(Baohatinh.vn) - Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, hồ Kẻ Gỗ là công trình có tầm vóc lịch sử, biểu tượng cho ý chí, nghị lực và khát vọng của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh.
Cách đây nửa thế kỷ, vào ngày 26/3/1976, giữa bộn bề gian khó của những ngày đầu đất nước thống nhất, hàng vạn người con quê hương đã cùng nhau đổ về vùng đất Cẩm Mỹ - Cẩm Thạch - Cẩm Duệ của huyện Cẩm Xuyên cũ để bắt tay vào công cuộc kiến thiết mang tên hồ Kẻ Gỗ.
50 năm nhìn lại, đại công trình thủy nông được mệnh danh là “công trình thế kỷ” ấy không chỉ làm tròn sứ mệnh tưới mát những cánh đồng khô hạn, mà còn hóa thành một biểu tượng bất diệt về ý chí, sức người và lòng tự hào sâu sắc của cả một vùng quê.
Nói đến Kẻ Gỗ là chạm đến khát vọng ngàn đời của bao thế hệ người dân Hà Tĩnh, đặc biệt đối với cư dân các huyện Thạch Hà, Cẩm Xuyên và thành phố Hà Tĩnh cũ. Giữa dải đất miền Trung với điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, nơi nắng hạn và bão lũ luân phiên thử thách con người, nền nông nghiệp từng trải qua những năm tháng dài phụ thuộc hoàn toàn vào "mẹ thiên nhiên".Bởi vậy, ước mơ cháy bỏng về một công trình thủy lợi tầm cỡ, đủ sức điều tiết nguồn nước, chủ động tưới tiêu cho đồng ruộng, giảm nhẹ thiên tai và ổn định đời sống Nhân dân đã bén rễ rất sâu trong tâm thức của mỗi người dân.Ý tưởng về việc xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ đã được “thai nghén” từ những năm đầu thế kỷ XX. Khi ấy, các nhà khoa học thủy lợi đã sớm nhận định vùng đất này sở hữu điều kiện địa hình và thủy văn thuận lợi với lưu vực rộng, lượng mưa dồi dào và địa hình phù hợp để hình thành hồ chứa lớn cùng hệ thống kênh mương phân phối nước. Thế nhưng, do những thăng trầm của hoàn cảnh lịch sử và chiến tranh kéo dài, dự án đành gác lại, phải trải qua hơn nửa thế kỷ chuẩn bị trước khi có điều kiện triển khai. Dấu ấn đặc biệt và thiêng liêng nhất trong chặng đường chuẩn bị ấy chính là ngày 15/6/1957, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Hà Tĩnh. Người đã ân cần căn dặn: “Phải lục hồ sơ Kẻ Gỗ mà nghiên cứu trước đi, để khi có thời cơ là xây dựng”. Lời căn dặn giản dị nhưng hàm chứa tầm nhìn chiến lược đã trở thành động lực tinh thần to lớn, soi đường cho các thế hệ lãnh đạo và Nhân dân Hà Tĩnh trong hành trình biến khát vọng thành hiện thực. Ngày 23/12/1974, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước vào giai đoạn cam go, ác liệt nhất, Chính phủ đã ban hành quyết định phê duyệt nhiệm vụ xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ tại xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên cũ. Bản quyết định ra đời trong “mưa bom bão đạn” đã minh chứng đanh thép cho tầm nhìn chiến lược vĩ đại của Đảng và Nhà nước ta: Kiến thiết hậu phương vững mạnh, dọn đường cho kỷ nguyên tái thiết và vươn mình của đất nước sau chiến tranh.
Ngày 26/3/1976 lịch sử, công trình hồ Kẻ Gỗ chính thức làm lễ khởi công. Việc lựa chọn ngày khởi công đúng vào ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, thể hiện tinh thần xung kích của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng đất nước.Ngày ra quân xây dựng công trình thực sự là một "ngày hội non sông". Hàng vạn con người từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ Tĩnh đã nô nức tụ hội về đại công trường Kẻ Gỗ, cờ đỏ sao vàng rợp bóng cả một vùng trời, khí thế thi đua lao động sôi nổi lan tỏa khắp nơi.
Thời điểm xây dựng hồ Kẻ Gỗ, đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, máy móc thiết bị còn thiếu thốn, phần lớn khối lượng công việc được thực hiện bằng lao động thủ công. Vượt lên tất cả, bằng tinh thần đoàn kết keo sơn và ý chí quật cường, hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng nhân dân đã kề vai sát cánh, chinh phục mọi nghịch cảnh.
Chỉ sau hơn 3 năm thi công, với khối lượng đào đắp hơn 10 triệu m3 đất đá, đổ hàng chục nghìn khối bê tông và lắp ráp hàng nghìn tấn thiết bị cơ khí, công trình cơ bản hoàn thành, vượt tiến độ hơn 3 năm so kế hoạch. Đó thực sự là một bản hùng ca, một kỳ tích chói lọi trong bối cảnh nền kinh tế nước nhà còn muôn vàn gian khó lúc bấy giờ. Hồ Kẻ Gỗ được hình thành không chỉ từ đất đá và bê tông, mà từ mồ hôi, công sức và cả tuổi xuân của biết bao con người. Có những giọt mồ hôi đã rơi, có những máu xương đã đổ xuống mảnh đất này để đổi lấy dòng nước mát hôm nay.
