(Baohatinh.vn) - Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, hồ Kẻ Gỗ là công trình có tầm vóc lịch sử, biểu tượng cho ý chí, nghị lực và khát vọng của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh.
Cách đây nửa thế kỷ, vào ngày 26/3/1976, giữa bộn bề gian khó của những ngày đầu đất nước thống nhất, hàng vạn người con quê hương đã cùng nhau đổ về vùng đất Cẩm Mỹ - Cẩm Thạch - Cẩm Duệ của huyện Cẩm Xuyên cũ để bắt tay vào công cuộc kiến thiết mang tên hồ Kẻ Gỗ.
50 năm nhìn lại, đại công trình thủy nông được mệnh danh là “công trình thế kỷ” ấy không chỉ làm tròn sứ mệnh tưới mát những cánh đồng khô hạn, mà còn hóa thành một biểu tượng bất diệt về ý chí, sức người và lòng tự hào sâu sắc của cả một vùng quê.
Nói đến Kẻ Gỗ là chạm đến khát vọng ngàn đời của bao thế hệ người dân Hà Tĩnh, đặc biệt đối với cư dân các huyện Thạch Hà, Cẩm Xuyên và thành phố Hà Tĩnh cũ. Giữa dải đất miền Trung với điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, nơi nắng hạn và bão lũ luân phiên thử thách con người, nền nông nghiệp từng trải qua những năm tháng dài phụ thuộc hoàn toàn vào "mẹ thiên nhiên".Bởi vậy, ước mơ cháy bỏng về một công trình thủy lợi tầm cỡ, đủ sức điều tiết nguồn nước, chủ động tưới tiêu cho đồng ruộng, giảm nhẹ thiên tai và ổn định đời sống Nhân dân đã bén rễ rất sâu trong tâm thức của mỗi người dân.Ý tưởng về việc xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ đã được “thai nghén” từ những năm đầu thế kỷ XX. Khi ấy, các nhà khoa học thủy lợi đã sớm nhận định vùng đất này sở hữu điều kiện địa hình và thủy văn thuận lợi với lưu vực rộng, lượng mưa dồi dào và địa hình phù hợp để hình thành hồ chứa lớn cùng hệ thống kênh mương phân phối nước. Thế nhưng, do những thăng trầm của hoàn cảnh lịch sử và chiến tranh kéo dài, dự án đành gác lại, phải trải qua hơn nửa thế kỷ chuẩn bị trước khi có điều kiện triển khai. Dấu ấn đặc biệt và thiêng liêng nhất trong chặng đường chuẩn bị ấy chính là ngày 15/6/1957, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Hà Tĩnh. Người đã ân cần căn dặn: “Phải lục hồ sơ Kẻ Gỗ mà nghiên cứu trước đi, để khi có thời cơ là xây dựng”. Lời căn dặn giản dị nhưng hàm chứa tầm nhìn chiến lược đã trở thành động lực tinh thần to lớn, soi đường cho các thế hệ lãnh đạo và Nhân dân Hà Tĩnh trong hành trình biến khát vọng thành hiện thực. Ngày 23/12/1974, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước vào giai đoạn cam go, ác liệt nhất, Chính phủ đã ban hành quyết định phê duyệt nhiệm vụ xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ tại xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên cũ. Bản quyết định ra đời trong “mưa bom bão đạn” đã minh chứng đanh thép cho tầm nhìn chiến lược vĩ đại của Đảng và Nhà nước ta: Kiến thiết hậu phương vững mạnh, dọn đường cho kỷ nguyên tái thiết và vươn mình của đất nước sau chiến tranh.
Ngày 26/3/1976 lịch sử, công trình hồ Kẻ Gỗ chính thức làm lễ khởi công. Việc lựa chọn ngày khởi công đúng vào ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, thể hiện tinh thần xung kích của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng đất nước.Ngày ra quân xây dựng công trình thực sự là một "ngày hội non sông". Hàng vạn con người từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ Tĩnh đã nô nức tụ hội về đại công trường Kẻ Gỗ, cờ đỏ sao vàng rợp bóng cả một vùng trời, khí thế thi đua lao động sôi nổi lan tỏa khắp nơi.
