Tại Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ, máy bay không người lái (flycam) đang hỗ trợ cán bộ chuyên môn khảo sát, đo đạc và cập nhật hiện trạng rừng trên diện tích rộng. Với thiết kế cánh nâng kết hợp mô tơ đẩy phía sau, thiết bị có khả năng duy trì hành trình bay dài, mở rộng phạm vi khảo sát, nhất là tại những khu vực địa hình hiểm trở, khó tiếp cận.
Anh Nguyễn Phi Quân, cán bộ Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ, cho biết: “Thiết bị có tầm bay thực tế khoảng 10 km, thời lượng bay 1 giờ 30 phút, tổng quãng đường bay khoảng 80 km, có thể quét, chụp ảnh hiện trạng trên diện tích từ 1.000-1.200 ha. Máy bay được thiết lập sẵn bài bay để tự động thu thập hình ảnh. Sau đó, dữ liệu được ghép bằng phần mềm Pix4Dmapper, sử dụng QGIS để biên tập bản đồ”.
Không chỉ phục vụ khảo sát, xây dựng bản đồ hiện trạng, thiết bị còn được định hướng tích hợp các tính năng hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ cháy rừng. Theo anh Quân, đơn vị đang phối hợp với Trường Đại học Phenikaa-X phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hướng tới giúp máy bay tự động phát hiện khói và gửi cảnh báo cho người điều khiển. Giải pháp đang trong quá trình phát triển, chưa phải là công cụ đã hoàn thiện để đưa vào vận hành chính thức.
Bên cạnh flycam, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ còn sử dụng các phần mềm chuyên ngành lâm nghiệp như QGIS, MapInfo, Vtools, thiết bị định vị GPS và phần mềm theo dõi diễn biến rừng. Việc kết hợp các công cụ này hỗ trợ cán bộ cập nhật dữ liệu, xác định vị trí, theo dõi biến động và xác định những khu vực cần kiểm tra, tuần tra.
Ông Trần Văn Hùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ, cho biết: “Việc ứng dụng công nghệ số giúp cán bộ cập nhật dữ liệu, xác định vị trí, theo dõi biến động rừng thuận lợi hơn. Đặc biệt, tại những khu vực địa hình hiểm trở, khó tiếp cận, hình ảnh từ máy bay không người lái hỗ trợ xây dựng bản đồ hiện trạng, giúp đơn vị xác định khu vực cần kiểm tra, tổ chức tuần tra phù hợp, tiết kiệm thời gian, nhân lực và nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng”.
Hạt Kiểm lâm Can Lộc được giao quản lý gần 8.000 ha rừng, trong đó khoảng 6.000 ha rừng thông, keo và bạch đàn, tiềm ẩn nguy cơ cháy cao. Từ năm 2020, đơn vị đã từng bước xây dựng bản đồ số, số hóa tài liệu và ứng dụng phần mềm chuyên ngành để quản lý thông tin từng lô rừng, phục vụ tra cứu, kiểm tra, cập nhật diễn biến rừng.
Đáng chú ý, hệ thống camera giám sát lửa rừng do Chi cục Kiểm lâm tỉnh lắp đặt giúp tăng cường khả năng quan sát từ xa. Camera có thể xoay 360 độ, tầm quan sát trong bán kính 7-10 km, hoạt động liên tục 24/24 giờ và truyền hình ảnh về máy chủ, điện thoại thông minh. Qua đó, lực lượng kiểm lâm có thêm kênh theo dõi, sớm phát hiện dấu hiệu khói, lửa, xác định khu vực cần kiểm tra, giảm áp lực cho lực lượng trực tại các chòi canh, nhất là trong những ngày thời tiết khắc nghiệt.
Ông Nguyễn Quang Hùng, Trưởng bộ phận Quản lý bảo vệ rừng và Bảo tồn thiên nhiên, Hạt Kiểm lâm Can Lộc, cho hay: “Việc kết hợp camera giám sát lửa rừng với bản đồ số và các phần mềm chuyên ngành giúp lực lượng kiểm lâm nhanh chóng xác định vị trí cháy, đối chiếu thông tin về chủ rừng, trạng thái và loại rừng tại khu vực xảy ra cháy. Từ đó, lực lượng chức năng có thể kiểm tra, xác minh tình hình thực tế, lựa chọn phương án xử lý phù hợp, kịp thời huy động lực lượng, phương tiện, hạn chế nguy cơ cháy lan”.
Hà Tĩnh hiện có gần 360.000 ha rừng và đất lâm nghiệp, phân bố trên địa bàn 66 xã, phường, chiếm khoảng 60% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Diện tích rừng lớn, địa hình phức tạp, trong khi nguy cơ cháy gia tăng vào các đợt nắng nóng, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng.
Theo Chi cục Kiểm lâm Hà Tĩnh, đơn vị hiện có 2 flycam, 22 hệ thống camera giám sát lửa rừng, kết hợp bản đồ số, ảnh vệ tinh và phần mềm chuyên ngành để phục vụ theo dõi biến động rừng, cảnh báo nguy cơ cháy. Các công cụ này hỗ trợ xác định khu vực cần kiểm tra; khi xảy ra cháy, flycam có thể được sử dụng để khảo sát hiện trường, cung cấp thông tin phục vụ công tác chỉ huy chữa cháy.
Ông Lê Hữu Tuấn - Trưởng phòng Bảo vệ và Phát triển rừng, Chi cục Kiểm lâm Hà Tĩnh cho hay: “Ứng dụng công nghệ số giúp lực lượng kiểm lâm chủ động hơn trong theo dõi hiện trạng, phát hiện nguy cơ cháy và những biến động bất thường về rừng, đất lâm nghiệp. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi dữ liệu được cập nhật thường xuyên, thông tin cảnh báo được kiểm tra, xác minh kịp thời và gắn với hoạt động tuần tra, xử lý tại thực địa”.
Thời gian tới, Chi cục Kiểm lâm Hà Tĩnh tiếp tục đầu tư, nâng cấp hệ thống camera, thiết bị bay không người lái và phần mềm chuyên ngành; đồng thời tăng cường đào tạo kỹ năng số, ứng dụng công nghệ viễn thám và hệ thống thông tin địa lý (GIS) cho cán bộ kiểm lâm. Ngành cũng định hướng mở rộng các kênh tiếp nhận thông tin từ người dân qua đường dây nóng, nền tảng số nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp trái phép.
Từ khảo sát trên không, giám sát từ xa đến cập nhật dữ liệu số, công nghệ đang mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, hỗ trợ lực lượng chức năng chuyển từ phát hiện, xử lý sự việc sang chủ động nhận diện nguy cơ. Dù vậy, thiết bị hiện đại hay dữ liệu số chỉ thực sự phát huy giá trị khi được kết nối với hoạt động tuần tra, xác minh và xử lý tại thực địa. Đây cũng là điều kiện quan trọng để Hà Tĩnh nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng, hạn chế thiệt hại do cháy rừng và các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.
