Những năm gần đây, cùng với quá trình đô thị hóa, phát triển hạ tầng và mở rộng không gian đô thị, thị trường bất động sản Hà Tĩnh ghi nhận mức tăng giá mạnh, đặc biệt ở phân khúc nhà ở gắn liền với đất. Tại nhiều khu vực trung tâm Hà Tĩnh, giá đất phổ biến từ 40 – 80 triệu đồng/m², thậm chí cao hơn ở các vị trí có lợi thế về hạ tầng và kinh doanh. Với mặt bằng giá này, để sở hữu một căn nhà ở mức trung bình, người mua phải chuẩn bị nguồn tài chính từ 2 – 4 tỷ đồng, chưa kể chi phí xây dựng và hoàn thiện.
Thực tế cho thấy, nhu cầu mua nhà ở gắn liền với đất vẫn là lựa chọn ưu tiên của nhiều người dân Hà Tĩnh. Tâm lý “an cư phải có nhà, có đất” khiến phần lớn các gia đình, đặc biệt là người trẻ, đều mong muốn sở hữu căn nhà để ở lâu dài. Tuy nhiên, mặt bằng giá nhà đất tăng cao trong khi thu nhập và khả năng tích lũy còn hạn chế đã khiến không ít người, dù có nhu cầu mua ở thực vẫn chưa đủ điều kiện để hiện thực hóa mục tiêu an cư.
Trước thực tế giá nhà leo thang, không ít người trẻ lựa chọn thuê nhà dài hạn từ 3 - 5 năm, thậm chí lâu hơn. Khác với việc thuê trọ ngắn hạn trước đây, họ tìm những căn hộ có chất lượng tốt để yên tâm làm việc và sinh sống.
“Tôi làm trong lĩnh vực truyền thông nên thu nhập không ổn định. Nếu vay mua nhà, mỗi tháng tiền gốc và lãi có thể lên tới 20 triệu đồng. Trong khi đó, thuê nhà chỉ tốn khoảng một phần ba số tiền, tôi vẫn có khoản dự phòng 5 - 10 triệu đồng mỗi tháng và không bị áp lực tài chính” - chị Nguyễn Hồng Nhung (29 tuổi, xã Hương Khê) chia sẻ.
Khảo sát tại một số khu vực thuê nhà ở phường Thành Sen cho thấy, giá thuê nhà ở và căn hộ hiện dao động từ 4 - 15 triệu đồng/tháng, tùy vị trí và mức độ tiện nghi. Mức chi phí này được đánh giá là “dễ thở” hơn nhiều so với việc bỏ ra một số tiền lớn để sở hữu nhà đất hoặc căn hộ.
Anh Nguyễn Văn Sang (28 tuổi, xã Cẩm Xuyên) cho biết: “Dù đã tiết kiệm từ khi ra trường đến nay, tôi cũng chỉ tích góp được khoảng 500 triệu đồng, không đủ để mua nhà đất, kể cả khi vay ngân hàng. Với chi phí thuê nhà khoảng 8 triệu đồng/tháng, tương đương hơn 30% thu nhập, tôi vẫn được sống trong không gian đầy đủ tiện nghi, gần nơi làm việc. Nếu mua nhà, tôi sẽ phải dành tới 70 – 80% thu nhập để trả nợ, nên tôi chọn ở thuê để giảm áp lực”.
Quan niệm “an cư lạc nghiệp” vốn gắn chặt với việc sở hữu nhà ở. Tuy nhiên, với thế hệ trẻ hiện nay, khái niệm này đang dần thay đổi. Nhiều người chấp nhận thực tế rằng an cư không nhất thiết phải là đứng tên một căn nhà, mà là có một không gian sống ổn định, phù hợp với khả năng tài chính và không gây áp lực tâm lý.
Trong căn nhà thuê, người trẻ vẫn đầu tư cho không gian sống, mua sắm nội thất, chăm chút từng góc nhỏ để tạo cảm giác “nhà” đúng nghĩa. Việc thuê nhà không còn bị xem là tạm bợ mà trở thành một phần trong kế hoạch sống trung, dài hạn.
