(Baohatinh.vn) - Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, hồ Kẻ Gỗ là công trình có tầm vóc lịch sử, biểu tượng cho ý chí, nghị lực và khát vọng của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh.
Cách đây nửa thế kỷ, vào ngày 26/3/1976, giữa bộn bề gian khó của những ngày đầu đất nước thống nhất, hàng vạn người con quê hương đã cùng nhau đổ về vùng đất Cẩm Mỹ - Cẩm Thạch - Cẩm Duệ của huyện Cẩm Xuyên cũ để bắt tay vào công cuộc kiến thiết mang tên hồ Kẻ Gỗ.
50 năm nhìn lại, đại công trình thủy nông được mệnh danh là “công trình thế kỷ” ấy không chỉ làm tròn sứ mệnh tưới mát những cánh đồng khô hạn, mà còn hóa thành một biểu tượng bất diệt về ý chí, sức người và lòng tự hào sâu sắc của cả một vùng quê.
Nói đến Kẻ Gỗ là chạm đến khát vọng ngàn đời của bao thế hệ người dân Hà Tĩnh, đặc biệt đối với cư dân các huyện Thạch Hà, Cẩm Xuyên và thành phố Hà Tĩnh cũ. Giữa dải đất miền Trung với điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, nơi nắng hạn và bão lũ luân phiên thử thách con người, nền nông nghiệp từng trải qua những năm tháng dài phụ thuộc hoàn toàn vào "mẹ thiên nhiên".Bởi vậy, ước mơ cháy bỏng về một công trình thủy lợi tầm cỡ, đủ sức điều tiết nguồn nước, chủ động tưới tiêu cho đồng ruộng, giảm nhẹ thiên tai và ổn định đời sống Nhân dân đã bén rễ rất sâu trong tâm thức của mỗi người dân.Ý tưởng về việc xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ đã được “thai nghén” từ những năm đầu thế kỷ XX. Khi ấy, các nhà khoa học thủy lợi đã sớm nhận định vùng đất này sở hữu điều kiện địa hình và thủy văn thuận lợi với lưu vực rộng, lượng mưa dồi dào và địa hình phù hợp để hình thành hồ chứa lớn cùng hệ thống kênh mương phân phối nước. Thế nhưng, do những thăng trầm của hoàn cảnh lịch sử và chiến tranh kéo dài, dự án đành gác lại, phải trải qua hơn nửa thế kỷ chuẩn bị trước khi có điều kiện triển khai. Dấu ấn đặc biệt và thiêng liêng nhất trong chặng đường chuẩn bị ấy chính là ngày 15/6/1957, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Hà Tĩnh. Người đã ân cần căn dặn: “Phải lục hồ sơ Kẻ Gỗ mà nghiên cứu trước đi, để khi có thời cơ là xây dựng”. Lời căn dặn giản dị nhưng hàm chứa tầm nhìn chiến lược đã trở thành động lực tinh thần to lớn, soi đường cho các thế hệ lãnh đạo và Nhân dân Hà Tĩnh trong hành trình biến khát vọng thành hiện thực. Ngày 23/12/1974, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước vào giai đoạn cam go, ác liệt nhất, Chính phủ đã ban hành quyết định phê duyệt nhiệm vụ xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ tại xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên cũ. Bản quyết định ra đời trong “mưa bom bão đạn” đã minh chứng đanh thép cho tầm nhìn chiến lược vĩ đại của Đảng và Nhà nước ta: Kiến thiết hậu phương vững mạnh, dọn đường cho kỷ nguyên tái thiết và vươn mình của đất nước sau chiến tranh.
Ngày 26/3/1976 lịch sử, công trình hồ Kẻ Gỗ chính thức làm lễ khởi công. Việc lựa chọn ngày khởi công đúng vào ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, thể hiện tinh thần xung kích của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng đất nước.Ngày ra quân xây dựng công trình thực sự là một "ngày hội non sông". Hàng vạn con người từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ Tĩnh đã nô nức tụ hội về đại công trường Kẻ Gỗ, cờ đỏ sao vàng rợp bóng cả một vùng trời, khí thế thi đua lao động sôi nổi lan tỏa khắp nơi.
