(Baohatinh.vn) - Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, hồ Kẻ Gỗ là công trình có tầm vóc lịch sử, biểu tượng cho ý chí, nghị lực và khát vọng của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh.
Cách đây nửa thế kỷ, vào ngày 26/3/1976, giữa bộn bề gian khó của những ngày đầu đất nước thống nhất, hàng vạn người con quê hương đã cùng nhau đổ về vùng đất Cẩm Mỹ - Cẩm Thạch - Cẩm Duệ của huyện Cẩm Xuyên cũ để bắt tay vào công cuộc kiến thiết mang tên hồ Kẻ Gỗ.
50 năm nhìn lại, đại công trình thủy nông được mệnh danh là “công trình thế kỷ” ấy không chỉ làm tròn sứ mệnh tưới mát những cánh đồng khô hạn, mà còn hóa thành một biểu tượng bất diệt về ý chí, sức người và lòng tự hào sâu sắc của cả một vùng quê.
Nói đến Kẻ Gỗ là chạm đến khát vọng ngàn đời của bao thế hệ người dân Hà Tĩnh, đặc biệt đối với cư dân các huyện Thạch Hà, Cẩm Xuyên và thành phố Hà Tĩnh cũ. Giữa dải đất miền Trung với điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, nơi nắng hạn và bão lũ luân phiên thử thách con người, nền nông nghiệp từng trải qua những năm tháng dài phụ thuộc hoàn toàn vào "mẹ thiên nhiên".Bởi vậy, ước mơ cháy bỏng về một công trình thủy lợi tầm cỡ, đủ sức điều tiết nguồn nước, chủ động tưới tiêu cho đồng ruộng, giảm nhẹ thiên tai và ổn định đời sống Nhân dân đã bén rễ rất sâu trong tâm thức của mỗi người dân.Ý tưởng về việc xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ đã được “thai nghén” từ những năm đầu thế kỷ XX. Khi ấy, các nhà khoa học thủy lợi đã sớm nhận định vùng đất này sở hữu điều kiện địa hình và thủy văn thuận lợi với lưu vực rộng, lượng mưa dồi dào và địa hình phù hợp để hình thành hồ chứa lớn cùng hệ thống kênh mương phân phối nước. Thế nhưng, do những thăng trầm của hoàn cảnh lịch sử và chiến tranh kéo dài, dự án đành gác lại, phải trải qua hơn nửa thế kỷ chuẩn bị trước khi có điều kiện triển khai. Dấu ấn đặc biệt và thiêng liêng nhất trong chặng đường chuẩn bị ấy chính là ngày 15/6/1957, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Hà Tĩnh. Người đã ân cần căn dặn: “Phải lục hồ sơ Kẻ Gỗ mà nghiên cứu trước đi, để khi có thời cơ là xây dựng”. Lời căn dặn giản dị nhưng hàm chứa tầm nhìn chiến lược đã trở thành động lực tinh thần to lớn, soi đường cho các thế hệ lãnh đạo và Nhân dân Hà Tĩnh trong hành trình biến khát vọng thành hiện thực. Ngày 23/12/1974, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước vào giai đoạn cam go, ác liệt nhất, Chính phủ đã ban hành quyết định phê duyệt nhiệm vụ xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ tại xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên cũ. Bản quyết định ra đời trong “mưa bom bão đạn” đã minh chứng đanh thép cho tầm nhìn chiến lược vĩ đại của Đảng và Nhà nước ta: Kiến thiết hậu phương vững mạnh, dọn đường cho kỷ nguyên tái thiết và vươn mình của đất nước sau chiến tranh.
Ngày 26/3/1976 lịch sử, công trình hồ Kẻ Gỗ chính thức làm lễ khởi công. Việc lựa chọn ngày khởi công đúng vào ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, thể hiện tinh thần xung kích của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng đất nước.Ngày ra quân xây dựng công trình thực sự là một "ngày hội non sông". Hàng vạn con người từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ Tĩnh đã nô nức tụ hội về đại công trường Kẻ Gỗ, cờ đỏ sao vàng rợp bóng cả một vùng trời, khí thế thi đua lao động sôi nổi lan tỏa khắp nơi.