Chị Nguyễn Ngọc Lan (xã Kỳ Anh) chia sẻ: "Hiện, gia đình tôi đang thuê nhà ở của người thân. Chúng tôi vẫn đặt mục tiêu sau này sẽ mua một mảnh đất và xây nhà riêng. Tuy nhiên, với mặt bằng giá hiện nay, vợ chồng tôi buộc phải tạm hoãn kế hoạch, ưu tiên ổn định tài chính và nuôi con trước”.
Theo khảo sát trên trang Batdongsan.com.vn, với mức thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đạt 9,5 triệu đồng/người/tháng vào năm 2025, người trẻ cần tích lũy hơn 20 năm mới có thể mua được căn nhà giá khoảng 3 tỷ đồng trong điều kiện lãi suất huy động 5,6%/năm. Nhưng trên thực tế, lãi suất ngân hàng biến động khiến giấc mơ sở hữu nhà trở của người trẻ trở nên khó khăn.
Chị Hoàng Thị Tâm (31 tuổi, xã Mai Phụ) cho biết đã phải hoãn kế hoạch mua nhà đất khi lãi suất vay tăng so với thời điểm được tư vấn ban đầu. “Chỉ cần lãi suất tăng thêm vài phần trăm, số tiền trả hàng tháng đã vượt quá khả năng chi trả của gia đình. Tôi phải hoãn kế hoạch mua nhà để chờ thị trường ổn định hơn”.
Chị Nguyễn Thị Phương - Quản lý Vinhomes New Center (Hà Tĩnh) cho rằng, việc nhiều người trẻ lựa chọn thuê nhà thay vì mua nhà xuất phát từ sự chênh lệch lớn giữa khả năng tài chính và mặt bằng giá bất động sản hiện nay. “Trong bối cảnh giá nhà neo cao, vốn tự có không đáp ứng yêu cầu, trong khi lãi suất ngân hàng có xu hướng tăng mạnh, người trẻ buộc phải cân nhắc kỹ bài toán sử dụng dòng tiền. Thuê nhà dài hạn vì vậy trở thành lựa chọn phù hợp, giúp nhiều người ổn định chỗ ở, duy trì chất lượng sống mà không phải chịu áp lực vay nợ kéo dài” - chị Phương nhận định.
Ở góc độ pháp lý, luật sư Phan Văn Chiều - Giám đốc Công ty Luật TNHH Hà Châu (Hà Tĩnh) cho rằng, thị trường cho thuê nhà ở hiện nay vẫn thiếu tính chuyên nghiệp và minh bạch. Theo luật sư Chiều, phần lớn các giao dịch thuê nhà được thực hiện trực tiếp giữa cá nhân với cá nhân, không thông qua đơn vị trung gian có kiểm chứng, nên dễ phát sinh tranh chấp.
"Vì vậy, người thuê cần chủ động tìm hiểu kỹ mặt bằng giá chung tại khu vực, tránh tâm lý vội vàng khi ký hợp đồng. Đồng thời, cần đọc kỹ và làm rõ các điều khoản liên quan đến thời hạn thuê, mức tăng giá khi gia hạn, tiền đặt cọc, phí dịch vụ và trách nhiệm của các bên trong quá trình sử dụng căn hộ... Việc lập hợp đồng bằng văn bản, có đầy đủ chữ ký, nội dung rõ ràng sẽ giúp người thuê hạn chế rủi ro, bảo vệ quyền lợi chính đáng và tránh những tranh chấp phát sinh về sau" - luật sư Chiều nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia kinh tế, thuê nhà chỉ là giải pháp trước mắt. Về lâu dài, việc phát triển nguồn cung nhà ở phù hợp với thu nhập của người dân, đặc biệt là nhà ở xã hội và nhà thương mại giá hợp lý vẫn là hướng đi căn cơ để đảm bảo an sinh xã hội và phát triển đô thị bền vững.
