Nhiều tháng qua, thị trường tiền gửi ghi nhận "làn sóng" tăng lãi suất huy động tại hàng loạt ngân hàng thương mại, đặc biệt ở khối ngân hàng cổ phần ngoài quốc doanh. Động thái này nhằm "hút" dòng tiền trong bối cảnh áp lực thanh khoản và cạnh tranh vốn ngày càng gay gắt. Hệ quả tất yếu là lãi suất cho vay, trong đó có các khoản vay tiêu dùng phục vụ mua nhà, xây nhà ở... cũng tăng theo.
Nếu như năm 2024 và đầu năm 2025, nhiều ngân hàng thương mại "tung" các gói tín dụng ưu đãi hấp dẫn với lãi suất chỉ từ 5,2 – 5,5%/năm, cố định trong 2 – 3 năm, thì đến nay, các chương trình này hầu như đã dừng triển khai. Đáng chú ý, các gói vay ưu đãi dành cho người trẻ dưới 35 tuổi tại BIDV, Vietcombank, SHB… đã khép lại từ cuối năm 2025.
Theo ghi nhận, từ cuối tháng 11/2025, nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh lãi suất cho vay mua nhà, khiến mặt bằng lãi suất tăng thêm khoảng 1 – 2%/năm so với đầu năm 2025. Hiện nay, lãi suất ưu đãi vay mua nhà trong 1 – 3 năm đầu tại nhiều ngân hàng phổ biến ở mức 7 – 9%/năm và sau thời gian ưu đãi sẽ chuyển sang lãi suất thả nổi.
Theo chị Lê Thị Tr. – cán bộ tín dụng một ngân hàng thương mại Nhà nước tại Hà Tĩnh, lãi suất vay vốn trung và dài hạn phục vụ mua nhà, xây nhà đã lên 8,4%/năm, tăng khoảng 1,5% chỉ trong vòng 3 tháng. Với các khoản vay ngắn hạn, lãi suất vay còn cao hơn. Điều này khiến nhiều khách hàng phải tính toán rất kỹ trước khi ký hợp đồng tín dụng.
Ở khối ngân hàng thương mại cổ phần ngoài quốc doanh, lãi suất cho vay mua, xây nhà ở thậm chí cao hơn từ 1 – 3%/năm so với khối ngân hàng Nhà nước.
Anh Nguyễn Văn Huân – cán bộ tín dụng một ngân hàng tư nhân trên địa bàn Hà Tĩnh cho hay: "Từ cuối tháng 12/2025 đến nay, lãi suất cho vay mua, xây nhà đã tăng tới 2% so với cùng kỳ năm trước. Hiện nay, lãi suất vay ngắn hạn từ 3 – 6 tháng cho mục đích này khoảng 8,1%/năm, lãi suất cho vay trung – dài hạn cố định 8,8%/năm trong 1 năm đầu, cố định 2 năm đầu lên tới 9,5%/năm, sau đó điều chỉnh theo thị trường. Khi lãi suất tăng, nhu cầu vay vốn mua, xây nhà có xu hướng chững lại rõ rệt. Nhiều khách hàng từng có kế hoạch vay vốn nay buộc phải cân nhắc lại, thậm chí tạm hoãn quyết định".
Thực tế cho thấy, sự gia tăng chi phí vay vốn đang tác động trực tiếp đến đời sống của nhiều gia đình. Anh Trần Văn Sinh (xã Can Lộc) chia sẻ: “Đầu năm 2025, chúng tôi vay gần 1 tỷ đồng để mua nhà với lãi suất hơn 7%/năm. Tuy nhiên, sau khi hết thời gian ưu đãi, lãi suất hiện đã tăng lên trên 9%/năm. Mỗi tháng số tiền trả ngân hàng "đội" lên, trong khi thu nhập của gia đình không tăng. Trước áp lực này, vợ chồng tôi đang tính vay mượn thêm người thân để trả bớt nợ ngân hàng nhằm giảm áp lực lãi”.
Trong khi đó, không ít gia đình có ý định vay ngân hàng đang phải “suy nghĩ lại”. Bà Lê Thị Nhung (phường Thành Sen) chia sẻ: "Con trai tôi mới lập gia đình, dự định đầu năm nay vay ngân hàng để xây nhà. Tuy nhiên, khi lãi suất tăng cao, cả gia đình đã thống nhất tạm hoãn kế hoạch. Vay lúc này rủi ro lớn, áp lực trả nợ kéo dài, trong khi kinh tế còn nhiều bất ổn".
Theo các chuyên gia tài chính, những năm gần đây, hệ thống ngân hàng đẩy mạnh thu hút khách hàng vay mua, xây nhà bằng các gói tín dụng ưu đãi lãi suất cố định trong 1 – 3 năm đầu. Trong giai đoạn này, người vay thường cảm thấy “dễ thở” vì số tiền trả hằng tháng “khá mềm”. Tuy nhiên, khi hết ưu đãi, lãi suất thả nổi thường ở mức trên 10%/năm, thậm chí cao hơn nếu thị trường biến động. Đây chính là “điểm rơi rủi ro” với nhiều người vay, nhất là những hộ gia đình sử dụng "đòn bẩy" tài chính quá lớn, vay tới 70 – 80% giá trị căn nhà. Khi lãi suất tăng mạnh, khoản trả nợ hằng tháng có thể vượt quá khả năng chi trả, buộc người vay phải xoay xở bằng nhiều cách, thậm chí bán tài sản hoặc tái cơ cấu nợ.
Từ thực tế trên, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thận trọng khi vay vốn mua, xây nhà trong bối cảnh lãi suất có xu hướng tăng. Người vay chỉ nên vay ở mức hợp lý, tốt nhất không quá 50% giá trị căn nhà, dù ngân hàng có thể cho vay tới 80%. Bên cạnh đó, cần lưu ý tổng số tiền trả nợ hằng tháng không nên vượt quá 40 – 50% thu nhập để đảm bảo an toàn tài chính. Việc chủ động xây dựng “kịch bản tài chính” cho giai đoạn lãi suất thả nổi cũng là yếu tố then chốt giúp người vay tránh rơi vào “bẫy lãi suất”.
