(Baohatinh.vn) - Từ cuối tháng 3 đến nay, làng hến sông La (xã Đức Minh, Hà Tĩnh) rộn ràng vào vụ mới. Khai thác và chế biến hến là nghề truyền thống gắn bó bao đời, đem lại nguồn thu nhập khá cho người dân.
Nghề khai thác và chế biến hến đã gắn bó với người dân xã Đức Minh hơn 300 năm và được duy trì qua nhiều thế hệ. Mùa hến thường bắt đầu từ tháng 3 đến tháng 7 dương lịch, trong đó rộ nhất là từ cuối tháng 3 đến tháng 4. Thời điểm này, mực nước sông ổn định, dòng chảy không quá mạnh, thuận lợi cho việc cào, đãi hến trên sông.
Từ khoảng 16 - 17 giờ mỗi ngày, không khí lao động bên dòng sông La bắt đầu nhộn nhịp. Những con thuyền lần lượt cập bến, chở theo hến và dắt được khai thác từ khu vực hạ lưu sông La, sông Ngàn Sâu; thậm chí ở khu vực Bến Thủy (giáp tỉnh Nghệ An). Sau khi sản vật về bờ, người dân nhanh chóng bước vào các công đoạn phân loại, sơ chế...
Theo chia sẻ của người dân địa phương, hến và dắt năm nay giảm hơn so với các năm trước, nguyên nhân chủ yếu do nguồn lợi tự nhiên giảm, thời tiết diễn biến thất thường và mực nước sông thay đổi, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của loài nhuyễn thể này.
Trước khi bước vào các công đoạn sơ chế, hến và dắt sẽ được người dân đãi qua nước sông nhằm sàng lọc bớt cát, bùn và tạp chất.Sau đó, hến được đưa lên bếp đun sôi để tách vỏ, lấy ruột. Tại khu vực ven sông ở thôn Bến Hến hiện có hàng chục lán được dựng kiên cố, diện tích khoảng 3 – 5 m2/lán, bố trí sẵn bếp phục vụ việc luộc hến.
Để đảm bảo chất lượng, hến phải được đun đủ lửa, sôi và trào bọt khoảng 3 lần. Những ngày nắng nóng, đứng bếp luộc hến càng thêm vất vả, nhất là vào buổi chiều tối khi nhiều mẻ hến được nấu liên tục.
Hến và dắt sau khi luộc sẽ "há miệng", tách vỏ. Phần ruột có màu trắng ngà, mềm và dậy mùi đặc trưng.
Sau khi luộc, người dân ra dòng sông để đãi tách riêng phần ruột hến. Chị Lê Thị Nguyệt (thôn Bến Hến, xã Đức Minh) chia sẻ: “Trung bình mỗi ngày, tôi chế biến khoảng 60 - 70 kg ruột dắt và hến. Mùa này, giá thu mua tại chỗ cao hơn nên chúng tôi cũng tranh thủ làm. Đây là nghề truyền thống gắn bó từ thời cha ông, mang lại nguồn thu nhập chính cho gia đình tôi".
Hiện nay, giá ruột hến được thu mua tại chỗ dao động từ 160.000 – 170.000 đồng/kg, dắt từ 60.000 - 70.000 đồng/kg. Mức giá này cao hơn khoảng 10.000 – 20.000 đồng/kg so với năm ngoái.
Cứ thế, nhịp lao động tại làng Bến Hến, xã Đức Minh diễn ra liên tục.
Bà Lê Thị Tiến (thôn Bến Hến, xã Đức Minh) chia sẻ: “Mùa hến năm nay nguồn ít hơn mọi năm, nhưng giá bán cao hơn nên chị em tôi cũng có thêm động lực làm. Chúng tôi vẫn cố gắng duy trì nghề truyền thống, vừa có thêm thu nhập cho gia đình".
Anh Đoàn Thanh Tuân (thương lái thu mua hến tại xã Đức Minh) chia sẻ: "Trung bình mỗi ngày, tôi thu mua khoảng 3 – 4 tạ hến tại khu vực khai thác. Hến và dắt đều được kiểm tra chất lượng trực tiếp, đảm bảo các điều kiện an toàn, vệ sinh trước khi đưa ra thị trường. Hiện nay, sản phẩm không chỉ tiêu thụ tốt trong tỉnh mà còn được ưa chuộng tại Nghệ An, Thanh Hóa và một số địa phương khác. Chúng tôi sẽ tiếp tục thu mua với giá ổn định, tạo đầu ra thuận lợi để bà con yên tâm sản xuất".
Hến và dắt sau khi thu mua thường được dùng để chế biến thành nhiều món ăn dân dã như nấu canh với các loại rau, xào cùng giá đỗ, kết hợp với mít non hoặc làm lẩu hến. Với vị ngọt thanh, dễ ăn, sản phẩm từ làng nghề ven sông La dần trở thành món quen thuộc trong bữa cơm, góp phần làm phong phú thêm ẩm thực địa phương.
Xã Đức Minh hiện có khoảng 125 hộ dân tham gia sản xuất, chế biến hến. Xác định đây là nghề truyền thống đặc trưng, xã luôn quan tâm bố trí khu chế biến, tạo điều kiện cho các cơ sở sản xuất phát triển.
Hiện nay, hến Đức Minh đang vào chính vụ, chính quyền động viên bà con tích cực tham gia sản xuất, đảm bảo các điều kiện an toàn, vệ sinh thực phẩm. Từ nghề khai thác, chế biến hến, nhiều hộ trên địa bàn có thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm, góp phần nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.