Mỹ phê duyệt thuốc ngừa HIV đầu tiên trên thế giới

Mỹ vừa phê duyệt lenacapavir, loại thuốc đầu tiên trên thế giới có thể ngăn ngừa HIV bằng hai mũi tiêm mỗi năm.

Quyết định được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) công bố ngày 19/6. Đây là bước tiến lớn trong cuộc chiến kéo dài hàng thập kỷ nhằm kiểm soát đại dịch toàn cầu, mở ra cơ hội bảo vệ hàng triệu người, dù khả năng tiếp cận vẫn còn là một dấu hỏi lớn.

"Điều này thực sự có thể chấm dứt sự lây truyền HIV", Greg Millett, giám đốc chính sách công tại Quỹ nghiên cứu AIDS (amfAR), đánh giá.

Khác với vaccine truyền thống, lenacapavir là thuốc kháng virus, hoạt động bằng cách duy trì nồng độ thuốc trong cơ thể đủ cao để tiêu diệt bất kỳ virus nào xâm nhập. Thuốc cho thấy hiệu quả 96% trong việc bảo vệ phụ nữ dị tính, 100% đối với nhóm nam quan hệ đồng giới và người đa dạng giới, theo hai nghiên cứu của hãng sản xuất Gilead Sciences. Đây là kết quả vượt trội so với các thuốc PrEP dạng viên uống hàng ngày.

Lenacapavir mở ra hướng mới cho phòng ngừa HIV, là bước ngoặt cho ngành y tế toàn cầu, vốn đang gặp khó khăn vì suy giảm đầu tư vào các chương trình chống HIV. Tiến sĩ David Ho, nhà khoa học tiên phong trong điều trị HIV tại Đại học Columbia, gọi đây là "đột phá lớn".

Trước đó, lenacapavir đã được FDA phê duyệt vào năm 2022 cho điều trị HIV ở bệnh nhân kháng thuốc. Khi thử nghiệm mở rộng, các nhà khoa học phát hiện thuốc có hai đặc tính nổi bật: tồn tại lâu trong cơ thể và can thiệp hiệu quả vào quá trình sao chép của virus. Đây là tiền đề để Gilead chuyển hướng phát triển thuốc từ điều trị sang phòng ngừa.

Thuốc lenacapvir tại một cơ sở sản xuất ở La Verne, California, tháng 6/2025. Ảnh: Gilead Sciences
Thuốc lenacapvir tại một cơ sở sản xuất ở La Verne, California, tháng 6/2025. Ảnh: Gilead Sciences

Vaccine phòng HIV đến nay vẫn chưa đạt hiệu quả rõ rệt sau hơn 40 năm nghiên cứu. Trong khi đó, lenacapavir cho thấy khả năng phòng ngừa rất mạnh mẽ. Điều này khiến các nhà khoa học gặp khó khăn khi thiết kế thử nghiệm lâm sàng cho vaccine mới, bởi không thể yêu cầu người tham gia từ bỏ một lựa chọn bảo vệ đã được chứng minh hiệu quả.

Tiềm năng khoa học của lenacapavir cũng bị đe dọa bởi những rào cản thực tế. Người bệnh cần đến cơ sở y tế để được tiêm thuốc, phải xét nghiệm HIV trước mỗi lần tiêm. Bên cạnh đó, chi phí sử dụng vẫn là một rào cản lớn. Dù Gilead cam kết cung cấp lenacapavir với giá tương đương các thuốc PrEP hiện nay, mức giá vẫn có thể vượt ngoài khả năng chi trả của hàng triệu người ở các quốc gia thu nhập thấp.

Việc cắt giảm ngân sách cho các chương trình y tế toàn cầu như USAID và PEPFAR khiến hạ tầng phân phối thuốc bị đe dọa. Kevin Frost, Tổng giám đốc amfAR, cảnh báo: "Chúng ta vừa chế tạo được chiếc máy bay tốt nhất thế giới, nhưng thật không may đã phá hủy tất cả đường băng".

Để khắc phục, Gilead đã cấp phép sản xuất thuốc miễn phí bản quyền cho sáu công ty tại 120 quốc gia đang phát triển. Đồng thời, các chuyên gia kêu gọi nghiên cứu dạng lenacapavir tự tiêm, như insulin, để vượt qua rào cản y tế ở vùng sâu vùng xa.