Thời điểm xây dựng hồ Kẻ Gỗ, đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, máy móc thiết bị còn thiếu thốn, phần lớn khối lượng công việc được thực hiện bằng lao động thủ công. Vượt lên tất cả, bằng tinh thần đoàn kết keo sơn và ý chí quật cường, hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng nhân dân đã kề vai sát cánh, chinh phục mọi nghịch cảnh.
Chỉ sau hơn 3 năm thi công, với khối lượng đào đắp hơn 10 triệu m3 đất đá, đổ hàng chục nghìn khối bê tông và lắp ráp hàng nghìn tấn thiết bị cơ khí, công trình cơ bản hoàn thành, vượt tiến độ hơn 3 năm so kế hoạch. Đó thực sự là một bản hùng ca, một kỳ tích chói lọi trong bối cảnh nền kinh tế nước nhà còn muôn vàn gian khó lúc bấy giờ. Hồ Kẻ Gỗ được hình thành không chỉ từ đất đá và bê tông, mà từ mồ hôi, công sức và cả tuổi xuân của biết bao con người. Có những giọt mồ hôi đã rơi, có những máu xương đã đổ xuống mảnh đất này để đổi lấy dòng nước mát hôm nay.
Hồ Kẻ Gỗ có dung tích 345 triệu m3, lưu vực 223 km2, bao gồm nhiều hạng mục đập, tràn xả lũ, nhà máy thủy điện và hàng trăm km kênh mương đã góp phần quan trọng mở ra trang mới cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân Hà Tĩnh.
Hiệu quả rõ nét nhất của công trình Kẻ Gỗ là tạo được bước chuyển căn bản trong sản xuất nông nghiệp. Công trình đảm bảo nước tưới cho hơn 26.000 ha, giúp năng suất lúa tăng vọt từ 60-65 kg/sào/vụ lên trên 280 kg/sào/vụ, riêng vùng Cẩm Xuyên cũ đạt trên 300 kg/sào/vụ, đưa nền nông nghiệp chuyển sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Bên cạnh vai trò to lớn đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, hồ Kẻ Gỗ còn giữ vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai như điều tiết dòng chảy, cắt giảm lũ, ngập úng cho vùng hạ du.
Trong nhiều năm qua, công trình đã góp phần giảm thiểu đáng kể tác động của thiên tai, đặc biệt trong các đợt mưa lũ lớn. Đồng thời, duy trì nguồn nước ổn định trong mùa khô, bảo đảm an toàn dân sinh và phục vụ đắc lực cho sản xuất.
Ngoài ra, hồ Kẻ Gỗ còn cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho hơn 50.000 người dân tại các địa phương vùng hưởng lợi, cấp nước phát điện, phục vụ thương mại, dịch vụ và đời sống dân sinh.
Không dừng lại ở chức năng thủy lợi, hồ Kẻ Gỗ còn kiến tạo nên một vùng khí hậu ôn hòa, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và cảnh quan tự nhiên, mở ra tiềm năng to lớn cho việc phát triển du lịch sinh thái, trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử tự hào của du khách thập phương khi về thăm Hà Tĩnh.
Đặc biệt, trong khu vực hồ Kẻ Gỗ có đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, tọa lạc trên một hòn đảo nhỏ ngay giữa lòng hồ để tri ân công lao của cố Tổng Bí thư đối với công trình. Ngôi đền có kiến trúc 8 mái theo phong cách truyền thống, không gian tĩnh mịch, là địa chỉ du lịch tâm linh nổi tiếng.
Ẩn sâu dưới mặt nước hồ Kẻ Gỗ phẳng lặng còn có một "tọa độ lửa" năm xưa, sân bay dã chiến Libi - nơi ghi dấu khúc tráng ca bi hùng của bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân địa phương trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước.
