Trong thời gian 9 ngày (từ 6/4 - 15/4), TAND tỉnh Hà Tĩnh đã mở phiên tòa xét xử 117 bị cáo trong đường dây tội phạm xuyên quốc gia về các tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", "Mua bán người" và "Đánh bạc". Đây là vụ án có số lượng bị cáo đông nhất từ trước đến nay, hoạt động theo mô hình "doanh nghiệp tội phạm" xuyên biên giới tại Đặc khu kinh tế Tam Giác Vàng (tỉnh Bokeo, Lào).
"Công ty" lừa đảo xuyên quốc gia hoạt động như thế nào?
Theo cáo trạng của Viện KSND tỉnh Hà Tĩnh: Ngày 1/8/2024, Hoàng Bích Ngọc (SN 1994, trú tại Hải Phòng) đến Công an tỉnh Hà Tĩnh tự thú về việc trong thời gian sinh sống tại Lào đã tham gia cùng A Hào (người Trung Quốc, không rõ lai lịch) và nhiều người Việt Nam khác thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng việc sử dụng phương tiện điện tử, mạng viễn thông.
Từ lời khai này, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh đã phối hợp với các cơ quan chức năng của nước bạn Lào để điều tra, triệt xóa.
Quá trình điều tra mở rộng vụ án, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh xác định, ngoài tội danh “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, các đối tượng trong đường dây tội phạm này còn thực hiện hành vi “Mua bán người”, “Đánh bạc”; đồng thời bắt thêm một số đối tượng khác có liên quan.
Trong số 117 bị cáo đưa ra xét xử, có 105 bị cáo phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”; 3 bị cáo phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Mua bán người”; 3 bị cáo phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Đánh bạc”; 6 bị cáo phạm tội “Đánh bạc”.
Theo kết quả điều tra, từ tháng 11/2023 đến ngày 2/8/2024, nhiều công dân Việt Nam sang làm việc cho một số công ty của người Trung Quốc (không rõ lai lịch) tại Đặc khu kinh tế Tam Giác Vàng. Chủ công ty (người Trung Quốc) tổ chức, điều hành và phân chia lực lượng thành các văn phòng "làm việc" gồm có: người quản lý, người phụ trách “hậu đài” (chăm sóc khách hàng) cùng các tổ (có tổ trưởng và nhân viên). Nhiệm vụ của các tổ là thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của người Việt Nam thông qua thủ đoạn đầu tư kinh doanh khách sạn trên ứng dụng giả mạo OYO (trang web: https://hotel-oyo.cc).
Để thực hiện hành vi lừa đảo, các đối tượng tạo lập nhiều tài khoản facebook ảo, đóng vai doanh nhân giàu có, thành đạt và thường xuyên đăng tải hình ảnh "sang chảnh" để tạo lòng tin. Sau khi con mồi sập bẫy, các đối tượng yêu cầu bị hại tải ứng dụng OYO và đăng ký tài khoản để hướng dẫn đặt các loại phòng khách sạn với giá trị đầu tư khác nhau (từ 3 triệu - 120 triệu đồng/phòng) rồi “cho thuê lại” để hưởng lợi nhuận. Để tạo lòng tin và lừa đảo được số tiền lớn hơn, giai đoạn đầu, khi bị hại đầu tư số tiền nhỏ, các đối tượng cho phép rút cả gốc lẫn “lợi nhuận”. Từ đó, chúng tiếp tục cung cấp thông tin sai sự thật để dụ dỗ bị hại đầu tư thêm với số tiền lớn hơn và chiếm đoạt toàn bộ.
