Cách chi tiêu của nhiều người dân Hà Tĩnh đang có sự thay đổi từ những khoản mua sắm hằng ngày. Bà Nguyễn Thị Thanh (xã Cẩm Xuyên) thời gian gần đây chú ý hơn đến việc cân đối các khoản chi trong gia đình. Với bà, điều chỉnh chi tiêu không đồng nghĩa với cắt giảm những nhu cầu cần thiết, mà là xác định rõ khoản nào cần ưu tiên, khoản nào có thể tiết giảm.
Bà Nguyễn Thị Thanh (xã Cẩm Xuyên) thời gian gần đây chú ý hơn đến việc cân đối các khoản chi trong gia đình. Việc giá một số mặt hàng sinh hoạt tăng trong khi các khoản chi cố định vẫn phải duy trì khiến gia đình phải tính toán kỹ hơn trước mỗi lần mua sắm. Vì vậy, thay vì mua theo thói quen, bà ưu tiên những thứ thực sự cần thiết và cân nhắc kỹ giá cả, chất lượng.
“Giá một số mặt hàng sinh hoạt tăng so với trước, trong khi gia đình vẫn có nhiều khoản chi cố định nên tôi phải tính toán kỹ hơn. Trước đây, có những món thấy cần là tôi mua ngay, nhưng bây giờ tôi thường xem lại trong nhà đã thật sự thiếu chưa, nếu chưa cần thì để sau. Với hàng thiết yếu, tôi cũng xem giá ở vài nơi, cân nhắc chất lượng rồi mới chọn. Làm như vậy không phải để cắt giảm nhu cầu của gia đình mà để các khoản chi hằng tháng nằm trong khả năng thu nhập”, bà Thanh chia sẻ.
Bên cạnh tác động từ giá cả, việc chủ động kiểm soát ngân sách cũng khiến người tiêu dùng thay đổi cách mua sắm. Khi theo dõi cụ thể các khoản chi trong tháng, nhiều người nhận ra những khoản mua nhỏ, tưởng không đáng kể nhưng nếu phát sinh thường xuyên sẽ ảnh hưởng đến ngân sách gia đình.
Chị Trần Hoài Thương (xã Cẩm Bình) cho hay: “Trước đây, khi thấy sản phẩm phù hợp hoặc đang có chương trình giảm giá, tôi có thể mua ngay. Sau một thời gian theo dõi các khoản chi, tôi nhận ra có những món không thật sự cần thiết nhưng mua nhiều lần cũng thành một khoản khá lớn. Vì vậy, bây giờ tôi đặt mức chi tiêu cụ thể cho từng tháng, món nào chưa cần thì tôi để lại, còn khi mua hàng vẫn ưu tiên so sánh giá và lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu”.
Thực tế tại các điểm bán cho thấy, nhu cầu mua sắm vẫn được duy trì, song khách hàng có sự phân hóa rõ hơn trong lựa chọn. Những mặt hàng thiết yếu vẫn được ưu tiên, trong khi với các sản phẩm chưa thực sự cần thiết, người mua thường cân nhắc thời điểm và số lượng phù hợp.
Ông Võ Công Hải - Giám đốc Siêu thị WinMart Hà Tĩnh cho biết: “Qua theo dõi sức mua tại siêu thị, các nhóm hàng phục vụ sinh hoạt hằng ngày như thực phẩm, rau củ, thịt cá và đồ dùng thiết yếu vẫn được khách hàng mua khá đều. Với những sản phẩm chưa thực sự cần thiết, khách hàng có xu hướng cân nhắc kỹ hơn, mua với số lượng vừa phải hoặc chờ thời điểm phù hợp. Bên cạnh giá cả, khách hàng cũng quan tâm hơn đến thương hiệu, thường ưu tiên những sản phẩm của các nhãn hàng có uy tín, nguồn gốc rõ ràng”.
Khi giá một số nhóm hàng hóa, dịch vụ và chi phí sinh hoạt có biến động, trong khi các khoản chi cố định như ăn uống, điện nước, học hành và các nhu cầu thiết yếu vẫn phải bảo đảm, người dân buộc phải tính toán kỹ hơn đối với những khoản mua sắm có thể chủ động. Bên cạnh đó, khi người tiêu dùng dễ dàng theo dõi giá, so sánh sản phẩm và tiếp cận nhiều lựa chọn qua các nền tảng mua sắm, họ có thêm cơ sở để tính toán trước khi quyết định. Với những sản phẩm có giá trị cao, các yếu tố về chất lượng, chi phí và khả năng đáp ứng nhu cầu lâu dài cũng được đặt lên trước khi xuống tiền.
Anh Nguyễn Trung Kiên - Quản lý cửa hàng Điện Máy Xanh (phường Thành Sen) cho biết: “Khách hàng bây giờ thường tìm hiểu khá kỹ trước khi mua, nhất là với những sản phẩm có giá trị lớn. Họ hỏi giá, xem tính năng, mức tiêu thụ điện rồi cân nhắc sản phẩm nào phù hợp với nhu cầu của gia đình. Những thiết bị còn sử dụng tốt thì nhiều người chưa vội thay mới; khi cần mua, họ thường so sánh một số mẫu, cân đối với khả năng chi trả rồi mới quyết định. Với các sản phẩm điện máy, khách hàng ngày càng quan tâm đến việc thiết bị có đáp ứng đúng nhu cầu và sử dụng lâu dài hay không”.
Ở góc độ thị trường, sự thận trọng trong từng quyết định mua sắm không đồng nghĩa sức mua giảm. Thống kê từ cơ quan chuyên môn cho thấy, tổng mức bán lẻ hàng hóa trong tháng 9 tại Hà Tĩnh ước đạt hơn 5.470 tỷ đồng, tăng 0,92% so với tháng trước và tăng 21,88% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 9 tháng, tổng mức bán lẻ hàng hóa ước đạt hơn 46.788 tỷ đồng, tăng 16,46% so với cùng kỳ năm trước.
Những con số trên cho thấy dòng tiền vẫn được đưa vào thị trường bán lẻ, song cách lựa chọn của khách hàng đang có sự thay đổi. Thay vì chỉ dựa vào giá bán hoặc khuyến mãi, người mua có xu hướng tìm kiếm những sản phẩm đáp ứng đúng nhu cầu và mang lại hiệu quả sử dụng tương xứng với khoản tiền bỏ ra.
Sự thay đổi trong hành vi mua sắm cũng đặt ra yêu cầu mới với các điểm bán lẻ. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc, tính năng, độ bền và chi phí sử dụng, nhất là với những sản phẩm có giá trị cao. Vì vậy, các nhà bán lẻ cần cung cấp thông tin rõ ràng, tư vấn đúng nhu cầu và chú trọng chất lượng dịch vụ thay vì chỉ tập trung vào việc thúc đẩy bán hàng. Trong bối cảnh sức mua vẫn được duy trì, đáp ứng đúng nhu cầu và tạo được niềm tin của khách hàng sẽ là yếu tố quan trọng để các điểm bán giữ được khách và duy trì sức cạnh tranh trên thị trường.