Thời điểm xây dựng hồ Kẻ Gỗ, đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, máy móc thiết bị còn thiếu thốn, phần lớn khối lượng công việc được thực hiện bằng lao động thủ công. Vượt lên tất cả, bằng tinh thần đoàn kết keo sơn và ý chí quật cường, hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng nhân dân đã kề vai sát cánh, chinh phục mọi nghịch cảnh.
Chỉ sau hơn 3 năm thi công, với khối lượng đào đắp hơn 10 triệu m3 đất đá, đổ hàng chục nghìn khối bê tông và lắp ráp hàng nghìn tấn thiết bị cơ khí, công trình cơ bản hoàn thành, vượt tiến độ hơn 3 năm so kế hoạch. Đó thực sự là một bản hùng ca, một kỳ tích chói lọi trong bối cảnh nền kinh tế nước nhà còn muôn vàn gian khó lúc bấy giờ. Hồ Kẻ Gỗ được hình thành không chỉ từ đất đá và bê tông, mà từ mồ hôi, công sức và cả tuổi xuân của biết bao con người. Có những giọt mồ hôi đã rơi, có những máu xương đã đổ xuống mảnh đất này để đổi lấy dòng nước mát hôm nay.
Hồ Kẻ Gỗ có dung tích 345 triệu m3, lưu vực 223 km2, bao gồm nhiều hạng mục đập, tràn xả lũ, nhà máy thủy điện và hàng trăm km kênh mương đã góp phần quan trọng mở ra trang mới cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân Hà Tĩnh.
Hiệu quả rõ nét nhất của công trình Kẻ Gỗ là tạo được bước chuyển căn bản trong sản xuất nông nghiệp. Công trình đảm bảo nước tưới cho hơn 26.000 ha, giúp năng suất lúa tăng vọt từ 60-65 kg/sào/vụ lên trên 280 kg/sào/vụ, riêng vùng Cẩm Xuyên cũ đạt trên 300 kg/sào/vụ, đưa nền nông nghiệp chuyển sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Bên cạnh vai trò to lớn đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, hồ Kẻ Gỗ còn giữ vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai như điều tiết dòng chảy, cắt giảm lũ, ngập úng cho vùng hạ du.
Trong nhiều năm qua, công trình đã góp phần giảm thiểu đáng kể tác động của thiên tai, đặc biệt trong các đợt mưa lũ lớn. Đồng thời, duy trì nguồn nước ổn định trong mùa khô, bảo đảm an toàn dân sinh và phục vụ đắc lực cho sản xuất.
Ngoài ra, hồ Kẻ Gỗ còn cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho hơn 50.000 người dân tại các địa phương vùng hưởng lợi, cấp nước phát điện, phục vụ thương mại, dịch vụ và đời sống dân sinh.
Không dừng lại ở chức năng thủy lợi, hồ Kẻ Gỗ còn kiến tạo nên một vùng khí hậu ôn hòa, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và cảnh quan tự nhiên, mở ra tiềm năng to lớn cho việc phát triển du lịch sinh thái, trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử tự hào của du khách thập phương khi về thăm Hà Tĩnh.
Đặc biệt, trong khu vực hồ Kẻ Gỗ có đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, tọa lạc trên một hòn đảo nhỏ ngay giữa lòng hồ để tri ân công lao của cố Tổng Bí thư đối với công trình. Ngôi đền có kiến trúc 8 mái theo phong cách truyền thống, không gian tĩnh mịch, là địa chỉ du lịch tâm linh nổi tiếng.