Thời điểm xây dựng hồ Kẻ Gỗ, đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, máy móc thiết bị còn thiếu thốn, phần lớn khối lượng công việc được thực hiện bằng lao động thủ công. Vượt lên tất cả, bằng tinh thần đoàn kết keo sơn và ý chí quật cường, hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng nhân dân đã kề vai sát cánh, chinh phục mọi nghịch cảnh.
Chỉ sau hơn 3 năm thi công, với khối lượng đào đắp hơn 10 triệu m3 đất đá, đổ hàng chục nghìn khối bê tông và lắp ráp hàng nghìn tấn thiết bị cơ khí, công trình cơ bản hoàn thành, vượt tiến độ hơn 3 năm so kế hoạch. Đó thực sự là một bản hùng ca, một kỳ tích chói lọi trong bối cảnh nền kinh tế nước nhà còn muôn vàn gian khó lúc bấy giờ. Hồ Kẻ Gỗ được hình thành không chỉ từ đất đá và bê tông, mà từ mồ hôi, công sức và cả tuổi xuân của biết bao con người. Có những giọt mồ hôi đã rơi, có những máu xương đã đổ xuống mảnh đất này để đổi lấy dòng nước mát hôm nay.
Hồ Kẻ Gỗ có dung tích 345 triệu m3, lưu vực 223 km2, bao gồm nhiều hạng mục đập, tràn xả lũ, nhà máy thủy điện và hàng trăm km kênh mương đã góp phần quan trọng mở ra trang mới cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân Hà Tĩnh.
Hiệu quả rõ nét nhất của công trình Kẻ Gỗ là tạo được bước chuyển căn bản trong sản xuất nông nghiệp. Công trình đảm bảo nước tưới cho hơn 26.000 ha, giúp năng suất lúa tăng vọt từ 60-65 kg/sào/vụ lên trên 280 kg/sào/vụ, riêng vùng Cẩm Xuyên cũ đạt trên 300 kg/sào/vụ, đưa nền nông nghiệp chuyển sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Bên cạnh vai trò to lớn đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, hồ Kẻ Gỗ còn giữ vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai như điều tiết dòng chảy, cắt giảm lũ, ngập úng cho vùng hạ du.
Trong nhiều năm qua, công trình đã góp phần giảm thiểu đáng kể tác động của thiên tai, đặc biệt trong các đợt mưa lũ lớn. Đồng thời, duy trì nguồn nước ổn định trong mùa khô, bảo đảm an toàn dân sinh và phục vụ đắc lực cho sản xuất.
Ngoài ra, hồ Kẻ Gỗ còn cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho hơn 50.000 người dân tại các địa phương vùng hưởng lợi, cấp nước phát điện, phục vụ thương mại, dịch vụ và đời sống dân sinh.
Không dừng lại ở chức năng thủy lợi, hồ Kẻ Gỗ còn kiến tạo nên một vùng khí hậu ôn hòa, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và cảnh quan tự nhiên, mở ra tiềm năng to lớn cho việc phát triển du lịch sinh thái, trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử tự hào của du khách thập phương khi về thăm Hà Tĩnh.
Đặc biệt, trong khu vực hồ Kẻ Gỗ có đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, tọa lạc trên một hòn đảo nhỏ ngay giữa lòng hồ để tri ân công lao của cố Tổng Bí thư đối với công trình. Ngôi đền có kiến trúc 8 mái theo phong cách truyền thống, không gian tĩnh mịch, là địa chỉ du lịch tâm linh nổi tiếng.
Ẩn sâu dưới mặt nước hồ Kẻ Gỗ phẳng lặng còn có một "tọa độ lửa" năm xưa, sân bay dã chiến Libi - nơi ghi dấu khúc tráng ca bi hùng của bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân địa phương trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước.
Trong lòng hồ Kẻ Gỗ còn có công trình đền thờ được xây dựng trên tổng diện tích 5.000 m2 để tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh tại trận địa sân bay dã chiến Libi và tuyến đường 21, 22 trong cuộc kháng chiến cứu quốc.