Trong lòng hồ Kẻ Gỗ còn có công trình đền thờ được xây dựng trên tổng diện tích 5.000 m2 để tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh tại trận địa sân bay dã chiến Libi và tuyến đường 21, 22 trong cuộc kháng chiến cứu quốc.
Những năm qua, Trung ương cùng Hà Tĩnh đã và đang tập trung nguồn lực đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống công trình. Việc đầu tư không chỉ góp phần nâng cao năng lực điều tiết nước mà còn bảo đảm an toàn công trình trước những tác động ngày càng phức tạp của thiên tai và biến đổi khí hậu.
Sau 50 năm xây dựng và vận hành khai thác, hồ Kẻ Gỗ tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp và quản lý tài nguyên nước trên địa bàn.Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu phát triển ngày càng cao, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh - đơn vị quản lý, vận hành hồ Kẻ Gỗ hướng tới mục tiêu việc quản lý, khai thác chuyển từ tư duy “quản lý công trình” sang “quản trị tài nguyên nước hiện đại”, thích ứng với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh chuyển đổi số và khai thác hiệu quả, đa mục tiêu hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ.
Trong những năm gần đây, nhiều hộ nông dân ở xã Đức Thịnh (Hà Tĩnh) đã khai thác lợi thế, phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm cho hiệu quả kinh tế cao.
Nhờ triển khai sát thực tế, “cầm tay chỉ việc” cho ngư dân, Hà Tĩnh đã đưa phần mềm eCDT vào sử dụng trên toàn bộ tàu cá, góp phần siết chặt quản lý, minh bạch hoạt động khai thác thủy sản.
Sáng 20/3, UBND tỉnh và Công ty CP Nafoods Group tổ chức hội nghị hợp tác phát triển chuỗi sản xuất, chế biến dứa, các sản phẩm cây ăn quả và nông sản trên địa bàn tỉnh.
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, các sở, ngành, địa phương Hà Tĩnh đang triển khai tích cực các giải pháp đồng bộ kiểm soát, ngăn chặn dịch tả lợn châu Phi.
Tại vùng biển xã Kỳ Khang và phường Hải Ninh (Hà Tĩnh), thời điểm này xuất hiện nhiều ốc tép dạt vào bờ. Người dân địa phương đang tranh thủ thu hoạch “lộc biển”, thu về tiền triệu mỗi ngày.
Xã Hương Phố (Hà Tĩnh) là địa phương thường xuyên ngập lụt vào mùa mưa. Vì vậy, để chăn nuôi hươu, người dân ở đây đã chủ động xây dựng chuồng trại lên cao, cho hươu ở "nhà tầng".
Những ngày này, nhiều người nuôi ong ở xã vùng núi Vũ Quang (Hà Tĩnh) đã bắt đầu bận rộn với công việc chia đàn, kiểm tra chất lượng mật và thu hoạch sớm.
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu UBND các phường, xã có rừng ở Hà Tĩnh thực hiện nghiêm túc trách nhiệm quản lý Nhà nước về lâm nghiệp tại địa phương; tăng cường kiểm tra, giám sát công tác PCCCR trên địa bàn.
Mô hình nuôi trai nước ngọt lấy ngọc tại Hà Tĩnh vừa cho hiệu quả kinh tế, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn, khoa học cho định hướng phát triển thủy sản công nghệ cao trên địa bàn.
Các lực lượng chức năng tại Hà Tĩnh đã tổ chức phối hợp tuần tra, truy quét, phát hiện nhiều vụ việc vi phạm; vận động người dân giao nộp hàng nghìn công cụ săn bắt, bẫy động vật hoang dã, khai thác nguồn lợi thủy sản bất hợp pháp.
Bước vào chính vụ trồng rừng, nhu cầu tăng mạnh trong khi nguồn cung hạn chế khiến giá cây giống keo, tràm ở Hà Tĩnh tăng cao, thậm chí có dấu hiệu khan hiếm, gây áp lực lớn cho người trồng.
