Những mối quan hệ trên mạng và ranh giới an toàn của trẻ

Ngày 3/10, anh Dương Đình Tuấn (SN 1996, trú xã Thạch Xuân) nhận chở C.H.P. (SN 2012, trú phường Hà Huy Tập) từ Hà Tĩnh ra Phú Thọ. Thấy em còn nhỏ tuổi nhưng đi một mình trên quãng đường dài, anh Tuấn hỏi chuyện và được biết P. đang trên đường đến gặp một người quen qua mạng ở Phú Thọ. Kiểm tra điện thoại, anh phát hiện người này gửi cho P. những đường link có nội dung độc hại, yêu cầu em cung cấp hình ảnh, video nhạy cảm. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, anh Tuấn không tiếp tục chuyến đi mà đưa P. đến Công an phường Thành Sen trình báo. Sau đó, lực lượng công an liên hệ gia đình và em được người thân đón về an toàn.

Trước đó, đêm 2/10, hai nữ sinh khoảng 16 tuổi lên xe một mình tại địa phận xã Hùng Châu (Nghệ An) ra Hà Nội để gặp một người quen trên mạng. Thấy hai em còn nhỏ tuổi, không có người lớn đi cùng và không xác định rõ địa điểm đến, nhân viên nhà xe Lê Xuân Hạnh liên tục hỏi han, đề nghị cung cấp số điện thoại người thân để xác nhận nhưng hai em né tránh.

Nhận thấy dấu hiệu bất thường, anh Hạnh liên hệ anh Lê Trọng Tuấn - Tổ trưởng Tổ bảo vệ an ninh, trật tự thôn Tiền Thôn (xã Quảng Bình, Thanh Hóa) để phối hợp. Khoảng 1h ngày 3/10, anh Tuấn tiếp nhận hai em, báo cho Công an xã Quảng Bình xác minh. Hai nữ sinh cho biết được một người quen trên mạng rủ ra Hà Nội với lời hứa tìm việc làm; người này còn cung cấp một điện thoại có SIM và cài sẵn các nhóm liên lạc. Trong thời gian được hỗ trợ, đối tượng liên tục gọi hỏi hai em đã gần Hà Nội chưa, sau đó mất liên lạc, nhóm mạng xã hội cũng bị xóa. Đến trưa 3/10, người thân có mặt để tiếp nhận và đưa các em về.

Không chỉ những vụ việc ngoài đời, cạm bẫy từ các lời mời gọi trên môi trường mạng còn được phản ánh trong bộ phim điện ảnh “Trại buôn người” của đạo diễn Toni Dương Bảo Anh. Lấy câu chuyện những nạn nhân rơi vào đường dây lừa đảo xuyên biên giới làm trung tâm, bộ phim khắc họa chiếc bẫy “việc nhẹ, lương cao” và những lời hứa hấp dẫn có thể trở thành điểm khởi đầu của hành trình bị dẫn dụ, kiểm soát và bóc lột. Đây cũng là lời cảnh báo đáng lưu ý với trẻ vị thành niên khi các em có thể gặp những lời mời tương tự trên mạng nhưng chưa đủ kinh nghiệm để kiểm chứng người đưa ra lời mời và mục đích phía sau.

Theo số liệu được thông tin tại hội nghị toàn quốc về bảo vệ trẻ em vào tháng 6/2026, năm 2025, cả nước có 2.198 trẻ em bị xâm hại; riêng 6 tháng đầu năm 2026, đã khởi tố 879 vụ với 889 trẻ em bị xâm hại.

Những câu chuyện trên cho thấy, nguy cơ lừa đảo không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay từ cuộc trò chuyện đầu tiên. Một mối quan hệ trên mạng có thể bắt đầu bằng việc kết bạn, chia sẻ sở thích, hỏi han hoặc tâm sự những chuyện trong cuộc sống. Khi sự tin tưởng được hình thành, người phía bên kia có thể từng bước đề nghị giữ kín mối quan hệ, tìm hiểu thông tin cá nhân, yêu cầu gửi hình ảnh riêng tư, đưa trẻ vào các nhóm kín hoặc rủ gặp mặt trực tiếp.

Đây cũng là thời điểm trẻ có thể đối diện với những nguy cơ mà ban đầu các em khó nhận biết. Từ việc chia sẻ thông tin cá nhân, hình ảnh riêng tư, trẻ có thể bị lừa đảo, đe dọa, ép buộc hoặc xâm hại. Những lời mời về quà tặng, tiền bạc, “việc nhẹ, lương cao” cũng có thể được sử dụng để tạo lòng tin, khiến trẻ làm theo yêu cầu. Vì vậy, khi người quen qua mạng bắt đầu hỏi kỹ về địa chỉ, trường học, lịch trình hay yêu cầu hình ảnh, video riêng tư... đó là những dấu hiệu cần được lưu ý.

