(Baohatinh.vn) - Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, hồ Kẻ Gỗ là công trình có tầm vóc lịch sử, biểu tượng cho ý chí, nghị lực và khát vọng của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh.
Cách đây nửa thế kỷ, vào ngày 26/3/1976, giữa bộn bề gian khó của những ngày đầu đất nước thống nhất, hàng vạn người con quê hương đã cùng nhau đổ về vùng đất Cẩm Mỹ - Cẩm Thạch - Cẩm Duệ của huyện Cẩm Xuyên cũ để bắt tay vào công cuộc kiến thiết mang tên hồ Kẻ Gỗ.
50 năm nhìn lại, đại công trình thủy nông được mệnh danh là “công trình thế kỷ” ấy không chỉ làm tròn sứ mệnh tưới mát những cánh đồng khô hạn, mà còn hóa thành một biểu tượng bất diệt về ý chí, sức người và lòng tự hào sâu sắc của cả một vùng quê.
Nói đến Kẻ Gỗ là chạm đến khát vọng ngàn đời của bao thế hệ người dân Hà Tĩnh, đặc biệt đối với cư dân các huyện Thạch Hà, Cẩm Xuyên và thành phố Hà Tĩnh cũ. Giữa dải đất miền Trung với điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, nơi nắng hạn và bão lũ luân phiên thử thách con người, nền nông nghiệp từng trải qua những năm tháng dài phụ thuộc hoàn toàn vào "mẹ thiên nhiên".Bởi vậy, ước mơ cháy bỏng về một công trình thủy lợi tầm cỡ, đủ sức điều tiết nguồn nước, chủ động tưới tiêu cho đồng ruộng, giảm nhẹ thiên tai và ổn định đời sống Nhân dân đã bén rễ rất sâu trong tâm thức của mỗi người dân.Ý tưởng về việc xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ đã được “thai nghén” từ những năm đầu thế kỷ XX. Khi ấy, các nhà khoa học thủy lợi đã sớm nhận định vùng đất này sở hữu điều kiện địa hình và thủy văn thuận lợi với lưu vực rộng, lượng mưa dồi dào và địa hình phù hợp để hình thành hồ chứa lớn cùng hệ thống kênh mương phân phối nước. Thế nhưng, do những thăng trầm của hoàn cảnh lịch sử và chiến tranh kéo dài, dự án đành gác lại, phải trải qua hơn nửa thế kỷ chuẩn bị trước khi có điều kiện triển khai. Dấu ấn đặc biệt và thiêng liêng nhất trong chặng đường chuẩn bị ấy chính là ngày 15/6/1957, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Hà Tĩnh. Người đã ân cần căn dặn: “Phải lục hồ sơ Kẻ Gỗ mà nghiên cứu trước đi, để khi có thời cơ là xây dựng”. Lời căn dặn giản dị nhưng hàm chứa tầm nhìn chiến lược đã trở thành động lực tinh thần to lớn, soi đường cho các thế hệ lãnh đạo và Nhân dân Hà Tĩnh trong hành trình biến khát vọng thành hiện thực. Ngày 23/12/1974, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước vào giai đoạn cam go, ác liệt nhất, Chính phủ đã ban hành quyết định phê duyệt nhiệm vụ xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ tại xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên cũ. Bản quyết định ra đời trong “mưa bom bão đạn” đã minh chứng đanh thép cho tầm nhìn chiến lược vĩ đại của Đảng và Nhà nước ta: Kiến thiết hậu phương vững mạnh, dọn đường cho kỷ nguyên tái thiết và vươn mình của đất nước sau chiến tranh.
Ngày 26/3/1976 lịch sử, công trình hồ Kẻ Gỗ chính thức làm lễ khởi công. Việc lựa chọn ngày khởi công đúng vào ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, thể hiện tinh thần xung kích của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng đất nước.Ngày ra quân xây dựng công trình thực sự là một "ngày hội non sông". Hàng vạn con người từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ Tĩnh đã nô nức tụ hội về đại công trường Kẻ Gỗ, cờ đỏ sao vàng rợp bóng cả một vùng trời, khí thế thi đua lao động sôi nổi lan tỏa khắp nơi.
Thời điểm xây dựng hồ Kẻ Gỗ, đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, máy móc thiết bị còn thiếu thốn, phần lớn khối lượng công việc được thực hiện bằng lao động thủ công. Vượt lên tất cả, bằng tinh thần đoàn kết keo sơn và ý chí quật cường, hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng nhân dân đã kề vai sát cánh, chinh phục mọi nghịch cảnh.
Chỉ sau hơn 3 năm thi công, với khối lượng đào đắp hơn 10 triệu m3 đất đá, đổ hàng chục nghìn khối bê tông và lắp ráp hàng nghìn tấn thiết bị cơ khí, công trình cơ bản hoàn thành, vượt tiến độ hơn 3 năm so kế hoạch. Đó thực sự là một bản hùng ca, một kỳ tích chói lọi trong bối cảnh nền kinh tế nước nhà còn muôn vàn gian khó lúc bấy giờ. Hồ Kẻ Gỗ được hình thành không chỉ từ đất đá và bê tông, mà từ mồ hôi, công sức và cả tuổi xuân của biết bao con người. Có những giọt mồ hôi đã rơi, có những máu xương đã đổ xuống mảnh đất này để đổi lấy dòng nước mát hôm nay.
