(Baohatinh.vn) - Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, hồ Kẻ Gỗ là công trình có tầm vóc lịch sử, biểu tượng cho ý chí, nghị lực và khát vọng của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh.
Cách đây nửa thế kỷ, vào ngày 26/3/1976, giữa bộn bề gian khó của những ngày đầu đất nước thống nhất, hàng vạn người con quê hương đã cùng nhau đổ về vùng đất Cẩm Mỹ - Cẩm Thạch - Cẩm Duệ của huyện Cẩm Xuyên cũ để bắt tay vào công cuộc kiến thiết mang tên hồ Kẻ Gỗ.
50 năm nhìn lại, đại công trình thủy nông được mệnh danh là “công trình thế kỷ” ấy không chỉ làm tròn sứ mệnh tưới mát những cánh đồng khô hạn, mà còn hóa thành một biểu tượng bất diệt về ý chí, sức người và lòng tự hào sâu sắc của cả một vùng quê.
Nói đến Kẻ Gỗ là chạm đến khát vọng ngàn đời của bao thế hệ người dân Hà Tĩnh, đặc biệt đối với cư dân các huyện Thạch Hà, Cẩm Xuyên và thành phố Hà Tĩnh cũ. Giữa dải đất miền Trung với điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, nơi nắng hạn và bão lũ luân phiên thử thách con người, nền nông nghiệp từng trải qua những năm tháng dài phụ thuộc hoàn toàn vào "mẹ thiên nhiên".Bởi vậy, ước mơ cháy bỏng về một công trình thủy lợi tầm cỡ, đủ sức điều tiết nguồn nước, chủ động tưới tiêu cho đồng ruộng, giảm nhẹ thiên tai và ổn định đời sống Nhân dân đã bén rễ rất sâu trong tâm thức của mỗi người dân.Ý tưởng về việc xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ đã được “thai nghén” từ những năm đầu thế kỷ XX. Khi ấy, các nhà khoa học thủy lợi đã sớm nhận định vùng đất này sở hữu điều kiện địa hình và thủy văn thuận lợi với lưu vực rộng, lượng mưa dồi dào và địa hình phù hợp để hình thành hồ chứa lớn cùng hệ thống kênh mương phân phối nước. Thế nhưng, do những thăng trầm của hoàn cảnh lịch sử và chiến tranh kéo dài, dự án đành gác lại, phải trải qua hơn nửa thế kỷ chuẩn bị trước khi có điều kiện triển khai. Dấu ấn đặc biệt và thiêng liêng nhất trong chặng đường chuẩn bị ấy chính là ngày 15/6/1957, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Hà Tĩnh. Người đã ân cần căn dặn: “Phải lục hồ sơ Kẻ Gỗ mà nghiên cứu trước đi, để khi có thời cơ là xây dựng”. Lời căn dặn giản dị nhưng hàm chứa tầm nhìn chiến lược đã trở thành động lực tinh thần to lớn, soi đường cho các thế hệ lãnh đạo và Nhân dân Hà Tĩnh trong hành trình biến khát vọng thành hiện thực. Ngày 23/12/1974, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước vào giai đoạn cam go, ác liệt nhất, Chính phủ đã ban hành quyết định phê duyệt nhiệm vụ xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ tại xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên cũ. Bản quyết định ra đời trong “mưa bom bão đạn” đã minh chứng đanh thép cho tầm nhìn chiến lược vĩ đại của Đảng và Nhà nước ta: Kiến thiết hậu phương vững mạnh, dọn đường cho kỷ nguyên tái thiết và vươn mình của đất nước sau chiến tranh.
Ngày 26/3/1976 lịch sử, công trình hồ Kẻ Gỗ chính thức làm lễ khởi công. Việc lựa chọn ngày khởi công đúng vào ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, thể hiện tinh thần xung kích của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng đất nước.Ngày ra quân xây dựng công trình thực sự là một "ngày hội non sông". Hàng vạn con người từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ Tĩnh đã nô nức tụ hội về đại công trường Kẻ Gỗ, cờ đỏ sao vàng rợp bóng cả một vùng trời, khí thế thi đua lao động sôi nổi lan tỏa khắp nơi.