Hồ Kẻ Gỗ có dung tích 345 triệu m3, lưu vực 223 km2, bao gồm nhiều hạng mục đập, tràn xả lũ, nhà máy thủy điện và hàng trăm km kênh mương đã góp phần quan trọng mở ra trang mới cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân Hà Tĩnh.
Hiệu quả rõ nét nhất của công trình Kẻ Gỗ là tạo được bước chuyển căn bản trong sản xuất nông nghiệp. Công trình đảm bảo nước tưới cho hơn 26.000 ha, giúp năng suất lúa tăng vọt từ 60-65 kg/sào/vụ lên trên 280 kg/sào/vụ, riêng vùng Cẩm Xuyên cũ đạt trên 300 kg/sào/vụ, đưa nền nông nghiệp chuyển sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Bên cạnh vai trò to lớn đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, hồ Kẻ Gỗ còn giữ vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai như điều tiết dòng chảy, cắt giảm lũ, ngập úng cho vùng hạ du.
Trong nhiều năm qua, công trình đã góp phần giảm thiểu đáng kể tác động của thiên tai, đặc biệt trong các đợt mưa lũ lớn. Đồng thời, duy trì nguồn nước ổn định trong mùa khô, bảo đảm an toàn dân sinh và phục vụ đắc lực cho sản xuất.
Ngoài ra, hồ Kẻ Gỗ còn cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho hơn 50.000 người dân tại các địa phương vùng hưởng lợi, cấp nước phát điện, phục vụ thương mại, dịch vụ và đời sống dân sinh.
Không dừng lại ở chức năng thủy lợi, hồ Kẻ Gỗ còn kiến tạo nên một vùng khí hậu ôn hòa, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và cảnh quan tự nhiên, mở ra tiềm năng to lớn cho việc phát triển du lịch sinh thái, trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử tự hào của du khách thập phương khi về thăm Hà Tĩnh.
Đặc biệt, trong khu vực hồ Kẻ Gỗ có đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, tọa lạc trên một hòn đảo nhỏ ngay giữa lòng hồ để tri ân công lao của cố Tổng Bí thư đối với công trình. Ngôi đền có kiến trúc 8 mái theo phong cách truyền thống, không gian tĩnh mịch, là địa chỉ du lịch tâm linh nổi tiếng.
Ẩn sâu dưới mặt nước hồ Kẻ Gỗ phẳng lặng còn có một "tọa độ lửa" năm xưa, sân bay dã chiến Libi - nơi ghi dấu khúc tráng ca bi hùng của bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân địa phương trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước.
Trong lòng hồ Kẻ Gỗ còn có công trình đền thờ được xây dựng trên tổng diện tích 5.000 m2 để tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh tại trận địa sân bay dã chiến Libi và tuyến đường 21, 22 trong cuộc kháng chiến cứu quốc.
Những năm qua, Trung ương cùng Hà Tĩnh đã và đang tập trung nguồn lực đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống công trình. Việc đầu tư không chỉ góp phần nâng cao năng lực điều tiết nước mà còn bảo đảm an toàn công trình trước những tác động ngày càng phức tạp của thiên tai và biến đổi khí hậu.
Sau 50 năm xây dựng và vận hành khai thác, hồ Kẻ Gỗ tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp và quản lý tài nguyên nước trên địa bàn.Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu phát triển ngày càng cao, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh - đơn vị quản lý, vận hành hồ Kẻ Gỗ hướng tới mục tiêu việc quản lý, khai thác chuyển từ tư duy “quản lý công trình” sang “quản trị tài nguyên nước hiện đại”, thích ứng với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh chuyển đổi số và khai thác hiệu quả, đa mục tiêu hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ.
Sau gần 7 tháng xuống giống, cây sâm Bố Chính ở xã Hương Xuân (Hà Tĩnh) đã bước vào vụ thu hoạch với những tín hiệu tích cực, mở ra kỳ vọng về cây trồng mới trên vùng đất khó.
Để ngăn chặn khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Hà Tĩnh đang siết chặt quản lý việc duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình trên các tàu cá từ 15m trở lên.
Không chỉ được biết đến là điểm du lịch biển nổi tiếng, những năm gần đây, xã Thiên Cầm, tỉnh Hà Tĩnh đang từng bước mở rộng dư địa phát triển kinh tế bằng nhiều mô hình chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân.
Tập trung phát huy nội lực cộng đồng ngư dân, nâng cao ý thức bảo vệ nguồn lợi thủy sản, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đang được Hà Tĩnh xác định là những giải pháp căn cơ để phát triển nghề cá bền vững, có trách nhiệm.
