Tổ chức lại không gian, mở rộng dư địa phát triển đô thị Hà Tĩnh

Những tuyến đường được mở rộng, nâng cấp, hệ thống thoát nước được cải thiện đang góp phần thay đổi diện mạo đô thị Thành Sen. Ông Nguyễn Đình Thái, người dân phường Thành Sen cảm nhận rõ những chuyển biến ấy trong đời sống hằng ngày. “Tôi thấy phường ngày càng đổi mới, đặc biệt là hạ tầng đô thị. Nhiều tuyến đường được mở rộng, nâng cấp tạo giao thương thuận lợi giữa các địa phương, hệ thống thoát nước tốt, ngập úng giảm đáng kể” - ông Thái chia sẻ.

Những đổi thay tại khu vực trung tâm cho thấy vai trò của đầu tư hạ tầng trong chỉnh trang, phát triển đô thị. Tuy nhiên, trước yêu cầu mở rộng không gian phát triển, việc tổ chức đô thị không thể chỉ giới hạn trong phạm vi từng địa phương mà cần được đặt trong mối liên kết giữa các khu vực, các cực tăng trưởng. Theo định hướng, vùng đô thị trung tâm Hà Tĩnh gồm các phường: Thành Sen, Trần Phú, Hà Huy Tập và các xã Đồng Tiến, Thạch Lạc, Cẩm Bình, Thạch Khê, Thạch Hà. Đây là khu vực giữ vai trò hạt nhân, tập trung các chức năng chính trị, hành chính, kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo.

Với vai trò đó, vùng đô thị trung tâm không chỉ tập trung chỉnh trang, nâng cấp các khu vực hiện hữu mà còn phải tổ chức hợp lý các không gian phát triển mới. Việc kết nối khu dân cư, các trục thương mại, dịch vụ với hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật và thiết chế công cộng cần được tính toán đồng bộ, bảo đảm quá trình đô thị hóa đi cùng chất lượng hạ tầng và môi trường sống.

Ông Nguyễn Văn Chung - Chủ tịch UBND phường Thành Sen cho biết: “Việc mở rộng không gian đô thị tạo điều kiện để Thành Sen phát huy lợi thế về vị trí, hạ tầng hiện có, đồng thời tăng cường liên kết với các phường, xã lân cận. Địa phương sẽ rà soát, khai thác hiệu quả quỹ đất, chỉnh trang các khu đô thị hiện hữu, tổ chức hài hòa các không gian dân cư, thương mại, dịch vụ và tiện ích công cộng. Cùng đó, phường chú trọng kết nối hạ tầng, bảo đảm sự đồng bộ, hài hòa trong phát triển giữa Thành Sen với các địa phương trong vùng đô thị trung tâm”.

Khu vực phía nam, với hạt nhân là đô thị Vũng Áng - Kỳ Anh, được định hướng trở thành cực tăng trưởng gắn với công nghiệp, năng lượng, cảng biển và logistics. Lợi thế từ Khu kinh tế Vũng Áng, hệ thống cảng Vũng Áng – Sơn Dương cùng các dự án công nghiệp quy mô lớn tạo nền tảng để khu vực này thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất và phát triển các ngành dịch vụ hỗ trợ.

Cùng với yêu cầu hoàn thiện hạ tầng phục vụ sản xuất, sự phát triển của công nghiệp, cảng biển cũng kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về nhà ở, thương mại, y tế, giáo dục và các tiện ích công cộng. Vì vậy, tổ chức không gian đô thị cần gắn kết chặt chẽ giữa khu vực sản xuất với nơi sinh sống, làm việc của người dân và người lao động; bảo đảm phát triển kinh tế đi đôi với chất lượng môi trường, hạ tầng xã hội.

Ông Nguyễn Thế Anh - Chủ tịch UBND phường Vũng Áng cho biết: “Địa phương định hướng phát triển Vũng Áng theo hướng đô thị ven biển xanh, hiện đại, bền vững, gắn với các lợi thế công nghiệp, cảng biển và logistics. Cùng với khai thác động lực từ các dự án lớn, phường sẽ chú trọng đầu tư hạ tầng đô thị, phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch. Qua đó, từng bước hình thành không gian đô thị ven biển đồng bộ, nâng cao chất lượng sống của người dân”.