Trong quá trình thực hiện hành vi, các đối tượng được phân chia nhiệm vụ cụ thể. Quản lý sẽ trực tiếp điều hành tổ trưởng; hướng dẫn tổ trưởng và nhân viên lừa đảo; cấp trang thiết bị và tài khoản; cung cấp các kịch bản lừa đảo; theo dõi và quản lý doanh số. Bộ phận “hậu đài” quản lý và tương tác với người bị hại thông qua trang web giả mạo OYO; hướng dẫn, cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng để bị hại chuyển tiền; xin ý kiến tổ trưởng về việc cho rút hay “giết khách” (từ chối cho bị hại rút tiền để chiếm đoạt); lập bảng thống kê, theo dõi kết quả công việc hằng ngày, hằng tháng... Tổ trưởng hướng dẫn nhân viên thực hiện kịch bản lừa đảo; theo dõi danh sách bị hại, lịch sử nạp - rút tiền. Nhân viên trực tiếp lập và sử dụng tài khoản facebook ảo, cung cấp thông tin gian dối, hướng dẫn bị hại tải ứng dụng OYO, đăng ký tài khoản, nộp tiền đầu tư...
81/117 bị cáo là người dân tộc
117 bị cáo có tuổi đời từ 20 - 39 (trẻ nhất sinh năm 2006 và lớn tuổi nhất sinh năm 1987); trong đó có đến 81 đối tượng là người dân tộc (gồm dân tộc Thái, Thổ, Tày, Khơ Mú, Giáy, Tày Pọng, Sán Chay, Mường, Dao...) có hộ khẩu thường trú chủ yếu tại tỉnh Điện Biên và các tỉnh: Thái Nguyên, Lào Cai, Phú Thọ, Sơn La, Bắc Ninh...
Bà Đinh Thị Phương Thanh (Viện KSND tỉnh - kiểm sát viên chính giữ quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết vụ án) phát biểu quan điểm luận tội: "Đa số các bị cáo là người dân tộc, giữ vai trò trụ cột trong gia đình. Một số đối tượng nhận thức pháp luật hạn chế, vì tin theo lời mời gọi việc nhẹ lương cao nên vô tình bị dụ dỗ, tiếp sức thực hiện hành vi phạm tội. Nhiều bị cáo khai nguyên nhân do bị ép buộc, bị giám sát, mất tự do… song thực tế vẫn có thể liên lạc về gia đình nhưng lại không trình báo cơ quan chức năng. Như vậy, các bị cáo dù nhận thức rõ tính chất gian dối, trái pháp luật nhưng vẫn cố tình thực hiện nhằm giúp sức người chủ mưu, cầm đầu chiếm đoạt tài sản hợp pháp của công dân Việt Nam".
Điều khiến kiểm sát viên trăn trở nhất khi giải quyết vụ án này là kẻ cầm đầu, hưởng lợi lớn không có dữ liệu, căn cứ thông tin để truy tìm; chỉ xác định được đối tượng Hoàng Thùy Linh (người tham gia với vai trò chủ mưu) nhưng hiện nay đang bỏ trốn, bị truy nã. Trong khi đó, một số bị cáo chỉ hưởng lợi rất nhỏ hoặc thậm chí chưa được hưởng lợi, ngoài việc phải nhận hình phạt nghiêm khắc, phải chịu trách nhiệm bồi thường dân sự rất cao khi hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn. Nhiều bị cáo tuổi đời còn rất trẻ sẽ phải đối diện với mức hình phạt tù cao theo quy định của pháp luật.
Kiểm sát viên Đinh Thị Phương Thanh (Viện KSND tỉnh) trình bày quan điểm luận tội.
Ông Trần Thanh Minh - Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh đưa ra quan điểm để Hội đồng xét xử xem xét, cân nhắc khi lượng hình: "Trong quá trình điều tra, truy tố và tại phiên toà, các bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; tự nguyện khai báo và đầu thú. Những nội dung này đã được thể hiện đầy đủ trong biên bản ghi lời khai, các biên bản hỏi cung, kết luận điều tra của Cơ quan cảnh sát điều tra, cáo trạng của Viện KSND tỉnh. Ngoài ra, gia cảnh của một số bị cáo đặc biệt khó khăn: nuôi dưỡng bố mẹ già, con nhỏ; thu nhập bấp bênh, không có công việc ổn định... Do áp lực cuộc sống và thiếu sự kèm cặp, định hướng nên các đối tượng lầm đường lạc lối".