Ẩn sâu dưới mặt nước hồ Kẻ Gỗ phẳng lặng còn có một "tọa độ lửa" năm xưa, sân bay dã chiến Libi - nơi ghi dấu khúc tráng ca bi hùng của bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân địa phương trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước.
Trong lòng hồ Kẻ Gỗ còn có công trình đền thờ được xây dựng trên tổng diện tích 5.000 m2 để tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh tại trận địa sân bay dã chiến Libi và tuyến đường 21, 22 trong cuộc kháng chiến cứu quốc.
Những năm qua, Trung ương cùng Hà Tĩnh đã và đang tập trung nguồn lực đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống công trình. Việc đầu tư không chỉ góp phần nâng cao năng lực điều tiết nước mà còn bảo đảm an toàn công trình trước những tác động ngày càng phức tạp của thiên tai và biến đổi khí hậu.
Sau 50 năm xây dựng và vận hành khai thác, hồ Kẻ Gỗ tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp và quản lý tài nguyên nước trên địa bàn.Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu phát triển ngày càng cao, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh - đơn vị quản lý, vận hành hồ Kẻ Gỗ hướng tới mục tiêu việc quản lý, khai thác chuyển từ tư duy “quản lý công trình” sang “quản trị tài nguyên nước hiện đại”, thích ứng với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh chuyển đổi số và khai thác hiệu quả, đa mục tiêu hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ.
Kỳ nghỉ lễ 30/4, mùng 1/5 năm nay đúng vào thời điểm lúa xuân ở Hà Tĩnh chín rộ. Bà con nông dân các địa phương trong tỉnh đã tạm gác lại các hoạt động vui chơi để thu hoạch lúa.
Việc tự nhân giống chất lượng giúp người dân kiểm soát dịch bệnh và tiết giảm chi phí, giúp phát triển ổn định các mô hình nuôi lươn không bùn ở Hà Tĩnh.
Kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5, các địa phương ở Hà Tĩnh vẫn ra quân triển khai các phần việc trong xây dựng nông thôn mới, lan tỏa tinh thần trách nhiệm, chung sức vì cộng đồng.
Ngư dân tại các địa phương ven biển Hà Tĩnh đang tích cực bám biển, vươn khơi khai thác hải sản tạo nguồn cung thực phẩm dồi dào cho thị trường mùa du lịch và góp phần nâng cao thu nhập.
Những cánh đồng ở Hà Tĩnh đang khoác lên mình sắc vàng óng ả của mùa lúa chín. Bà con nông dân tập trung huy động tối đa nhân lực, máy móc để thu hoạch nhanh gọn lúa xuân trong niềm vui được mùa.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Hồ Huy Thành mong muốn xã Thượng Đức và bà con nông dân tiếp tục nghiên cứu, tính toán để phát triển trồng dứa liên kết trên địa bàn.
Để tránh tình trạng bảo kê, "làm giá", gây khó khăn cho người dân, ngay từ đầu vụ thu hoạch lúa xuân, nhiều địa phương ở Hà Tĩnh đã tăng cường công tác quản lý, kiểm soát và điều tiết dịch vụ máy gặt.
Hà Tĩnh chuẩn bị bước vào sản xuất vụ hè thu năm 2026 nhưng dung tích tại nhiều hồ đập mới đạt từ 50 - 80% so với thiết kế. Thực tế này đặt ra yêu cầu các địa phương, đơn vị thủy lợi phải thực hiện xây dựng phương án điều tiết hợp lý, tiết kiệm ngay từ đầu vụ.
Huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và Nhân dân, xã Đức Thọ (Hà Tĩnh) đặt mục tiêu đẩy nhanh xây dựng nông thôn mới, từng bước hoàn thiện các tiêu chí đô thị để trở thành phường vào cuối năm 2026.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu siết chặt quản lý tàu cá, kiểm soát 100% hoạt động ra vào cảng, tăng cường xử lý vi phạm, hoàn thiện khung pháp lý... nhằm khắc phục triệt để các tồn tại trong chống khai thác IUU.
