Theo thông báo đăng trên trang web của Nhà Trắng tối 16/10, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp để đình chỉ những biện pháp trừng phạt mới nhằm vào Nga theo đạo luật được quốc hội Mỹ thông qua tháng trước. Ông cũng thông báo với quốc hội Mỹ rằng động thái này nhằm phục vụ lợi ích quốc gia.
"Như được trình bày chi tiết hơn tại Điều 4 của sắc lệnh, tôi quyết định miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt, hạn chế và thuế quan được quy định trong Đạo luật Graham", sắc lệnh có đoạn.
Nhà Trắng chưa giải thích cụ thể vì sao đình chỉ biện pháp trừng phạt Nga lại phục vụ lợi ích quốc gia của Mỹ.
Đạo luật trừng phạt được quốc hội Mỹ thông qua và Tổng thống Trump ký ban hành hồi tháng 9 cho phép áp dụng và mở rộng các biện pháp trừng phạt, thuế quan và lệnh cấm theo luật định đối với Nga, cũng như gia hạn những biện pháp trừng phạt hiện hành đối với Iran.
Đạo luật được đặt theo tên thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người qua đời hồi tháng 7 và từng dành hơn một năm vận động nhằm thu hút sự ủng hộ cho gói trừng phạt.
Đạo luật nhắm vào ngành năng lượng và quốc phòng Nga, Tổng thống Vladimir Putin cùng nhiều quan chức cấp cao, cũng như "đội tàu bóng tối" được cho là được Moskva sử dụng để né tránh các đòn trừng phạt từ phương Tây.
Loạt đòn trừng phạt mới cũng nhắm đến các công ty và thực thể nước ngoài bị cáo buộc hỗ trợ quân đội Nga, mở rộng trừng phạt liên quan đến Iran. Nó cũng trao cho Tổng thống Trump quyền áp thuế tới 100% đối với các quốc gia chủ chốt mua dầu và khí đốt từ Nga, nhằm cắt đứt nguồn thu tài chính cho chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khi đó cảm ơn người đồng cấp Trump vì ký ban hành đạo luật mà ông gọi là "văn bản pháp lý đặc biệt quan trọng", đồng thời cảm ơn các nghị sĩ Mỹ đã ủng hộ nỗ lực này.
Tổng thống Mỹ ngày 9/10 tuyên bố Nga đã đồng ý lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, thêm khoảng 4,5 triệu tấn từ tháng 11 tùy tình hình các nhà máy lọc dầu. Động thái diễn ra trong bối cảnh giá dầu diesel ở Mỹ tăng lên gần mức kỷ lục, có thể gây bất lợi cho đảng Cộng hòa trước bầu cử giữa kỳ.
Ông Zelensky và một số lãnh đạo phương Tây phản đối quyết định của chính quyền Trump, xem thỏa thuận này là "món quà" cho Tổng thống Putin. Tổng thống Ukraine cũng bày tỏ "cảm thấy bị phản bội" và ra lệnh nối lại các cuộc tập kích nhằm vào cơ sở năng lượng Nga.
"Thỏa thuận diesel là dấu hiệu cho thấy ông Trump sẵn sàng nghiêng cán cân về phía Nga", Constant Meheut, nhà bình luận của New York Times, nhận định. Lượng dầu diesel mà Nga bán ra tương đương 7,5 triệu thùng, có thể giúp nước này thu về khoảng 4 tỷ USD và một phần số tiền đó nhiều khả năng sẽ được chi cho chiến dịch tại Ukraine.