Thời điểm xây dựng hồ Kẻ Gỗ, đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, máy móc thiết bị còn thiếu thốn, phần lớn khối lượng công việc được thực hiện bằng lao động thủ công. Vượt lên tất cả, bằng tinh thần đoàn kết keo sơn và ý chí quật cường, hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng nhân dân đã kề vai sát cánh, chinh phục mọi nghịch cảnh.
Chỉ sau hơn 3 năm thi công, với khối lượng đào đắp hơn 10 triệu m3 đất đá, đổ hàng chục nghìn khối bê tông và lắp ráp hàng nghìn tấn thiết bị cơ khí, công trình cơ bản hoàn thành, vượt tiến độ hơn 3 năm so kế hoạch. Đó thực sự là một bản hùng ca, một kỳ tích chói lọi trong bối cảnh nền kinh tế nước nhà còn muôn vàn gian khó lúc bấy giờ. Hồ Kẻ Gỗ được hình thành không chỉ từ đất đá và bê tông, mà từ mồ hôi, công sức và cả tuổi xuân của biết bao con người. Có những giọt mồ hôi đã rơi, có những máu xương đã đổ xuống mảnh đất này để đổi lấy dòng nước mát hôm nay.
Hồ Kẻ Gỗ có dung tích 345 triệu m3, lưu vực 223 km2, bao gồm nhiều hạng mục đập, tràn xả lũ, nhà máy thủy điện và hàng trăm km kênh mương đã góp phần quan trọng mở ra trang mới cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân Hà Tĩnh.
Hiệu quả rõ nét nhất của công trình Kẻ Gỗ là tạo được bước chuyển căn bản trong sản xuất nông nghiệp. Công trình đảm bảo nước tưới cho hơn 26.000 ha, giúp năng suất lúa tăng vọt từ 60-65 kg/sào/vụ lên trên 280 kg/sào/vụ, riêng vùng Cẩm Xuyên cũ đạt trên 300 kg/sào/vụ, đưa nền nông nghiệp chuyển sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Bên cạnh vai trò to lớn đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, hồ Kẻ Gỗ còn giữ vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai như điều tiết dòng chảy, cắt giảm lũ, ngập úng cho vùng hạ du.
Trong nhiều năm qua, công trình đã góp phần giảm thiểu đáng kể tác động của thiên tai, đặc biệt trong các đợt mưa lũ lớn. Đồng thời, duy trì nguồn nước ổn định trong mùa khô, bảo đảm an toàn dân sinh và phục vụ đắc lực cho sản xuất.
Ngoài ra, hồ Kẻ Gỗ còn cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho hơn 50.000 người dân tại các địa phương vùng hưởng lợi, cấp nước phát điện, phục vụ thương mại, dịch vụ và đời sống dân sinh.
Không dừng lại ở chức năng thủy lợi, hồ Kẻ Gỗ còn kiến tạo nên một vùng khí hậu ôn hòa, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và cảnh quan tự nhiên, mở ra tiềm năng to lớn cho việc phát triển du lịch sinh thái, trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử tự hào của du khách thập phương khi về thăm Hà Tĩnh.
Đặc biệt, trong khu vực hồ Kẻ Gỗ có đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, tọa lạc trên một hòn đảo nhỏ ngay giữa lòng hồ để tri ân công lao của cố Tổng Bí thư đối với công trình. Ngôi đền có kiến trúc 8 mái theo phong cách truyền thống, không gian tĩnh mịch, là địa chỉ du lịch tâm linh nổi tiếng.
Ẩn sâu dưới mặt nước hồ Kẻ Gỗ phẳng lặng còn có một "tọa độ lửa" năm xưa, sân bay dã chiến Libi - nơi ghi dấu khúc tráng ca bi hùng của bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân địa phương trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước.
Trong lòng hồ Kẻ Gỗ còn có công trình đền thờ được xây dựng trên tổng diện tích 5.000 m2 để tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh tại trận địa sân bay dã chiến Libi và tuyến đường 21, 22 trong cuộc kháng chiến cứu quốc.