Những ngày gần đây, dọc bãi nuôi ngao tại thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ (Hà Tĩnh), ngao chết nổi trắng mặt bãi, phủ kín các khu vực, gây thiệt hại lớn cho người dân.
Thiếu hụt lao động đi biển đang trở thành một “điểm nghẽn” lớn tại nhiều địa phương ở Hà Tĩnh. Khi lực lượng lao động trẻ ngày càng "rời biển", không ít tàu cá buộc phải “nằm” bờ...
Hà Tĩnh đang tập trung rà soát, khắc phục những tồn tại trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) sau đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC).
Nghề nuôi trồng thủy sản vùng Cửa Sót, xã Thạch Khê (Hà Tĩnh) đang từng bước khởi sắc trở lại nhờ sự đồng hành của chính quyền địa phương cùng quyết tâm đổi mới từ người dân.
Trên cơ sở xây dựng kế hoạch cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tiễn, Hà Tĩnh chú trọng huy động tối đa các nguồn lực để triển khai sản xuất vụ hè thu năm 2026, phấn đấu đạt tổng diện tích 54.311 ha.
Phần lớn người dân xã Hương Phố (Hà Tĩnh) sống dựa vào sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, hạ tầng thủy lợi chưa đồng bộ đang trở thành rào cản cho sản xuất nông nghiệp địa phương.
Những ngày này, trên cánh đồng dưa ở xã Cổ Đạm (Hà Tĩnh) không khí trở nên rộn ràng khi bà con nông dân đang tích cực bám đồng thu hoạch dưa lê, dưa bở trong niềm vui được mùa, giá tốt.
Châu chấu tre đã xuất hiện tại một số địa bàn ở Hà Tĩnh. Ngành chuyên môn, chính quyền địa phương và người dân đang tăng cường theo dõi, chủ động triển khai các biện pháp phòng trừ.
Với việc cải tạo máy gặt lúa liên hợp thành máy thu hoạch ngô liên hợp, một nông dân ở xã Hương Phố (Hà Tĩnh) đã góp phần thúc đẩy cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ngăn chặn từ sớm, từ xa nguy cơ xâm nhập chủng virus lở mồm long móng mới với độc lực mạnh đã xuất hiện tại nhiều quốc gia và tiến sát khu vực Việt Nam.
Hà Tĩnh đang tập trung triển khai công tác tiêm vắc-xin đợt 1 năm 2026 cho đàn gia súc, gia cầm, góp phần đảm bảo công tác phòng, chống dịch bệnh, ổn định hoạt động chăn nuôi.
Với sự hỗ trợ tích cực của chính quyền địa phương, người dân xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh) tiếp tục mở rộng diện tích trồng giống ổi Đài Loan, hướng tới sản xuất hàng hóa quy mô lớn, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.
Thử nghiệm trồng giống ớt "siêu cay" Habanero, nông dân xã Toàn Lưu (Hà Tĩnh) bước đầu ghi nhận cây sinh trưởng ổn định, thích nghi với thổ nhưỡng, khí hậu, mở ra hướng sản xuất mới.
Những năm gần đây, nhiều hộ dân ở Hà Tĩnh đã mạnh dạn đầu tư phát triển mô hình nuôi động vật hoang dã, qua đó tạo nguồn thu nhập ổn định và mở ra hướng phát triển kinh tế hiệu quả.
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&MT) cho biết, những ngày qua, châu chấu tre đã xuất hiện và gây hại tại một số tỉnh như Cao Bằng, Lạng Sơn, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị.
Tháng Tư, nắng đầu hạ trải xuống những cánh đồng cũng là lúc lúa xuân bước vào giai đoạn trổ bông, ngậm sữa. Không chỉ là câu chuyện về năng suất, sản lượng, vụ xuân năm nay còn mang theo những chuyển biến rõ nét hơn trong nếp nghĩ, cách làm của người nông dân Hà Tĩnh trên đồng ruộng.