Hồ Kẻ Gỗ có dung tích 345 triệu m3, lưu vực 223 km2, bao gồm nhiều hạng mục đập, tràn xả lũ, nhà máy thủy điện và hàng trăm km kênh mương đã góp phần quan trọng mở ra trang mới cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân Hà Tĩnh.
Hiệu quả rõ nét nhất của công trình Kẻ Gỗ là tạo được bước chuyển căn bản trong sản xuất nông nghiệp. Công trình đảm bảo nước tưới cho hơn 26.000 ha, giúp năng suất lúa tăng vọt từ 60-65 kg/sào/vụ lên trên 280 kg/sào/vụ, riêng vùng Cẩm Xuyên cũ đạt trên 300 kg/sào/vụ, đưa nền nông nghiệp chuyển sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Bên cạnh vai trò to lớn đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, hồ Kẻ Gỗ còn giữ vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai như điều tiết dòng chảy, cắt giảm lũ, ngập úng cho vùng hạ du.
Trong nhiều năm qua, công trình đã góp phần giảm thiểu đáng kể tác động của thiên tai, đặc biệt trong các đợt mưa lũ lớn. Đồng thời, duy trì nguồn nước ổn định trong mùa khô, bảo đảm an toàn dân sinh và phục vụ đắc lực cho sản xuất.
Ngoài ra, hồ Kẻ Gỗ còn cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho hơn 50.000 người dân tại các địa phương vùng hưởng lợi, cấp nước phát điện, phục vụ thương mại, dịch vụ và đời sống dân sinh.
Không dừng lại ở chức năng thủy lợi, hồ Kẻ Gỗ còn kiến tạo nên một vùng khí hậu ôn hòa, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và cảnh quan tự nhiên, mở ra tiềm năng to lớn cho việc phát triển du lịch sinh thái, trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử tự hào của du khách thập phương khi về thăm Hà Tĩnh.
Đặc biệt, trong khu vực hồ Kẻ Gỗ có đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, tọa lạc trên một hòn đảo nhỏ ngay giữa lòng hồ để tri ân công lao của cố Tổng Bí thư đối với công trình. Ngôi đền có kiến trúc 8 mái theo phong cách truyền thống, không gian tĩnh mịch, là địa chỉ du lịch tâm linh nổi tiếng.
Ẩn sâu dưới mặt nước hồ Kẻ Gỗ phẳng lặng còn có một "tọa độ lửa" năm xưa, sân bay dã chiến Libi - nơi ghi dấu khúc tráng ca bi hùng của bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân địa phương trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước.
Trong lòng hồ Kẻ Gỗ còn có công trình đền thờ được xây dựng trên tổng diện tích 5.000 m2 để tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh tại trận địa sân bay dã chiến Libi và tuyến đường 21, 22 trong cuộc kháng chiến cứu quốc.
Những năm qua, Trung ương cùng Hà Tĩnh đã và đang tập trung nguồn lực đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống công trình. Việc đầu tư không chỉ góp phần nâng cao năng lực điều tiết nước mà còn bảo đảm an toàn công trình trước những tác động ngày càng phức tạp của thiên tai và biến đổi khí hậu.
Sau 50 năm xây dựng và vận hành khai thác, hồ Kẻ Gỗ tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp và quản lý tài nguyên nước trên địa bàn.Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu phát triển ngày càng cao, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh - đơn vị quản lý, vận hành hồ Kẻ Gỗ hướng tới mục tiêu việc quản lý, khai thác chuyển từ tư duy “quản lý công trình” sang “quản trị tài nguyên nước hiện đại”, thích ứng với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh chuyển đổi số và khai thác hiệu quả, đa mục tiêu hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ.
Nông nghiệp sinh thái mở ra hướng đi tất yếu để Hà Tĩnh chuyển từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và tính bền vững. Tuy nhiên, hành trình trở thành phương thức sản xuất phổ biến vẫn còn nhiều thách thức. Quy mô sản xuất manh mún, nguồn lực đầu tư hạn chế và liên kết chuỗi thiếu bền chặt đang là những điểm nghẽn cản bước quá trình chuyển đổi xanh của ngành nông nghiệp...
Từ cánh đồng lúa giảm phát thải, làng nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn đến những cánh rừng được quản lý bền vững, nông nghiệp sinh thái đang hiện hữu trên nhiều vùng đất Hà Tĩnh. Đằng sau những chuyển động ấy là sự đổi thay trong nếp nghĩ, cách làm của người nông dân, từng bước nâng cao giá trị kinh tế gắn với bảo vệ tài nguyên, môi trường và gìn giữ hệ sinh thái tự nhiên.
