Theo thống kê từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thuốc lá gây tử vong hơn 8 triệu người mỗi năm trên toàn cầu. Khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất, trong đó có nhiều chất độc hại tác động đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể, bao gồm cả đôi mắt.
Tại Bệnh viện Mắt Hà Tĩnh, ông N.N.L. (64 tuổi, phường Thành Sen) vừa được phẫu thuật, điều trị đục thủy tinh thể và viêm màng bồ đào. Ông có tiền sử gần 30 năm hút thuốc lá. Hiện, một mắt của ông không còn nhận biết được hình ảnh, mắt còn lại sau phẫu thuật chỉ đạt khoảng 5/10 thị lực.
Bác sĩ Lê Văn Tịnh - Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt Hà Tĩnh cho biết: “Bệnh viện thường xuyên tiếp nhận những bệnh nhân mắc bệnh lý về mắt có tiền sử hút thuốc lâu năm. Một số trường hợp tổn thương nặng, thị lực suy giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Người thường xuyên hút thuốc có thể xuất hiện một số biểu hiện ở vùng mắt như da quanh mắt sẫm màu, kết mạc xung huyết, khô, đỏ hoặc kích ứng. Nếu tiếp tục phơi nhiễm trong thời gian dài, nguy cơ mắc các bệnh lý nghiêm trọng về mắt cũng gia tăng”.
Theo bác sĩ Tịnh, một trong những cơ chế gây tổn thương là khí CO trong khói thuốc. Khi vào máu, CO gắn với hemoglobin, làm giảm khả năng vận chuyển oxy của hồng cầu. Tình trạng thiếu oxy, thiếu các chất dinh dưỡng đến các mô, trong đó có võng mạc, có thể ảnh hưởng đến chức năng thị giác.
Hút thuốc có liên quan đến nhiều bệnh lý nhãn khoa, trong đó đáng chú ý là đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng. Đục thủy tinh thể khiến thể thủy tinh bị đục, làm người bệnh nhìn mờ và nếu không được điều trị có thể dẫn đến mù lòa. Người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh cao hơn người không hút và nguy cơ có xu hướng tăng theo thời gian, mức độ hút thuốc.
Với thoái hóa điểm vàng, người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh cao hơn khoảng 2 - 4 lần so với người không hút. Các chất độc trong khói thuốc có thể gây tổn thương hệ thống mạch máu và mô võng mạc, thúc đẩy quá trình thoái hóa điểm vàng - một trong những nguyên nhân quan trọng gây suy giảm thị lực ở người cao tuổi.
Hình ảnh mắt bị đục thủy tinh thể.
Hút thuốc cũng liên quan đến nguy cơ viêm màng bồ đào. Nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời, bệnh có thể gây biến chứng, ảnh hưởng lâu dài đến thị lực. Bên cạnh đó, hút thuốc làm gia tăng nguy cơ mắc và kiểm soát kém bệnh đái tháo đường. Khi kết hợp với bệnh đái tháo đường, tổn thương mạch máu võng mạc có thể tiến triển thành bệnh võng mạc đái tháo đường, gây suy giảm thị lực, thậm chí mù lòa.
Khói thuốc còn là tác nhân kích thích, làm gia tăng tình trạng khô mắt. Người hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc có thể gặp các triệu chứng cay, rát, đỏ, ngứa mắt, chảy nước mắt kéo dài. Đáng lưu ý, tác hại đối với mắt không chỉ xảy ra ở người trực tiếp hút thuốc. Người thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động cũng có thể chịu những ảnh hưởng bất lợi. Phụ nữ hút thuốc hoặc phơi nhiễm với khói thuốc trong thai kỳ có thể làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe thai nhi, trong đó có nguy cơ gặp một số vấn đề về mắt và thị giác ở trẻ.
“Người hút thuốc lâu năm hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc cần đi khám chuyên khoa khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như nhìn mờ, hình ảnh bị méo, nhìn đường thẳng trở thành gợn sóng, khó nhìn vật ở xa hoặc chảy nước mắt kéo dài. Phát hiện sớm các tổn thương ở mắt có ý nghĩa quan trọng trong điều trị và bảo vệ thị lực. Những người có nguy cơ cao càng cần chủ động khám mắt định kỳ” - bác sĩ Lê Văn Tịnh khuyến cáo.
Để bảo vệ đôi mắt, biện pháp quan trọng nhất là bỏ thuốc lá, tránh khói thuốc thụ động. Cùng với đó, cần duy trì chế độ ăn uống hợp lý, tăng cường rau xanh, trái cây và các dưỡng chất cần thiết cho mắt. Người cao tuổi, người mắc đái tháo đường, người có tiền sử hút thuốc lâu năm hoặc có nguy cơ mắc bệnh lý nhãn khoa nên khám mắt định kỳ để phát hiện sớm tổn thương và điều trị kịp thời.