Ở phía bắc, vùng đô thị Hồng Lĩnh - Nghi Xuân được định hướng khai thác lợi thế về kết nối giao thông, du lịch, văn hóa và kinh tế ven sông, ven biển. Thay vì phát triển các khu vực theo hướng tách biệt, quy hoạch hướng tới kết nối đô thị với các khu dân cư, điểm du lịch, di tích văn hóa và không gian dịch vụ, qua đó phát huy giá trị cảnh quan, văn hóa và tạo thêm dư địa phát triển kinh tế.

Ông Bùi Việt Hùng - Chủ tịch UBND xã Nghi Xuân cho hay: “Quy hoạch tỉnh sau điều chỉnh đã định hướng cho quy hoạch vùng đô thị Hồng Lĩnh - Nghi Xuân mở ra một tư duy mới về tổ chức không gian phát triển. Đây là địa bàn cửa ngõ phía bắc của tỉnh, nằm liền kề Nghệ An, có điều kiện kết nối thuận lợi với các khu vực phát triển của tỉnh bạn. Địa phương có lợi thế về hệ thống giao thông, cảnh quan sông Lam, biển, các giá trị văn hóa - lịch sử, đặc biệt là không gian văn hóa Nguyễn Du và Truyện Kiều, là địa bàn có khả năng phát triển đa dạng các lĩnh vực thương mại - dịch vụ, du lịch, kinh tế biển, nông nghiệp và các ngành kinh tế xanh”.

Có thể thấy, việc xác định ba vùng đô thị trung tâm không đơn thuần là phân chia các khu vực ưu tiên phát triển mà hướng tới hình thành mạng lưới đô thị có sự phân công chức năng rõ ràng. Trong cấu trúc đó, vùng trung tâm giữ vai trò hạt nhân tổng hợp; phía nam phát huy động lực công nghiệp, năng lượng, cảng biển; phía bắc khai thác lợi thế giao thương, du lịch, văn hóa và kinh tế ven sông, ven biển. Sự khác biệt về chức năng chính là cơ sở để các vùng bổ trợ cho nhau, hạn chế phát triển dàn trải, trùng lặp và cạnh tranh nguồn lực.

Để cấu trúc này vận hành hiệu quả, liên kết giữa các vùng đô thị cần được đặt trong tổng thể các hành lang kinh tế và hệ thống hạ tầng giao thông. Trong Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến 2050, bên cạnh việc xác định ba vùng đô thị trung tâm, Hà Tĩnh cũng định hướng bốn trục phát triển đô thị gắn với các hành lang kinh tế và lợi thế giao thông, gồm: trục động lực ven biển; trục kinh tế Đông – Tây; trục sinh thái và trục liên kết phía Nam. Các trục này có vai trò kết nối các vùng đô thị, mở rộng không gian phát triển, đồng thời tăng cường liên kết giữa các khu vực trong tỉnh với các địa phương trong vùng và quốc tế.

Từ định hướng quy hoạch tổng thể đến tổ chức thực hiện tại từng địa bàn là quá trình đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành chuyên môn và chính quyền cơ sở. Hiện nay, Sở Xây dựng đang làm việc với các địa phương để rà soát, trao đổi về định hướng phát triển, chức năng từng khu vực, nhu cầu sử dụng đất, hạ tầng kỹ thuật và các dự án liên quan. Qua đó, kịp thời nhận diện những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, cập nhật yêu cầu của từng địa bàn, bảo đảm các đồ án quy hoạch có tính thống nhất và khả thi khi triển khai.

Ông Hoàng Lê Trang, Trưởng phòng Quản lý Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho biết: Việc tổ chức không gian đô thị theo ba vùng nhằm khai thác lợi thế riêng, hạn chế phát triển dàn trải và trùng lặp chức năng. Trên cơ sở quy hoạch tỉnh, ngành xây dựng sẽ hướng dẫn các địa phương cụ thể hóa quy hoạch đô thị, nông thôn; xác định vai trò từng khu vực, quỹ đất dành cho hạ tầng và những công trình cần ưu tiên đầu tư. Quá trình này phải gắn với kế hoạch sử dụng đất, chương trình đầu tư công và khả năng huy động các nguồn lực xã hội.

Thách thức lớn nhất không chỉ là xác định định hướng trong quy hoạch mà còn là tổ chức thực hiện để các định hướng được cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch và dự án có tính khả thi, bảo đảm đồng bộ. Trong đó, cần ưu tiên các công trình kết nối liên vùng, khu kinh tế, khu công nghiệp, cảng biển với hệ thống cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải và hạ tầng xã hội; đồng thời tăng cường công khai quy hoạch, quản lý đất đai, trật tự xây dựng.