Những năm qua, Trung ương cùng Hà Tĩnh đã và đang tập trung nguồn lực đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống công trình. Việc đầu tư không chỉ góp phần nâng cao năng lực điều tiết nước mà còn bảo đảm an toàn công trình trước những tác động ngày càng phức tạp của thiên tai và biến đổi khí hậu.
Sau 50 năm xây dựng và vận hành khai thác, hồ Kẻ Gỗ tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp và quản lý tài nguyên nước trên địa bàn.Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu phát triển ngày càng cao, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh - đơn vị quản lý, vận hành hồ Kẻ Gỗ hướng tới mục tiêu việc quản lý, khai thác chuyển từ tư duy “quản lý công trình” sang “quản trị tài nguyên nước hiện đại”, thích ứng với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh chuyển đổi số và khai thác hiệu quả, đa mục tiêu hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ.
Hà Tĩnh đang tăng cường kiểm tra công tác giết mổ, kinh doanh, buôn bán thịt động vật nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm góp phần đưa thực phẩm an toàn ra thị trường.
Nguy cơ cháy rừng đầu mùa nắng rất cao nên các cấp, ngành, chủ rừng ở Hà Tĩnh đang gấp rút “kích hoạt” toàn bộ phương án, kịch bản phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) để ứng phó.
Trong 90 ngày thực hiện phong trào thi đua cao điểm xây dựng nông thôn mới (từ 15/12/2025 đến 15/3/2026), toàn xã Đức Thịnh đã huy động 8,597 tỷ đồng từ nguồn đóng góp của Nhân dân để đầu tư xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành yêu cầu các ngành, địa phương, đơn vị xây dựng kế hoạch, phương án sát thực tiễn, thực hiện hiệu quả phương châm “4 tại chỗ” trong bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy rừng và phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn.
Trước diễn biến thời tiết cực đoan, nắng nóng kéo dài, người trồng chè ở xã Kỳ Văn (Hà Tĩnh) đang tập trung nhiều biện pháp ứng phó, đảm bảo sự phát triển của cây chè nguyên liệu.
Việc bố trí các điểm thu mẫu khí mê-tan giúp làm rõ hiệu quả của mô hình canh tác giảm phát thải, mở ra cơ sở xây dựng hồ sơ tín chỉ carbon cho cây lúa trên đồng ruộng Hà Tĩnh.
Tình trạng nhiều diện tích rừng ngập mặn tại phường Hải Ninh (Hà Tĩnh) bị chết khô đang gây lo ngại về môi trường, hệ sinh thái và sinh kế của người dân, đặt ra yêu cầu sớm xác định nguyên nhân và có giải pháp khắc phục.
Các đơn vị thuộc Bộ NN&MT và UBND tỉnh Hà Tĩnh đã thống nhất nhiều nội dung nhằm hỗ trợ địa phương phát triển chăn nuôi hươu sao, cây dó trầm gắn với sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm.
Chi cục Kiểm lâm Hà Tĩnh đề nghị các địa phương, chủ rừng, lực lượng kiểm lâm cơ sở bố trí lực lượng trực canh gác tại các chòi canh, điểm camera giám sát, chốt trực tại các cửa rừng từ 9h đến 21h hằng ngày.
Trên vùng biển Nghi Xuân (Hà Tĩnh), khu vực cấm khai thác thủy sản có thời hạn được xác định trong phạm vi đường nối 4 điểm tọa độ C9a, C9b, C9c, C9d; thời gian cấm từ ngày 1/3 đến 30/6 hằng năm.
Tham gia chuỗi giá trị Quế Lâm, nhiều hộ nông dân Hà Tĩnh ngày càng vững tin với mô hình chăn nuôi “5 không” khi vừa kiểm soát hiệu quả dịch bệnh, vừa nâng cao thu nhập.
Từ cuối tháng 3 đến nay, làng hến sông La (xã Đức Minh, Hà Tĩnh) rộn ràng vào vụ mới. Khai thác và chế biến hến là nghề truyền thống gắn bó bao đời, đem lại nguồn thu nhập khá cho người dân.