Từ “hạt nhân" là mô hình chăn nuôi lợn hữu cơ theo chuỗi giá trị liên kết với Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm, xã Thạch Lạc (tỉnh Hà Tĩnh) đang từng bước hình thành các chuỗi giá trị sản xuất hữu cơ, đặt nền móng cho “Làng hữu cơ” xanh, bền vững và giàu bản sắc.
Trong bối cảnh hơn 80% tôm giống trên địa bàn phụ thuộc vào nguồn cung ngoại tỉnh, việc kiểm soát chất lượng đang trở thành khâu then chốt, tác động đến hiệu quả của vụ tôm xuân - hè 2026 tại Hà Tĩnh.
Sau một vụ gieo trồng, nông dân xã Can Lộc (Hà Tĩnh) phấn khởi khi năng suất hành tăm củ vượt trội hơn năm ngoái, thu hoạch mang lại thu nhập khá mỗi ngày.
Những ngày này, người dân các xã Hà Linh, Hương Phố, Hương Khê, Hương Bình (tỉnh Hà Tĩnh) đang bước vào mùa thu hoạch ngô non. Phương thức canh tác này giúp nhiều hộ dân tăng giá trị sản xuất trên cùng diện tích.
Báo cáo mới nhất của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh cho thấy, dịch tả lợn Châu Phi tuy có giảm từ cuối tháng 12/2025 nhưng còn 13 xã, phường có dịch chưa qua 21 ngày.
Những ngày gần đây, bà con ngư dân xã Tiên Điền (Hà Tĩnh) phấn khởi khi liên tiếp trúng đậm cá trích đầu mùa. Sau mỗi chuyến biển là những mẻ lưới nặng tay, mang về thu nhập khá cùng tinh thần hăng hái bám biển vươn khơi.
Những ngày này, tại Giáo xứ Kẻ Tùng, thôn Quyết Tiến, xã Đức Quang (Hà Tĩnh), phong trào hiến đất mở rộng đường đang nhận được sự hưởng ứng tích cực của bà con giáo dân.
Việc tái đàn lợn ở Hà Tĩnh không chỉ gắn với mục tiêu khôi phục sản xuất mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về an toàn sinh học, kiểm soát dịch bệnh và tổ chức chăn nuôi theo hướng bền vững.
Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) bắt đầu triển khai kiểm tra lần thứ 5 tại Việt Nam về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.
Mô hình nông nghiệp đa tầng, đa giá trị của Hợp tác xã Dịch vụ và Thương mại Lâm Hợp (xã Kỳ Lạc, Hà Tĩnh) hướng tới sản xuất bền vững, thúc đẩy chuyển đổi phương thức canh tác hiệu quả.
Hà Tĩnh đang từng bước xây dựng hệ sinh thái sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, gắn vùng nguyên liệu với chế biến sâu và liên kết tiêu thụ. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị nông sản, mở rộng thị trường và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.
Với quyết tâm cao, Hà Tĩnh đã tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp, hoàn thành nhiều nội dung trọng tâm về chống khai thác IUU, sẵn sàng cho đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC).
Hà Tĩnh tập trung khắc phục tồn tại, hạn chế trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để phục vụ Đoàn Thanh tra EC, quyết tâm cùng cả nước gỡ cảnh báo “thẻ vàng”.
Chiều 1/3, Chủ tich UBND tỉnh Phan Thiên Định và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành chủ trì buổi làm việc với Công ty cổ phần Nafoods Group về phát triển chuỗi sản xuất, chế biến dứa và các sản phẩm cây ăn quả trên địa bàn Hà Tĩnh.
Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thiên Định thống nhất các đề xuất triển khai vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến sâu và khẳng định Hà Tĩnh xác định Công ty Cổ phần Nafoods Group là đối tác chiến lược trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao.