Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi Trung ương, bé trai 4 ngày tuổi (ở Hà Tĩnh) sinh đủ tháng, không ghi nhận bất thường sau sinh. Tuy nhiên, chỉ sau 8 giờ, bé xuất hiện vàng da tăng nhanh. Tại bệnh viện địa phương, xét nghiệm cho thấy trẻ bị thiếu máu nặng với huyết sắc tố 86 g/l. Dù đã thực hiện nhiều xét nghiệm, nguyên nhân vẫn chưa được xác định, trong khi tình trạng không cải thiện.
Ngày 12/4, trẻ được chuyển đến Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương, trong tình trạng vàng da nặng, nhiễm khuẩn sơ sinh và suy hô hấp.
Tại đây, các bác sĩ nhanh chóng tiến hành xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả cho thấy huyết sắc tố tiếp tục giảm xuống còn 71 g/l, vàng da ở mức nghiêm trọng, buộc phải chỉ định thay máu khẩn cấp để tránh biến chứng nguy hiểm.
Tìm máu
Khó khăn lớn nhất lúc này không phải là kỹ thuật mà là tìm được nguồn máu phù hợp. Người mẹ vừa trải qua ca sinh mổ nên chưa thể hiến máu. Ngay trong đêm, các bác sĩ tiến hành xét nghiệm đối chiếu với các đơn vị máu cùng nhóm O hiện có, nhưng không mẫu nào tương thích.
Trước tình thế cấp bách, mẫu máu của bệnh nhi được chuyển đến Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương để thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả xác định trẻ mang kháng thể anti-Jk3 - một dạng kháng thể hiếm gặp, thuộc hệ nhóm máu Kidd, khiến việc tìm máu tương thích trở nên rất khó khăn. Ngân hàng máu cũng không có sẵn đơn vị phù hợp.
Các bác sĩ lập tức mở rộng tìm kiếm trong gia đình. Một người thân được xác định có nhóm máu tương thích, song lại không đủ điều kiện hiến máu do mắc viêm gan B.
Khi tình trạng thiếu máu của trẻ ngày càng trầm trọng, các phương án dần cạn kiệt, ê-kíp điều trị buộc phải cân nhắc sử dụng máu của chính người mẹ - dù đây không phải lựa chọn ưu tiên trong truyền máu sơ sinh, đặc biệt khi sản phụ vừa trải qua phẫu thuật.
Sau hội chẩn liên chuyên khoa, quyết định được đưa ra: sử dụng máu của người mẹ như nguồn duy nhất có thể cứu sống trẻ trong tình huống khẩn cấp. Quá trình lấy máu được thực hiện thận trọng, với sự theo dõi sát sao để đảm bảo an toàn tối đa cho sản phụ.
Cuộc can thiệp "cân não"
Bệnh nhi được truyền máu kết hợp thay máu ngay sau đó. Chỉ sau khoảng hai ngày, tình trạng cải thiện rõ rệt, trẻ không còn cần hỗ trợ hô hấp, vàng da giảm, không phải chiếu đèn.
Sau gần hai tuần điều trị, bệnh nhi đủ điều kiện xuất viện trong niềm xúc động của gia đình.
Theo thạc sĩ, bác sĩ nội trú Phạm Thảo Nguyên, Trung tâm Sơ sinh, ngoài hệ nhóm máu ABO quen thuộc, y học đã xác định 43 hệ nhóm máu khác nhau. Trong đó, nhóm máu Jk(a-b-3) thuộc hệ Kidd là một trong những nhóm cực hiếm.
Nhóm máu này xuất phát từ đột biến gen SLC14A1 trên nhiễm sắc thể 18, khiến hồng cầu không có các kháng nguyên Jka, Jkb và Jk3. Khi cơ thể hình thành kháng thể anti-Jk3, người bệnh chỉ có thể nhận máu cùng loại, khiến việc tìm nguồn truyền gần như "mò kim đáy bể".
Chính vì vậy, Jk(a-b-3) được xếp vào nhóm "máu cực hiếm", đặt ra thách thức lớn trong cấp cứu và điều trị, đặc biệt với bệnh nhi sơ sinh.
Việc cứu sống thành công bệnh nhi không chỉ là dấu mốc chuyên môn quan trọng của Bệnh viện Nhi Trung ương, mà còn cho thấy hiệu quả của sự phối hợp liên viện trong những tình huống hiếm gặp và khẩn cấp.
Thống kê năm 2025 cho thấy, Trung tâm Sơ sinh ghi nhận 359 trẻ nhập viện vì vàng da (chiếm 10% bệnh nhi nội trú). Trong đó, bất đồng nhóm máu chiếm 28,7% (ABO 25,3%, Rh 3,3%) và 2,5% tiến triển thành vàng da nhân. Tuy nhiên, trường hợp này nằm ngoài các nguyên nhân thường gặp.
Các chuyên gia nhận định ca bệnh góp phần bổ sung dữ liệu về nhóm máu hiếm tại Việt Nam, đồng thời mở ra hướng tiếp cận chủ động hơn trong sàng lọc, lưu trữ và kết nối nguồn máu đặc biệt để nâng cao hiệu quả điều trị, đảm bảo an toàn truyền máu trong tương lai.
