ách tắc. Hy vọng sang tháng 5, chúng tôi sẽ khắc phục được tình trạng này”.
Tại các xã Đông Kinh và Hồng Lộc, tình trạng tồn đọng cũng đang diễn ra phổ biến. Bình quân mỗi tháng phát sinh từ 60–70 tấn rác/xã, nhưng khâu xử lý gần như đang bị “tắc nghẽn”, mỗi địa phương hiện vẫn còn khoảng 60 tấn rác chưa được vận chuyển đi xử lý.
Ông Phan Bá Ninh – Trưởng phòng Kinh tế (UBND xã Đông Kinh) chia sẻ: “Dù đã tập trung giải quyết nhưng rác thải sinh hoạt đang là vấn đề nổi cộm, bức xúc trên địa bàn. Do chưa có cơ sở nào ký kết hợp đồng dài hạn nên lượng rác đưa đi xử lý chỉ “nhỏ giọt”, tình trạng tồn đọng kéo dài, lặp đi lặp lại khiến chúng tôi rất bị động và áp lực”.
Theo phản ánh của các địa phương, áp lực về rác thải sinh hoạt bắt đầu gia tăng kể từ ngày 12/3, khi Công ty Cổ phần Bình Minh Vina Greens thông báo dừng tiếp nhận rác từ các xã thuộc địa bàn huyện Lộc Hà cũ và một số vùng lân cận. Lý do doanh nghiệp đưa ra là khó khăn về nhân lực, hạ tầng bị ảnh hưởng sau thiên tai, lượng rác tồn đọng lớn, áp lực môi trường và các yếu tố khách quan khác.
Hiện các địa phương bị ảnh hưởng đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó, nhưng hầu hết đều mang tính tình thế, tạm thời, hiệu quả thấp nên áp lực từ rác thải sinh hoạt đang ngày càng gia tăng. Ngoài việc chưa tìm được đối tác thay thế ổn định, việc tái hợp tác với Công ty Cổ phần Bình Minh Vina Greens cũng đang bỏ ngỏ.
Ông Nguyễn Văn Xuân – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Bình Minh Vina Greens cho biết: "Việc doanh nghiệp tiếp nhận rác cho 4 xã trên trong thời điểm bí bách chỉ mang tính chất hỗ trợ chứ không phải vì lợi nhuận hay mở rộng địa bàn thu gom.
Muốn doanh nghiệp tiếp nhận rác ổn định, lâu dài thì phải được phép lắp đặt thêm hệ thống dây chuyền, đồng thời chuyển đổi công nghệ từ tận thu tái chế hiện nay sang công nghệ hiện đại hơn như xử lý rác không xả thải, thu hồi dầu và than."
Ông Đặng Hữu Bình – Trưởng phòng Môi trường (Sở NN&MT) cho biết: “Trước thực trạng này, chúng tôi đã ban hành văn bản hướng dẫn, chỉ đạo các địa phương, cơ sở xử lý rác thải liên quan nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, không để phát sinh điểm “nóng” về môi trường. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan, nhất là về cước phí, phương tiện thu gom, vận chuyển và việc các cơ sở xử lý đang trong quá trình đầu tư nâng cấp nên hiệu quả chưa như mong đợi. Vì vậy, thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi, tham mưu, hướng dẫn, chỉ đạo để có kết quả tốt hơn”.
