Chính quyền lo ngại các cuộc tuần hành có thể biến thành bạo loạn, trong bối cảnh phong trào học sinh, sinh viên lan rộng và phong trào “Áo vàng” có dấu hiệu trở lại.
Các công đoàn, người dân thuộc phong trào Áo vàng cùng đông đảo học sinh, sinh viên dự kiến tham gia hàng trăm hoạt động biểu tình trên khắp cả nước. Theo một nguồn tin thân cận Bộ Nội vụ Pháp, khoảng 500 hoạt động cùng 90 cuộc biểu tình được dự kiến diễn ra trong ngày, buộc nhà chức trách chuẩn bị phương án ứng phó bạo lực tại Paris và các thành phố lớn.
Tại Marseille, thành phố cảng miền Nam nước Pháp, một số người biểu tình đã đốt thùng rác và xe scooter điện trong sáng 17/10, khiến cảnh sát chống bạo động phải can thiệp. Nhiều cửa hàng trên cả nước cũng gia cố mặt tiền nhằm phòng ngừa nguy cơ bị đập phá hoặc cướp bóc.
Chính phủ cảnh báo nguy cơ bạo lực
Làn sóng biểu tình diễn ra sau bốn tuần học sinh, sinh viên xuống đường phản đối tình trạng thiếu giáo viên, lớp học quá đông và cơ sở vật chất trường học xuống cấp.
Phần lớn các cuộc tuần hành trước đó diễn ra trong hòa bình, song một số vụ đụng độ đã xảy ra, kéo theo nhiều cáo buộc cảnh sát sử dụng vũ lực quá mức.
Trao đổi với Euronews, một nguồn tin thân cận Bộ Nội vụ Pháp cảnh báo các nhóm cực tả có thể tìm cách kích động đối đầu với lực lượng chức năng và phá vỡ các vành đai an ninh. Nhà chức trách tuyên bố sẽ không chấp nhận việc phong tỏa các tuyến giao thông trọng yếu và cơ sở hạ tầng thiết yếu.
Tổng thống Emmanuel Macron hôm 16/10 khẳng định quyền biểu tình của người dân được tôn trọng, nhưng phải đi kèm với việc tôn trọng con người và tài sản. Ông kêu gọi các bên giữ bình tĩnh nhằm bảo vệ những quyền tự do này.
Cảnh sát chịu sức ép vì cáo buộc bạo lực
Lực lượng thực thi pháp luật Pháp đang chịu sự giám sát chặt chẽ sau nhiều vụ việc gây tranh cãi. Một nam sinh 15 tuổi được cho là mất một bên mắt sau khi trúng đạn cao su của cảnh sát. Trong vụ việc khác, một thiếu niên 14 tuổi được cho là mất bàn tay sau khi nhặt một quả lựu đạn gây choáng. Cả hai trường hợp vẫn đang được điều tra.
Sau vụ thiếu niên 14 tuổi bị thương, Pháp đình chỉ sử dụng một số loại lựu đạn gây choáng. Tuy nhiên, Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez hôm 16/10 cho biết loại vũ khí này vẫn có thể được sử dụng nếu xảy ra bạo lực đô thị nghiêm trọng bên lề các cuộc biểu tình.
Phát biểu trước Thượng viện hôm 13/10, ông Nunez cho biết nhà chức trách đã mở 36 cuộc điều tra liên quan đến cáo buộc cảnh sát bạo lực trong các cuộc biểu tình của học sinh, sinh viên. Trong số này, bốn vụ liên quan đến thương tích gây tàn phế, sáu vụ liên quan đến thương tích nghiêm trọng; các vụ còn lại bao gồm cáo buộc đánh đập, xúc phạm và bạo lực tình dục.
Thủ tướng Sebastien Lecornu hôm 15/10 cho biết 937 cảnh sát và hiến binh đã bị thương kể từ khi làn sóng biểu tình bắt đầu. Ngoài ra, 248 học sinh, sinh viên và 149 nhân viên ngành giáo dục cũng bị thương. Ông cảnh báo phong trào biểu tình trong các trường trung học đang biến thành làn sóng bạo lực đô thị.
Phong trào “Áo vàng” có thể trở lại
Cuộc biểu tình ngày 17/10 làm dấy lên đồn đoán về khả năng phong trào Áo vàng tái xuất trên quy mô lớn. Phong trào này bùng phát năm 2018 nhằm phản đối kế hoạch tăng thuế nhiên liệu và dầu diesel của chính phủ.
Trong nhiều tháng, người biểu tình mặc áo vàng xuống đường vào mỗi dịp cuối tuần, phong tỏa vòng xuyến, đường cao tốc và kho nhiên liệu. Các cuộc tuần hành đôi khi dẫn đến đụng độ căng thẳng với cảnh sát, trở thành một trong những cuộc khủng hoảng xã hội lớn dưới thời Tổng thống Macron.
Hiện nay, giá cả tăng cao và chi phí sinh hoạt đắt đỏ tiếp tục là nguyên nhân gây bất mãn. Trong khi đó, chính phủ còn phải giải quyết khủng hoảng nợ công và tìm cách thông qua ngân sách với các biện pháp thắt lưng buộc bụng tại quốc hội không có phe nào chiếm đa số tuyệt đối.
Căng thẳng cũng gia tăng giữa chính quyền và lực lượng cảnh sát. Liên minh Cảnh sát Quốc gia, một trong những công đoàn cảnh sát lớn nhất Pháp, hôm 13/10 tuyên bố sẽ khởi kiện nhà nước với cáo buộc “gây nguy hiểm đến tính mạng người khác”. Tổ chức này cho rằng các sĩ quan phải làm việc trong tình trạng nhận chỉ thị mâu thuẫn, đồng thời đối mặt với bạo lực và sự thù địch từ công chúng.
Ở chiều ngược lại, đảng cực tả Nước Pháp Bất khuất của chính trị gia Jean-Luc Mélenchon bị chính phủ và các đối thủ cáo buộc khuyến khích bạo lực. Trong bài phát biểu ngày 30/9, ông Mélenchon kêu gọi người ủng hộ chống lại bạo lực cảnh sát, nhưng sau đó khẳng định ông ủng hộ các hình thức biểu tình hòa bình.