Hình phạt nghiêm minh, không bỏ lọt tội phạm và hành vi phạm tội
Vào sáng 15/4, Hội đồng xét xử đã tuyên án 117 bị cáo về các tội danh "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", "Mua bán người" và "Đánh bạc". Trong đó, 54 bị cáo phải chấp hành hình phạt tù giam với tổng mức án 384 năm; 63 bị cáo được hưởng án treo. Mức án cao nhất là 19 năm tù được tuyên đối với 2 bị cáo: Trịnh Văn Phương (SN 1987, trú xã Nghĩa Hưng, tỉnh Ninh Bình) và Lò Văn Tiết (SN 1995, trú xã Chiềng Sinh, tỉnh Điện Biên).
Ngoài hình phạt tù, Hội đồng xét xử cũng buộc các bị cáo liên đới bồi thường thiệt hại cho các bị hại, nộp án phí theo quy định; đồng thời tịch thu, xử lý các phương tiện được sử dụng vào hành vi phạm tội.
Bà Trương Thị Lệ Thu - Thẩm phán, chủ tọa phiên tòa khẳng định: "Chúng tôi đã nghiên cứu, xem xét, đánh giá kỹ, toàn diện các hồ sơ, tài liệu và diễn biến tại phiên xử; từ đó đi tới thống nhất, đưa ra phán quyết cuối cùng là mức án nghiêm khắc, tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội đối với từng bị cáo. Qua đó, đảm bảo tính răn đe, giáo dục và phòng ngừa chung, sự nghiêm minh của pháp luật. Tuy vậy, trong quá trình lượng hình, Hội đồng xét xử cũng đã xem xét thái độ thành khẩn khai báo, hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng; sự ăn năn, hối cải; hoàn cảnh gia đình... cho các bị cáo được hưởng chính sách khoan hồng, nhân đạo của pháp luật Việt Nam".
Trung tá Đặng Văn Đức - Trưởng phòng Cảnh sát Hình sự (Công an tỉnh) nhận định: "Thời gian qua, các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua không gian mạng có xu hướng gia tăng với tính chất tinh vi, tổ chức chặt chẽ, hoạt động xuyên biên giới. Các đối tượng phạm tội lợi dụng đặc điểm địa lý ngoài lãnh thổ Việt Nam và tính ẩn danh trên không gian mạng để thực hiện hành vi, gây khó khăn cho công tác phát hiện, điều tra và xử lý của cơ quan chức năng. Đáng lo ngại, tội phạm lợi dụng những người có hoàn cảnh gia đình khó khăn, người dân tộc thiểu số với tâm lý nhẹ dạ cả tin, nôn nóng tìm việc làm… để lừa đảo tham gia vào đường dây phạm tội".
Vụ án này đã đặt ra yêu cầu cần phải tuyên truyền pháp luật ở mức cao hơn, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Trong đó, các nội dung tuyên truyền cần phải bám sát tính đặc thù của từng vùng; đổi mới, tăng cường phương thức tuyên truyền dưới nhiều hình thức; phát huy hiệu quả phong trào "Toàn dân bảo vệ ANTQ", kiên trì, mềm dẻo, trực tiếp “gõ từng nhà” để vận động bà con chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước. Bên cạnh đó, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ; tăng cường kiểm tra, rà soát tại các khu vực biên giới...
Ngoài ra, cần siết chặt quản lý và có cơ chế đăng ký, quản lý, xác thực sim số thuê bao của các trang mạng xã hội chặt chẽ nhằm hạn chế tình trạng mua bán và sử dụng không chính chủ. Đây là những công cụ được các đối tượng triệt để sử dụng phục vụ hoạt động phạm tội; tăng cường kiểm soát các hoạt động thương mại, quảng cáo, tuyển lao động trên mạng internet để phòng ngừa tội phạm và các hoạt động vi phạm pháp luật khác.
