Hà Tĩnh xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện, tăng cơ hội sống cho người bệnh

"Khoảng trống" trước viện và yêu cầu từ thực tiễn

Trong cấp cứu y tế, khoảng cách giữa sự sống và cái chết đôi khi chỉ được tính bằng phút, bằng giây. Một bệnh nhân bị đột quỵ nếu được can thiệp sớm có thể trở lại cuộc sống bình thường nhưng chỉ chậm vài phút có thể để lại di chứng suốt đời.

Tại Khoa Cấp cứu - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) tỉnh Hà Tĩnh, hằng ngày không hiếm những ca bệnh nặng được chuyển đến để cấp cứu, điều trị. Trong đó, có nhiều trường hợp đột quỵ, nhồi máu cơ tim, tai nạn giao thông… nhập viện khi đã qua “giờ vàng” cấp cứu.

Bác sĩ Nguyễn Xuân Thái - Trưởng khoa Cấp cứu – Chống độc, BVĐK tỉnh cho biết: “Mỗi ngày khoa tiếp nhận, cấp cứu hàng trăm bệnh nhân, trong đó có nhiều bệnh nhân nặng, như: hôn mê, tai biến mạch máu não, trụy tim mạch, sốc các loại, chấn thương, nhi khoa… Có những bệnh nhân nếu được sơ cứu đúng và tiếp cận y tế sớm hơn thì khả năng hồi phục sẽ cao hơn rất nhiều. Tuy nhiên, nhiều trường hợp khi đến viện đã chậm mất “thời gian vàng” để cấp cứu, vì vậy, để lại di chứng suốt đời, thậm chí là tử vong”.

Chính vì vậy, việc Hà Tĩnh bắt tay xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện không chỉ là yêu cầu chuyên môn, mà là nhu cầu thiết thực từ thực tiễn. Khác với điều trị nội viện, cấp cứu ngoại viện là hoạt động cấp cứu được triển khai ngay tại cộng đồng, nơi xảy ra sự cố, trước khi người bệnh được chuyển tới cơ sở y tế.

Theo thống kê của ngành y tế, phần lớn các trường hợp nguy kịch đều xảy ra ngoài bệnh viện như: tại nhà, nơi làm việc hoặc trên đường. Khoảng thời gian từ khi tai nạn, bệnh lý xảy ra cho tới lúc người bệnh được tiếp cận y tế chuyên môn chính là thời điểm vàng để cấp cứu, phục hồi cho người bệnh. Trong khi đó, với nhiều bệnh lý như: đột quỵ não, nhồi máu cơ tim, sốc phản vệ… hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào thời gian tiếp cận cấp cứu. Chậm vài chục phút có thể khiến bệnh nhân mất cơ hội hồi phục hoặc để lại di chứng nặng nề. Vì vậy, triển khai thí điểm hệ thống cấp cứu ngoại viện, ngành y tế Hà Tĩnh đặt mục tiêu là xử lý cấp cứu sớm, giảm nguy cơ tử vong và giảm mức độ thương tật cho người bệnh.

Ông Lê Chánh Thành - Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Tĩnh cho biết: “Theo thống kê của ngành y tế, nếu tính toàn bộ các cấp cứu, bao gồm tai nạn thương tích và các trường hợp cấp cứu trên cả nước, có khoảng hơn 20.000 người bệnh/nạn nhân tử vong trên đường đi đến bệnh viện hoặc khi đến bệnh viện đã ở tình trạng quá muộn để có thể áp dụng thành công các kỹ thuật cao trong hồi sức điều trị, can thiệp. Tại Hà Tĩnh, tuy chưa có số liệu thống kê chính thức nhưng cũng có không ít ca bệnh không được cấp cứu ban đầu tại hiện trường, qua mất giờ vàng khiến cho việc điều trị, can thiệp gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, việc xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu chuyên môn mà còn phù hợp với nhu cầu thực tiễn khi mô hình bệnh tật, tai nạn thương tích ngày càng gia tăng. Xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện sẽ đưa dịch vụ cấp cứu đến gần người dân hơn, xử trí sớm ngay từ hiện trường”.

Từng bước hình thành mạng lưới cấp cứu ngoại viện

Theo kế hoạch, hệ thống cấp cứu ngoại viện tại Hà Tĩnh được tổ chức theo mô hình nhiều tầng, trong đó BVĐK tỉnh là đầu mối điều hành, kết nối với các tổ cấp cứu tại BVĐK và trung tâm y tế các địa phương. Mỗi tổ cấp cứu gồm bác sĩ, điều dưỡng và lái xe cấp cứu, hoạt động thường trực 24/7.