Những năm qua, Trung ương cùng Hà Tĩnh đã và đang tập trung nguồn lực đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống công trình. Việc đầu tư không chỉ góp phần nâng cao năng lực điều tiết nước mà còn bảo đảm an toàn công trình trước những tác động ngày càng phức tạp của thiên tai và biến đổi khí hậu.
Sau 50 năm xây dựng và vận hành khai thác, hồ Kẻ Gỗ tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp và quản lý tài nguyên nước trên địa bàn.Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu phát triển ngày càng cao, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh - đơn vị quản lý, vận hành hồ Kẻ Gỗ hướng tới mục tiêu việc quản lý, khai thác chuyển từ tư duy “quản lý công trình” sang “quản trị tài nguyên nước hiện đại”, thích ứng với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh chuyển đổi số và khai thác hiệu quả, đa mục tiêu hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ.
Cách đây 1 năm, ông Lê Trường Lưu (thôn 4, xã Đức Thọ) mạnh dạn đầu tư hơn 5 tỷ đồng nuôi chồn sọc sinh sản. Bước đầu mô hình cho thấy triển vọng, mở ra hướng chăn nuôi mới có giá trị kinh tế cao.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành yêu cầu các đơn vị, địa phương đẩy nhanh tiến độ các dự án khắc phục hậu quả thiên tai nhằm nâng cao năng lực ứng phó, bảo đảm an toàn cho người dân trong mùa mưa bão.
Chỉ sau vài ngày xuống giống vụ hè thu, nhiều diện tích lúa tại xã Can Lộc (Hà Tĩnh) đã bị ốc bươu vàng cắn phá nghiêm trọng, khiến người dân phải gieo cấy lại.
Lực lượng kiểm lâm, chủ rừng, người dân đang “kích hoạt" nhiều biện pháp nhằm bảo vệ an toàn cho 100.026 ha rừng ở phía tây nam tỉnh Hà Tĩnh trong mùa nắng nóng.
Cơn dông kèm sét xảy ra vào chiều tối 19/5 và rạng sáng 20/5 đã làm 2 con bò ở xã Cổ Đạm bị chết, đồng thời khiến nhiều thiết bị điện của người dân xã Hương Phố (Hà Tĩnh) bị hư hỏng.
Bà con nông dân Hà Tĩnh đang huy động tối đa nhân lực, máy móc để tập trung hoàn thành làm đất, xuống giống vụ lúa hè thu theo đúng khung lịch thời vụ.
Vụ lúa xuân 2026, Hà Tĩnh giành thắng lợi với năng suất lúa đạt cao, sản xuất từng bước chuyển đổi theo hướng canh tác bền vững, liên kết theo chuỗi giá trị. Kết quả này góp phần quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng GRDP ngành nông, lâm, thủy sản đạt trên 3% trong năm 2026.
Nhờ liên kết trồng cỏ nguyên liệu phục vụ trang trại bò sữa của Vinamilk, nhiều hộ dân ở xã Sơn Tiến (Hà Tĩnh) có nguồn thu nhập ổn định. Mô hình không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn mở ra hướng phát triển chăn nuôi bền vững cho địa phương.
Với người dân ở một số địa phương phía Nam Hà Tĩnh, mùa nấm tràm không chỉ là khoảng thời gian tìm kiếm một món đặc sản của núi rừng mà còn là dịp để tăng thêm thu nhập trong lúc nông nhàn.
Xu thế phát triển nông nghiệp ở phường Trần Phú (Hà Tĩnh) chuyển mạnh theo hướng ứng dụng KHKT hiện đại, công nghệ cao, đặt nền móng cho nông nghiệp đô thị bền vững, đa giá trị.
Năm 2026, Hà Tĩnh phấn đấu trồng mới thêm 653 ha dứa, nâng tổng diện tích dứa liên kết toàn tỉnh lên hơn 1.000 ha nhằm nâng cao giá trị sản xuất và tăng thu nhập cho người dân.