Thôn Hà Phong (xã Kỳ Xuân) đang triển khai thí điểm mô hình ứng dụng hệ thống thâm canh lúa cải tiến trên diện tích 12,3 ha với sự tham gia của 61 hộ dân.
Thời điểm này, 58 nhà màng trồng dưa lưới tại thôn Xuân Sơn, xã Toàn Lưu (Hà Tĩnh) đang chuẩn bị bước vào thu hoạch, hứa hẹn mang lại vụ mùa thắng lợi cho người dân.
Hà Tĩnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giảm phát thải khí nhà kính, gia tăng hấp thụ carbon và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Vụ hè thu năm 2026, Hà Tĩnh phải đối mặt với tình hình thời tiết diễn biến phức tạp, giá các loại vật tư và chi phí sản xuất tăng… Trước tình hình đó, UBND tỉnh đã chỉ đạo triển khai các giải pháp đồng bộ từ các sở, ngành, địa phương, đơn vị liên quan.
Tận dụng lợi thế có diện tích đất vườn rộng, các hộ dân phường Hải Ninh (Hà Tĩnh) đã cải tạo, trồng rau màu, góp phần nâng cao thu nhập và tạo không gian xanh mát.
Trong điều kiện thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài, người trồng cam ở Hà Tĩnh đã triển khai nhiều biện pháp "giải nhiệt", bảo vệ năng suất, chất lượng quả cho hàng nghìn ha cam.
Nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh trên tôm nuôi. Ngành chuyên môn và người nuôi tôm Hà Tĩnh đang chủ động triển khai các giải pháp ứng phó, bảo vệ đàn tôm vụ xuân hè.
Theo hệ thống cảnh báo cháy rừng của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Hà Tĩnh có 62 xã, phường thuộc diện cảnh báo nguy cơ cháy rừng cấp V (cực kỳ nguy hiểm) trong ngày hôm nay (2/6).
Tận dụng lợi thế vùng bãi bồi Cửa Sót, mô hình nuôi hàu treo dây của gia đình bà Trương Thị Hòa (phường Trần Phú, Hà Tĩnh) không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân địa phương.
Vụ hè thu 2026, Hà Tĩnh nhân rộng các mô hình thâm canh lúa cải tiến, góp phần đẩy mạnh cơ giới hóa, giảm phát thải và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Nắng nóng trên 39 - 40 độ C làm tăng nguy cơ dịch bệnh ở vật nuôi, nên người chăn nuôi ở Hà Tĩnh đã chủ động chống nóng, chăm sóc đàn vật nuôi hiệu quả.
Mô hình trồng dưa lê vàng Hàn Quốc của gia đình chị Nguyễn Thị Minh Nhất (SN 1980, thôn Thanh Minh, xã Tiên Điền, Hà Tĩnh) đang vào kỳ thu hoạch, cho sản lượng cao.
Từ loại cây trồng quen thuộc, cây sả nay đang trở thành hướng phát triển kinh tế hiệu quả, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gần 150 hộ gia đình tại thôn Sơn Nam, xã Cẩm Hưng (Hà Tĩnh).
Người trồng chè ở Hà Tĩnh đang chủ động triển khai nhiều giải pháp như tưới nước, phủ gốc, giữ ẩm… nhằm giảm thiểu thiệt hại do khô hạn, giữ màu xanh vùng chè nguyên liệu.
Để chủ động bảo vệ các vùng nuôi tôm mặn lợ năm 2026, cơ quan chuyên môn tỉnh Hà Tĩnh đã tiến hành quan trắc diện rộng tại một số khu vực nguồn cấp và ao nuôi đại diện.
Ban Quản lý rừng phòng hộ sông Ngàn Phố (Hà Tĩnh) đang siết chặt các biện pháp phòng, chống cháy và xây dựng kịch bản để bảo vệ màu xanh cho 24.995 ha rừng trước nắng nóng.
Giữa những ngày nắng nóng gay gắt, nhiều bà con nông dân Hà Tĩnh tranh thủ thời tiết mát mẻ vào buổi tối để xuống đồng làm đất, đẩy nhanh tiến độ sản xuất hè thu.
Dưới nắng hè gay gắt, nhiều lao động vẫn bám rừng thông Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) để khai thác nhựa. Công việc vất vả, thu nhập có phần giảm sút nhưng họ vẫn kiên trì góp phần giữ màu xanh cho những cánh rừng.
Ngành chuyên môn, chính quyền các địa phương, công ty thủy lợi tại Hà Tĩnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp điều tiết, vận hành hệ thống nhằm đảm bảo nguồn nước phục vụ cao điểm gieo cấy vụ hè thu.
Trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan, việc chủ động phòng ngừa, nâng cao năng lực ứng phó từ sớm, từ xa không chỉ là yêu cầu cấp bách mà còn là giải pháp căn cơ để Hà Tĩnh bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân.
Thời gian gần đây, trên địa bàn Hà Tĩnh liên tiếp xảy ra các vụ sét đánh gây thiệt hại lớn về gia súc. Trước thực tế này, cơ quan chuyên môn khuyến cáo người chăn nuôi chủ động triển khai các biện pháp phòng tránh nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!