Khi tiếp nhận thông tin, bộ phận điều hành sẽ phân loại tình huống, điều phối kíp cấp cứu gần nhất tới hiện trường. Đầu năm 2026, Sở Y tế đã giao BVĐK tỉnh tiếp nhận, quản lý và vận hành đầu số cấp cứu 115 để phục vụ triển khai hệ thống cấp cứu ngoại viện trên địa bàn tỉnh.

Sở cũng đã ban hành quy trình cấp cứu ngoại viện thống nhất trong toàn tỉnh. Theo đó, một ca cấp cứu ngoại viện sẽ trải qua 6 bước gồm: tiếp nhận thông tin, điều động kíp cấp cứu, xử trí tại hiện trường, vận chuyển người bệnh, bàn giao cho cơ sở tiếp nhận và hoàn thiện hồ sơ chuyên môn. Điểm đáng chú ý là trong thời gian chờ xe cấp cứu tới hiện trường, nhân viên điều hành sẽ hướng dẫn người dân sơ cứu ban đầu qua điện thoại. Với các ca ngừng tuần hoàn, đột quỵ hay tai nạn nặng, chỉ cần vài phút sơ cứu đúng cách có thể quyết định khả năng sống còn của bệnh nhân. Ngoài đầu mối tại BVĐK tỉnh, còn có 13 tổ cấp cứu vệ tinh do các bệnh viện, trung tâm y tế đảm trách ở các xã, phường.

Bác sĩ Nguyễn Thị Kim Oanh - Giám đốc BVĐK thị xã Kỳ Anh cho biết: “Địa bàn rộng, nhiều khu công nghiệp, lưu lượng phương tiện lớn nên nhu cầu cấp cứu khẩn cấp khá cao. Đơn vị đã chủ động bố trí nhân lực, chuẩn bị xe cấp cứu, thuốc, trang thiết bị để sẵn sàng phối hợp vận hành hệ thống”.

Song song với tổ chức mạng lưới, ngành y tế cũng đã triển khai sớm đào tạo nhân lực cấp cứu ngoại viện, chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn. Các bệnh viện tuyến tỉnh sẽ hỗ trợ đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới, đồng thời triển khai hội chẩn từ xa để hỗ trợ xử trí các ca khó. Năm 2025, Hà Tĩnh tham gia dự án “Xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện” giai đoạn thí điểm do Tập đoàn Vingroup hỗ trợ. Đến nay, đã có 72 cán bộ y tế tham gia các lớp hồi sinh tim phổi cơ bản theo chuẩn Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ; 6 học viên được đào tạo giảng viên hồi sinh tim phổi và 20 học viên tham gia chương trình đào tạo giáo viên sơ cấp cứu. Đây được xem là lực lượng nòng cốt phục vụ triển khai cấp cứu ngoại viện trong giai đoạn đầu.

Cùng với đào tạo nhân lực, hệ thống phương tiện cấp cứu cũng đang được tăng cường. Ngành đã tiếp nhận 15 xe cứu thương và một số thiết bị y tế do Tập đoàn Vingroup hỗ trợ để phục vụ hoạt động cấp cứu ngoại viện tại các đơn vị. Trong điều kiện nhiều địa phương còn khó khăn về phương tiện chuyên dụng, việc bổ sung xe cứu thương giúp các cơ sở y tế chủ động hơn trong vận chuyển và xử trí cấp cứu ban đầu.

Từ nay đến năm 2027, Hà Tĩnh sẽ tổ chức 45 lớp đào tạo, trong đó, 5 lớp đào tạo cho nhân viên của các tổ cấp cứu ngoại viện; 15 lớp sơ cứu nâng cao cho đội ngũ nhân viên cứu hộ cứu nạn, nhân viên y tế không chuyên; 25 lớp sơ cứu cho cộng đồng. Giai đoạn 2027-2030 sẽ mở rộng mạng lưới, nâng cao chất lượng chuyên môn và đẩy mạnh đào tạo sơ cứu cộng đồng, phấn đấu mỗi hộ gia đình có 1 thành viên được đào tạo. Dự kiến có khoảng 387.264 học viên, bao gồm nhân viên y tế, nhân viên cứu nạn, cứu hộ và người dân được đào tạo sơ cứu.

Ông Lê Chánh Thành - Phó Giám đốc Sở Y tế nhấn mạnh: “Cấp cứu ngoại viện không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi mỗi cuộc gọi được kết nối nhanh hơn, mỗi kíp cấp cứu xuất phát sớm hơn, mỗi người dân biết sơ cứu tốt hơn, thì sẽ tạo “thời gian vàng” để giữ lại sức khỏe, mạng sống cho người bệnh”.