Nếu không được nhận diện và ngăn chặn kịp thời, những mối quan hệ không an toàn này có thể để lại hậu quả lớn. Thông tin cá nhân, hình ảnh riêng tư sau khi được chia sẻ có thể bị lưu giữ, phát tán hoặc sử dụng để đe dọa, ép buộc; trẻ cũng có nguy cơ bị chiếm đoạt tài sản, bị xâm hại hoặc bị đưa vào những tình huống không an toàn. Với trẻ vị thành niên, những trải nghiệm này còn có thể gây ảnh hưởng đến tâm lý, việc học tập và các mối quan hệ trong cuộc sống.

Em N.T.M. (xã Cẩm Xuyên) cho biết: “Những vụ lừa đảo, dụ dỗ qua mạng được nghe gần đây khiến em khá lo. Trước đây, em cũng thường tải các app hẹn hò như Tinder, tham gia các hội nhóm làm quen bốn phương để kết bạn, nói chuyện với người lạ. Nhưng sau khi nghe những vụ việc lừa đảo, em thấy mình phải cẩn thận hơn, không phải ai nói chuyện thân thiện cũng là người tốt. Nếu có người rủ đi gặp hoặc nói những chuyện khiến em thấy không thoải mái, em sẽ kể với bố mẹ”.

Với phụ huynh, điều quan trọng không chỉ là biết con đang sử dụng mạng xã hội như thế nào mà còn tạo được sự tin tưởng để con sẵn sàng chia sẻ khi gặp vấn đề.

Chị Nguyễn Thị Hạnh (xã Can Lộc) chia sẻ: “Con gái tôi đang học lớp 9 và có sử dụng mạng xã hội nên tôi cũng khá quan tâm đến những mối quan hệ của con. Tôi thường tâm sự với con về những chuyện con có thể gặp trên mạng, nhất là khi nghe có những trường hợp bị lừa đảo, dụ dỗ. Tôi không cấm con sử dụng mạng xã hội, nhưng vẫn kiểm tra và nhắc nhở để con biết những điều nào cần tránh, giúp con biết tự bảo vệ mình”.

Phân tích về vấn đề này, TS. Lê Thị Bích Ngọc - giảng viên Bộ môn Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Hà Tĩnh cho hay: “Ở tuổi vị thành niên, nhu cầu được lắng nghe, công nhận và tìm kiếm sự đồng cảm khá rõ, trong khi kinh nghiệm đánh giá động cơ của người khác còn hạn chế, khiến trẻ dễ hình thành niềm tin với người thường xuyên trò chuyện trên mạng. Vì vậy, người lớn không nên chỉ tập trung kiểm soát thời gian sử dụng điện thoại mà cần giúp trẻ nhận diện dấu hiệu của một mối quan hệ không an toàn, đồng thời tạo niềm tin để các em có thể nói thật khi gặp vấn đề. Khi trẻ biết mình sẽ được lắng nghe và bảo vệ thay vì trách mắng, các em sẽ có cơ hội tìm đến người lớn sớm hơn”.

Kết bạn, trò chuyện hay tìm kiếm sự đồng cảm trên mạng không phải là điều đáng lo nếu đó là những kết nối lành mạnh. Điều quan trọng là trẻ cần biết người mình đang trò chuyện là ai, mối quan hệ đang ở mức nào và khi nào một yêu cầu đã vượt qua ranh giới an toàn. Với trẻ vị thành niên, sự đồng hành và định hướng của gia đình, nhà trường sẽ giúp các em có thêm kỹ năng nhận diện, từ chối và tìm kiếm hỗ trợ khi gặp tình huống bất thường.

Gia đình và nhà trường cần quan tâm đến các mối quan hệ của trẻ trên môi trường mạng, đồng thời tạo điều kiện để các em có thể chia sẻ khi gặp tình huống bất thường. Khi một người quen qua mạng muốn kiểm soát lịch trình, kéo trẻ vào những cuộc trò chuyện riêng tư, đề nghị gửi hình ảnh, video nhạy cảm, rủ đi xa hoặc gặp mặt ngoài đời, các em cần dừng lại và tìm sự hỗ trợ từ người lớn, không tự mình giải quyết. Người lớn khi tiếp nhận thông tin cũng cần bình tĩnh lắng nghe, tránh trách mắng khiến trẻ e ngại hoặc tiếp tục che giấu. Nếu có dấu hiệu dụ dỗ, đe dọa, ép buộc hoặc xâm hại, gia đình cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng; đồng thời giữ lại tin nhắn, tài khoản, số điện thoại, hình ảnh, đường link và các nội dung trao đổi để phục vụ công tác xác minh.

Trung tá Hồ Văn Phương - Phó Trưởng Công an phường Thành Sen