Với quy mô hơn 13.000 con, xã Sơn Giang (Hà Tĩnh) đang từng bước tạo ra các sản phẩm nhung hươu đặc trưng, góp phần nâng cao thu nhập và mở hướng phát triển bền vững.
Các tỉnh ven biển tập trung chỉ đạo triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT), nhằm tăng cường hiệu lực quản lý, đồng thời phục vụ công tác IUU
Trước diễn biến phức tạp của dịch tả lợn châu Phi, xã Sơn Giang (Hà Tĩnh) đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp phòng, chống nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người chăn nuôi.
Hơn 4 vạn cá giống đã được thả xuống đập Cù Lây (xã Tùng Lộc) và đập Khe Hao (xã Hồng Lộc) nhằm tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản trên địa bàn Hà Tĩnh.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu các đơn vị, địa phương phải đặt mục tiêu bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, tài sản của Nhân dân lên trên hết, trước hết trong công tác phòng, chống thiên tai.
Ghi nhớ lời dạy của Bác Hồ “Biển bạc của ta do dân ta làm chủ”, Hà Tĩnh đã tăng cường nâng cao nhận thức cho cộng đồng về bảo vệ, tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản.
Thay vì bằng lòng với những thửa ruộng manh mún, kém hiệu quả, ông Võ Từ Mậu (SN 1960, thôn Trung Thành, xã Cẩm Trung, Hà Tĩnh) đã kiên trì vận động người dân đổi đất, dồn điền để xây dựng nên vùng sản xuất rau màu tập trung quy mô lớn.
Hà Tĩnh tập trung tái cơ cấu sản xuất, hiện đại hóa hạ tầng nuôi trồng, siết chặt quản lý khai thác, qua đó nâng cao giá trị ngành thủy sản và tạo nền tảng thúc đẩy tăng trưởng.
Mùa thu gom mật ong tại xã Vũ Quang (Hà Tĩnh) thường diễn ra từ tháng 3 đến tháng 7 dương lịch hằng năm. Đây là thời điểm các hộ nuôi ong bước vào vụ thu hoạch chính, tập trung khai thác mật để cung cấp cho thị trường.
Việc chăm sóc đúng kỹ thuật và thời điểm không chỉ giúp các vườn cam ở Hà Tĩnh nhanh chóng "hồi sức" sau thu hoạch mà còn là yếu tố then chốt quyết định năng suất, chất lượng quả cho vụ tới.
Thời gian qua, cơ quan chức năng đã phát hiện vụ việc giết mổ và tiêu thụ sản phẩm lợn bệnh với quy mô lớn tại các địa phương tạo điều kiện sản phẩm mất an toàn thực phẩm được đưa ra thị trường.
Mô hình trang trại sinh thái Green Farm của Vinamilk thu hút sự quan tâm đặc biệt tại hội nghị khoa học cấp quốc gia đầu tiên trong lĩnh vực chăn nuôi - thú y, khi mang đến góc nhìn cụ thể về cách khoa học - công nghệ được triển khai để giải quyết bài toán phát thải, năng suất và phát triển bền vững.
Vụ tôm xuân hè tại Hà Tĩnh đang được triển khai với việc nâng cấp hạ tầng phục vụ nuôi trồng và chặt chẽ trong công tác kiểm soát dịch bệnh. Đây được xem là “chìa khóa” để vụ tôm mang lại hiệu quả cao.
Những ngày này, thời tiết trên vùng biển Hà Tĩnh khá thuận lợi, hải sản dồi dào, mỗi chuyến tàu luôn chở đầy cá tôm, thúc đẩy dịch vụ hậu cần nghề cá và phục vụ du lịch biển phát triển.
Hà Tĩnh hiện có 3.883/3.900 tàu cá đủ điều kiện hoạt động khai thác hải sản, đạt tỷ lệ 99,56%; không có tàu cá, ngư dân vi phạm khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.
Việc thay đổi từ sản xuất sang phát triển nông nghiệp đa giá trị là hướng đi được người dân Hà Tĩnh lựa chọn vừa nâng cao kinh tế, vừa tạo nền tảng xây dựng nông thôn mới bền vững.