Khói thuốc lá vẫn đang hiện diện ở nhiều nơi, từ quán cà phê ven đường, góc chợ, nơi làm việc đến ngay trong mỗi gia đình. Không ít người xem việc hút thuốc như một thói quen khó bỏ, cách giải tỏa căng thẳng hoặc biểu hiện của sự trưởng thành. Thế nhưng, phía sau những cảm giác tưởng chừng hấp dẫn ấy là những hệ lụy nặng nề về sức khỏe, kinh tế và hạnh phúc gia đình.
Tại các quán cà phê ven đường ở Hà Tĩnh, vào mỗi buổi sáng, không khó để bắt gặp cảnh nhiều người vẫn vô tư hút hết điếu này đến điếu khác giữa không gian đầy khói thuốc. Điều đáng nói, xung quanh họ còn có phụ nữ và trẻ em. Thực tế, tình trạng này không chỉ diễn ra ở nơi công cộng mà còn hiện hữu trong nhiều gia đình. Chị N.T. H. (thôn Phú Mậu, xã Lộc Hà) chia sẻ: “Chồng tôi hút thuốc hơn 10 năm nay, nhiều lần tôi khuyên bỏ nhưng rất khó. Hậu quả để lại là con nhỏ thường xuyên bị ho, viêm họng khi hít phải khói thuốc”.
Tại Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh, nhiều bệnh nhân đang phải điều trị các bệnh lý liên quan đến hút thuốc trong thời gian dài. Ông L.V.T. ( xã Cẩm Xuyên) từng hút trung bình mỗi ngày gần một bao thuốc. Hệ quả là ông xuất hiện các triệu chứng của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính như: ho kéo dài có đờm, thường xuyên khạc đờm đặc, khó thở khi gắng sức khi leo cầu thang hoặc làm việc nặng, thở khò khè và tức ngực. “Ngày trước tôi nghĩ hút vài điếu không ảnh hưởng gì, giờ mắc bệnh rồi mới thấy sức khỏe quý giá thế nào. Có những đêm khó thở không ngủ được, chỉ ước mình biết để bỏ thuốc sớm hơn” - ông T. chia sẻ.
Không chỉ gây tổn hại sức khỏe, thuốc lá còn tạo gánh nặng kinh tế cho nhiều gia đình. Một người hút một bao thuốc mỗi ngày có thể chi tiêu hàng chục triệu đồng mỗi năm cho thuốc lá, chưa kể chi phí khám và điều trị các bệnh liên quan. Điều đáng nói, khói thuốc không chỉ gây hại cho người hút mà còn tác động trực tiếp đến những người xung quanh, đặc biệt là trẻ em. Việc thường xuyên hít phải khói thuốc lá thụ động làm tăng nguy cơ mắc viêm phổi, hen suyễn và các bệnh đường hô hấp kéo dài.
Đáng lo ngại hơn, thời gian gần đây, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang len lỏi vào giới trẻ bằng vẻ ngoài hiện đại, nhiều màu sắc và hương vị hấp dẫn. Không ít học sinh, sinh viên tò mò sử dụng vì cho rằng các sản phẩm này ít độc hại hơn thuốc lá truyền thống. Theo khảo sát sơ bộ, tại Hà Tĩnh, tỷ lệ người trưởng thành từ 15 tuổi trở lên sử dụng thuốc lá trên 13,7%; trong số người biết đến thuốc lá điện tử thì độ tuổi từ 15-24 tuổi chiếm 89%; có 1,7% người trưởng thành đã từng sử dụng thuốc lá điện tử.
Ông Lê Chánh Thành - Phó Giám đốc Sở Y tế nhấn mạnh: "Điều nguy hiểm nhất của thuốc lá chính là “sự hấp dẫn giả tạo”. Thuốc lá thường được quảng bá như biểu tượng của sự sành điệu, thư giãn hay bản lĩnh, nhưng thực chất lại là chiếc bẫy khiến con người lệ thuộc vào nicotine. Khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có nhiều chất gây ung thư, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, hô hấp và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác. Nhiều người lầm tưởng thuốc lá điện tử an toàn hơn, song các sản phẩm này vẫn chứa nicotine, chất gây nghiện rất mạnh. Ngoài ra còn có nhiều hóa chất có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến phổi, tim mạch và hệ thần kinh, đặc biệt đối với thanh thiếu niên”.
Có thể nói, việc thuốc lá điện tử đang ngày càng len lỏi vào đời sống xã hội, nhất là giới trẻ đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những hệ lụy khôn lường mà loại thuốc lá này có thể mang lại. Đồng thời, đòi hỏi, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá cần triển khai đồng bộ, quyết liệt hơn để nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi.
Ông Lê Chánh Thành – Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết: “Để giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá, nhất là thuốc lá điện tử, điều quan trọng nhất vẫn là nâng cao nhận thức cộng đồng. Cùng với đó, cần tăng cường kiểm soát hoạt động mua bán thuốc lá điện tử trên mạng xã hội, ngăn chặn các hình thức quảng cáo trá hình nhắm vào giới trẻ. Các địa phương cần lồng ghép hoạt động phòng, chống tác hại thuốc lá vào các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, đưa chỉ tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá vào chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội theo từng thời kỳ. Gia đình và nhà trường cũng cần đóng vai trò nòng cốt trong việc giáo dục trẻ em, thanh thiếu niên tránh xa thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine ngay từ sớm”
Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 với thông điệp “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá” không chỉ là lời nhắc nhở về những tác hại của thuốc lá mà còn là cơ hội để mỗi người nhìn lại thói quen sống của mình. Một điếu thuốc có thể cháy hết chỉ trong vài phút, nhưng hậu quả mà nó để lại có thể kéo dài suốt nhiều năm. Khi một người quyết định dập tắt điếu thuốc hôm nay cũng là lúc họ đang bảo vệ chính mình, gia đình và cộng đồng khỏi những hiểm họa vô hình từ khói thuốc.