Liên quan vụ việc bé trai 2 tuổi tử vong do viêm não mô cầu tại Đắk Lắk, ngành y tế đã ghi nhận thêm một trường hợp trong gia đình dương tính và phải cách ly điều trị. Sự việc khiến nhiều phụ huynh lo ngại khi bệnh có thể xuất hiện trong cộng đồng, đặc biệt ở trẻ nhỏ chưa được tiêm vaccine.
Theo BSCKI Lê Văn Thiệu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn này có thể tồn tại ở vùng hầu họng của người mang mầm bệnh mà không gây triệu chứng rõ ràng, nhưng vẫn có khả năng lây cho người khác.
Dễ lây trong không gian hẹp
Theo BS Thiệu, đường lây chính của viêm não mô cầu là qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện ở khoảng cách gần.
“Vi khuẩn não mô cầu không tồn tại lâu ngoài môi trường, nhưng lại lây rất nhanh trong điều kiện tiếp xúc gần, như trong gia đình, lớp học, khu tập thể, ký túc xá”, BS Thiệu nói.
Những người sống cùng nhà, ngủ chung phòng, dùng chung vật dụng cá nhân hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng của người bệnh có nguy cơ cao lây nhiễm.
Một điểm đáng lưu ý là có những người mang vi khuẩn nhưng không có biểu hiện bệnh. Nhóm này vô tình trở thành nguồn lây trong cộng đồng nếu không được phát hiện.
“Không phải ai nhiễm não mô cầu cũng phát bệnh ngay. Có người chỉ mang vi khuẩn trong họng, nhưng khi gặp điều kiện thuận lợi như sức đề kháng kém, trẻ nhỏ, người có bệnh nền, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu và gây bệnh nặng”, BS Thiệu cho biết.
Do đó, khi ghi nhận ca bệnh, ngành y tế thường phải truy vết người tiếp xúc gần, cho dùng kháng sinh dự phòng và cách ly y tế để hạn chế lây lan.
Bệnh diễn tiến nhanh, có thể tử vong chỉ sau vài giờ
Theo BS Thiệu, viêm não mô cầu là một trong những bệnh nhiễm khuẩn có diễn tiến rất nhanh và khó lường.
Ban đầu, người bệnh có thể chỉ có các triệu chứng giống cảm cúm như sốt, đau đầu, mệt mỏi, sổ mũi. Tuy nhiên, trong vòng vài giờ đến một ngày, bệnh có thể chuyển nặng.
“Khi vi khuẩn xâm nhập vào máu, người bệnh có thể rơi vào tình trạng nhiễm trùng huyết. Một số trường hợp diễn tiến tối cấp, có thể sốc, suy đa tạng và tử vong nhanh nếu không được xử trí kịp thời”, BS Thiệu cảnh báo.
Một dấu hiệu điển hình của nhiễm não mô cầu là các ban xuất huyết dưới da. Ban đầu là những chấm nhỏ màu đỏ tím, sau đó lan rộng, không mất đi khi ấn. Đây là biểu hiện của rối loạn đông máu do nhiễm trùng huyết nặng.
Ngoài ra, nếu vi khuẩn tấn công vào hệ thần kinh trung ương, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu viêm màng não như đau đầu dữ dội, cứng gáy, nôn, sợ ánh sáng, rối loạn ý thức.
“Điểm nguy hiểm là bệnh có thể chuyển từ nhẹ sang nặng rất nhanh. Có trường hợp buổi sáng còn sốt, đến chiều đã rơi vào sốc nhiễm trùng”, BS Thiệu cho biết.
Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 5 tuổi, là nhóm có nguy cơ cao do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Ngoài ra, thanh thiếu niên và người sống trong môi trường tập thể cũng là nhóm dễ lây nhiễm.
Khi nào cần đi khám?
Theo BS Thiệu, người dân cần đặc biệt chú ý nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu, nôn, lừ đừ, nổi ban xuất huyết hoặc có yếu tố tiếp xúc với ca bệnh.
“Không nên chủ quan với các triệu chứng giống cúm nếu diễn tiến nhanh hoặc kèm dấu hiệu bất thường. Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm có ý nghĩa rất quan trọng”, BS Thiệu khuyến cáo.
Để phòng bệnh, biện pháp hiệu quả nhất là tiêm vaccine phòng não mô cầu, đặc biệt với trẻ nhỏ và những người sống trong môi trường đông người.
Bên cạnh đó, cần giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện bệnh đường hô hấp. Khi có ca bệnh trong cộng đồng, cần tuân thủ hướng dẫn của cơ quan y tế về theo dõi, cách ly và dùng thuốc dự phòng.