Hui Yang, Giám đốc Quỹ Toàn cầu Phòng chống HIV, Lao và Sốt rét, nhận định: "Thuốc tác dụng kéo dài như lenacapavir có thể giúp tăng tuân thủ và mở rộng phạm vi tiếp cận. Đây là cơ hội để tăng tốc phòng ngừa HIV trong thập kỷ tới".

vnexpress.net

Đọc thêm

Hà Tĩnh chủ động ngăn nguy cơ Ebola xâm nhập qua cửa khẩu, cảng biển

Hà Tĩnh chủ động ngăn nguy cơ Ebola xâm nhập qua cửa khẩu, cảng biển

Trước nguy cơ dịch Ebola xâm nhập qua hoạt động giao thương, xuất nhập cảnh quốc tế, Hà Tĩnh đang tăng cường kiểm dịch y tế tại các cửa khẩu, cảng biển; củng cố năng lực giám sát, chuẩn bị các phương án ứng phó, không để dịch bệnh xâm nhập và lây lan trong cộng đồng.
 Lấy người dân làm trung tâm trong sắp xếp hệ thống y tế Hà Tĩnh

Lấy người dân làm trung tâm trong sắp xếp hệ thống y tế Hà Tĩnh

Giám đốc Sở Y tế Hà Tĩnh Nguyễn Minh Đức khẳng định, việc sắp xếp lại các cơ sở y tế không chỉ hướng đến tinh gọn đầu mối mà còn nhằm cơ cấu lại nguồn lực, hướng đến mục tiêu cao nhất là nâng chất lượng khám, chữa bệnh và sự hài lòng của người dân.
Cai thuốc lá, đừng đợi đến khi mắc bệnh

Cai thuốc lá, đừng đợi đến khi mắc bệnh

Theo cảnh báo từ các bác sĩ Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh, thuốc lá đang âm thầm gây tổn thương cơ thể qua nhiều năm, việc cai thuốc càng muộn, người bệnh càng phải đối mặt với những hệ lụy nặng nề.
Sống khỏe cùng BHT: Sốt, đau đầu - Khi nào cần nghĩ đến bệnh não mô cầu?

Sống khỏe cùng BHT: Sốt, đau đầu - Khi nào cần nghĩ đến bệnh não mô cầu?

Hà Tĩnh mặc dù chưa ghi nhận trường hợp viêm não mô cầu, tuy nhiên tỷ lệ trẻ em nhập viện do ho, sốt, đau đầu… tăng cao.  Chủ động nhận biết sớm các dấu hiệu để phòng tránh bệnh là rất quan trọng. Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Thu Hà - Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh sẽ tư vấn trong chương trình Sống khỏe cùng BHT.
Giải bài toán nhân lực y tế cơ sở

Giải bài toán nhân lực y tế cơ sở

Trước yêu cầu củng cố năng lực y tế cơ sở, nhiều địa phương ở Hà Tĩnh đã chủ động kiện toàn đội ngũ, đầu tư cơ sở vật chất đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh của Nhân dân.
Triển khai chương trình thiện nguyện “Mắt sáng học đường" và "Mắt sáng cho người cao tuổi”

Triển khai chương trình thiện nguyện “Mắt sáng học đường" và "Mắt sáng cho người cao tuổi”

Chương trình hợp tác thiện nguyện “Mắt sáng học đường" và "Mắt sáng cho người cao tuổi” giữa Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn Hà Tĩnh và Quỹ Good Sam Lotus Charity sẽ phát hiện sớm các vấn đề về mắt cho người dân, hướng tới mục tiêu lan tỏa ánh sáng đến những đối tượng cần được hỗ trợ.
CDC Hà Tĩnh khuyến cáo phòng ngừa bệnh do não mô cầu

CDC Hà Tĩnh khuyến cáo phòng ngừa bệnh do não mô cầu

Chùm 4 ca bệnh nhiễm não mô cầu nhóm B vừa ghi nhận tại một trường THCS ở TP Hồ Chí Minh (1 trường hợp tử vong) tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về mức độ nguy hiểm của căn bệnh truyền nhiễm này. Cơ quan chuyên môn ngành Y tế Hà Tĩnh khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, chủ động bảo vệ sức khỏe.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!