Để chuẩn bị sản xuất hơn 45.500 ha lúa vụ hè thu 2026, ngành nông nghiệp Hà Tĩnh đang tập trung cung ứng vật tư, siết chặt kiểm tra thị trường, giúp bà con xuống giống an toàn.
Nhiều hồ đập trên địa bàn Hà Tĩnh đang xuống cấp nghiêm trọng, khiến khả năng tích trữ nước bị suy giảm, tiềm ẩn nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất vụ hè thu năm 2026.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện các đề án, chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026-2030 phù hợp thực tiễn Hà Tĩnh.
Sự tham gia của cộng đồng - những người chịu tác động trực tiếp từ mưa bão, lũ lụt có vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra ở Hà Tĩnh.
Sau 1 tháng xuống giống, mô hình trồng dưa chuột hữu cơ của anh Nguyễn Tiến Quân ở xã Đức Minh (Hà Tĩnh) đang cho thu hoạch, mỗi ngày cung ứng ra thị trường hơn 3 tấn.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu rà soát, điều chỉnh, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật phù hợp với thực tiễn; thúc đẩy tiến độ phê duyệt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và phòng kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu; đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói.
Từ những vùng ao hồ bị bỏ hoang, nhiều hộ dân ở xã Can Lộc (Hà Tĩnh) đã mạnh dạn đầu tư phát triển thủy sản nước ngọt, nhiều mô hình cho doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm.
Việc tiếp nhận, tái thả động vật hoang dã ở Vườn Quốc gia Vũ Quang (Hà Tĩnh) đang góp phần làm giàu hệ sinh thái tại một trong những trung tâm đa dạng sinh học hàng đầu Việt Nam.
Là vùng hạ du sông Rác nhưng nhiều năm nay, hơn 100 ha đất trồng lúa tại các thôn: Hòa Bình, Tuần Tượng, Tân Phong và Trung Phong của xã Kỳ Xuân (Hà Tĩnh) luôn trong tình trạng thiếu nước tưới, đặc biệt là vào thời điểm xuống giống.
Tận dụng diện tích vườn nhà, anh Hoàng Hoài Nam (SN 1983, thôn Quyết Tiến, xã Đức Quang, tỉnh Hà Tĩnh) đã xây dựng thành công mô hình nuôi lươn không bùn, mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Dự thảo Đề án thực hiện đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại vùng biển ven bờ Hà Tĩnh đến năm 2030 được xây dựng theo hướng điều chỉnh mục tiêu, chỉ tiêu phù hợp với giai đoạn mới, bảo đảm tính đồng bộ với các chiến lược, quy hoạch và chương trình quốc gia về bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Rơm rạ sau mỗi vụ thu hoạch được nhiều nông dân ở Hà Tĩnh tận dụng làm nguồn phân hữu cơ cho đồng ruộng nhờ ứng dụng công nghệ sinh học. Cách làm này giúp đất tơi xốp hơn, cây lúa sinh trưởng tốt hơn.
Tại Hà Tĩnh, việc đưa máy cuộn rơm vào sản xuất không chỉ góp phần làm sạch đồng ruộng, tạo thuận lợi cho canh tác vụ tiếp theo mà còn biến phụ phẩm nông nghiệp thành hàng hóa.
Nhờ công tác chuyển đổi, tập trung ruộng đất được triển khai đồng bộ, những cánh đồng thửa lớn tại xã Đức Thọ (Hà Tĩnh) đã tạo thuận lợi cho cơ giới hóa sản xuất, nâng cao năng suất và mang lại vụ xuân bội thu.
Người dân tại nhiều địa phương trên địa bàn Hà Tĩnh đang hối hả xuống đồng làm đất để chuẩn bị gieo cấy vụ hè thu 2026 trong bối cảnh thời tiết được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp.
Trồng bí xanh theo quy trình hữu cơ trên đất cát, người dân xã Thạch Lạc (Hà Tĩnh) không chỉ có sản phẩm sạch mà còn cải thiện môi trường đất, hướng tới sản xuất bền vững.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!