Dạy trẻ quản lý tài chính: Kỹ năng cần thiết cho tương lai

Trong thời đại công nghệ số, việc tiếp cận tiền bạc và các hình thức mua sắm trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết đối với giới trẻ. Một chiếc điện thoại thông minh cùng vài thao tác đơn giản có thể giúp các em mua sắm, thanh toán hay đặt hàng trực tuyến một cách nhanh chóng. Sự tiện lợi ấy mở ra nhiều cơ hội tiếp cận dịch vụ hiện đại nhưng cũng đặt ra không ít băn khoăn về thói quen chi tiêu và khả năng quản lý tài chính ở lứa tuổi học đường.

Ở lứa tuổi học sinh, tâm lý thích trải nghiệm, nhu cầu khẳng định bản thân cùng sức ảnh hưởng mạnh mẽ từ mạng xã hội khiến nhiều em dễ bị tác động bởi các xu hướng tiêu dùng. Khi chưa phân biệt rõ giữa nhu cầu cần thiết và mong muốn nhất thời, không ít học sinh dễ chi tiêu theo cảm xúc, hình thành thói quen mua sắm thiếu kiểm soát.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Huyền - Phó Trưởng khoa Kinh tế - Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Hà Tĩnh cho biết: “Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và các nền tảng bán hàng trên mạng xã hội đã tạo điều kiện để người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ, tiếp cận sản phẩm một cách nhanh chóng và thuận tiện hơn. Tuy nhiên, mặt trái của xu hướng này là các quyết định mua sắm ngày càng mang tính tức thời; người dùng có thể hoàn tất một giao dịch trước khi thực sự cân nhắc xem món hàng đó có cần thiết hay không. Điều này khiến nhiều học sinh, sinh viên dễ hình thành thói quen chi tiêu theo cảm xúc, dẫn đến mất kiểm soát trong quản lý tài chính cá nhân”.

Với năng khiếu nghệ thuật, nhiều năm nay, em Nguyễn Hà Linh - học sinh lớp 12A2, Trường THPT Cẩm Bình có thêm thu nhập từ việc dẫn chương trình, biểu diễn thời trang và tham gia các hoạt động nghệ thuật. Ngay từ sớm, bố mẹ em cũng hướng dẫn cách quản lý tài chính cá nhân để hình thành thói quen chi tiêu hợp lý.

Hà Linh chia sẻ: “Từ những khoản thu nhập đầu tiên, em tập thói quen chia thành hai phần: một phần để tiết kiệm cho những dự định lâu dài, phần còn lại dành cho nhu cầu cá nhân. Dù thu nhập không nhiều nhưng em luôn trao đổi với bố mẹ về số tiền mình nhận được cũng như cách sử dụng. Nhờ sự hướng dẫn của bố mẹ, em hiểu hơn giá trị của đồng tiền, biết cân nhắc trước khi chi tiêu và dần hình thành thói quen quản lý tài chính hợp lý”.

Cùng với sự hướng dẫn từ gia đình và việc rèn luyện kỹ năng quản lý tài chính thông qua những khoản chi tiêu nhỏ hằng ngày, nhiều trường học hiện nay đang giúp học sinh tiếp cận kiến thức tài chính thông qua các dự án khởi nghiệp thực tế.

Trong nhiều năm qua, chương trình JA – Kiến tạo Doanh nhân trẻ đã trở thành một trong những hoạt động giáo dục kỹ năng sống tiêu biểu được triển khai tại Trường Hội nhập Quốc tế iSchool Hà Tĩnh. Bên cạnh việc trang bị kiến thức văn hóa, nhà trường đặc biệt chú trọng giáo dục tài chính, phát triển kỹ năng xã hội và tư duy chiến lược cho học sinh. Đây được xem là những nền tảng quan trọng giúp các em phát triển toàn diện, tự tin hội nhập và từng bước trở thành những công dân toàn cầu trong tương lai.

Thông qua các dự án, học sinh được trải nghiệm quá trình xây dựng ý tưởng, tính toán chi phí, quản lý nguồn vốn và tìm kiếm lợi nhuận. Những bài học vốn được xem là khô khan nay trở nên sinh động thông qua trải nghiệm thực tế.

Cô giáo Nguyễn Thị Hương - Trường Hội nhập Quốc tế iSchool Hà Tĩnh cho biết: "Bên cạnh các tiết học trên lớp, học sinh còn được tham gia các chuyên đề về tài chính, các dự án và cuộc thi khởi nghiệp. Qua những hoạt động đó, các em từng bước hiểu rõ hơn giá trị của đồng tiền, tầm quan trọng của quản lý tài chính cá nhân, đồng thời hình thành tư duy kinh doanh, kỹ năng lập kế hoạch và định hướng khởi nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường”.

Việc giáo dục tài chính cho trẻ em hiện nay vẫn nhận được nhiều ý kiến khác nhau từ các bậc phụ huynh. Một số người cho rằng trẻ cần được tận hưởng tuổi thơ hồn nhiên, vô tư và chưa nên tiếp xúc quá sớm với những vấn đề liên quan đến tiền bạc.

Trong khi đó, nhiều phụ huynh nhận định rằng, việc trang bị kiến thức và kỹ năng quản lý tài chính cá nhân từ sớm là điều cần thiết. Theo họ, nếu không có nền tảng về tài chính, các em có thể gặp khó khăn trong việc quản lý chi tiêu khi trưởng thành, đồng thời dễ đối mặt với những rủi ro tài chính trong cuộc sống sau này.

Đặc biệt, trong dịp hè, khi nhiều học sinh bắt đầu tham gia các công việc làm thêm và có nguồn thu nhập đầu tiên, việc hướng dẫn cách sử dụng, tiết kiệm và quản lý tiền bạc một cách hợp lý càng trở nên cần thiết. Đây cũng là cơ hội để các em hình thành thói quen chi tiêu lành mạnh, nâng cao tinh thần trách nhiệm và chuẩn bị tốt hơn cho cuộc sống tự lập trong tương lai.

Anh Lê Sỹ Đại - xã Can Lộc (Hà Tĩnh) chia sẻ: “Điều mà nhiều phụ huynh lo lắng là chưa thực sự nắm bắt và kiểm soát được việc chi tiêu của con. Vì vậy, cha mẹ cần dành thời gian trao đổi, gần gũi và đồng hành cùng các cháu để có sự định hướng và giám sát phù hợp. Bên cạnh vai trò của gia đình, tôi mong muốn nhà trường tăng cường tổ chức các chương trình ngoại khóa về giáo dục tài chính, các hoạt động trải nghiệm khởi nghiệp hoặc mô hình đầu tư nhỏ phù hợp với lứa tuổi học sinh. Qua đó, các em sẽ hiểu rõ hơn về giá trị của đồng tiền, hình thành ý thức tiết kiệm và biết cách chi tiêu hợp lý ngay từ sớm”.

Giáo dục tài chính từ sớm không chỉ giúp trẻ biết quản lý tiền bạc mà còn góp phần hình thành tư duy sống có trách nhiệm, biết lập kế hoạch và làm chủ tương lai. Đó chính là nền tảng để các em vững vàng hơn trên hành trình trưởng thành và hiện thực hóa những mục tiêu của mình.