Người dân xã Thượng Đức (Hà Tĩnh) đang từng bước đổi mới cách làm kinh tế, chuyển từ sản xuất theo kinh nghiệm sang phát triển các mô hình gắn với nhu cầu thị trường, nâng cao thu nhập.
Những ngày này, người dân xã Kim Hoa (Hà Tĩnh) đang rộn ràng bước vào mùa thu hoạch cam chanh. Cam chín đến đâu được thương lái thu hái đến đó, mang đến niềm vui vào vụ của người dân.
Hà Tĩnh đang đẩy mạnh chuẩn hóa thông tin trên hệ thống truy xuất nguồn gốc của tỉnh, hướng tới kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống của Bộ NN&MT. Đây là bước đi quan trọng nhằm minh bạch thông tin, nâng cao uy tín và sức cạnh tranh của sản phẩm địa phương trên thị trường.
Việc sớm hoàn thành các dự án, công trình khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn Hà Tĩnh góp phần đảm bảo đời sống dân sinh, nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường.
Xã Đức Đồng (Hà Tĩnh) có diện tích rộng, địa hình đa dạng, sở hữu nhiều diện tích mặt nước tự nhiên thuận lợi để phát triển nuôi trồng thủy sản, trong đó có ốc bươu đen, mang lại nguồn thu nhập cao.
Tại thôn Thượng Lộc, xã Đồng Lộc (Hà Tĩnh), 140 gốc cam chanh cổ thụ của gia đình ông Phan Văn Thanh góp phần gìn giữ và phát huy giá trị giống cam chanh truyền thống.
Những ngày này, ngư dân xã Thạch Lạc (Hà Tĩnh) liên tiếp trúng đậm cá trích. Sản lượng đánh bắt tăng, giá thu mua ổn định, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân.
Năm 2026, mô hình canh tác lúa áp dụng công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) được triển khai tại Hà Tĩnh đã góp phần giảm phát thải ước tính hơn 40.600 tấn CO2 tương đương; đồng thời nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất.
UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP giai đoạn 2026 - 2030, tập trung nâng hạng sản phẩm chủ lực, đặc trưng, gắn với vùng nguyên liệu, hợp tác xã, làng nghề và du lịch...
Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, nguồn thức ăn sẵn có và kinh nghiệm chăn nuôi của người dân, mô hình nuôi hươu sao đang từng bước khẳng định hiệu quả kinh tế tại xã Đức Đồng (Hà Tĩnh).
Trong đợt cao điểm 90 ngày xây dựng nông thôn mới, người dân xã Trường Lưu (Hà Tĩnh) tập trung vào nhiều phần việc, góp phần xây dựng quê hương ngày càng khang trang, giàu đẹp.
Nhiều địa phương ở Hà Tĩnh đang khẩn trương chuyển đổi ruộng đất, chuẩn bị sản xuất vụ xuân 2027, hướng tới mục tiêu tập trung, tích tụ 20.000 ha đất nông nghiệp giai đoạn 2026-2030, tạo nền tảng phát triển sản xuất tập trung, hiện đại, hiệu quả.
UBND tỉnh Hà Tĩnh đặt mục tiêu đến năm 2030, khoanh vùng và định vị các khu vực đất bị sa mạc hoá toàn tỉnh và theo các vùng kinh tế - xã hội ở các mức độ và nguyên nhân.
Những vườn dó trầm ở bản Rào Tre, xã Phúc Trạch (Hà Tĩnh) đang mở ra triển vọng phát triển kinh tế, giúp đồng bào dân tộc Chứt có thêm cơ hội cải thiện cuộc sống.
Hiện nay, nghề cất vó ven sông ở xã Thạch Hà (Hà Tĩnh) vẫn được nhiều người dân gìn giữ, vừa tạo nguồn thu nhập, vừa lưu giữ nét lao động truyền thống của vùng quê sông nước.
Nhiều nông dân ở xã Nghi Xuân (Hà Tĩnh) đã mạnh dạn đầu tư nuôi chồn hương sinh sản, bước đầu mang lại hiệu quả cao, mở ra hướng phát triển kinh tế mới trên địa bàn.
Sau hơn 2 năm triển khai liên kết sản xuất với doanh nghiệp, Hà Tĩnh thu hoạch được 9.800 tấn dứa, năng suất bình quân 46,3 tấn/ha, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người dân.
Khai thác hiệu quả lợi thế vườn đồi, người dân Trường Lưu (Hà Tĩnh) phát triển các mô hình trồng trọt, chăn nuôi phù hợp, tạo nguồn thu ổn định, mở hướng nâng cao đời sống, giảm nghèo bền vững.
Sau khi triển khai 9 điểm lên cá tạm thời trực thuộc 3 cảng cá, tỷ lệ tàu cá thực hiện thủ tục trên hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) tại Hà Tĩnh tăng lên 57,35%.
Người trồng cam xã Vũ Quang (Hà Tĩnh) đang chuẩn hóa quy trình chăm sóc, sản xuất an toàn, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm, đáp ứng yêu cầu thị trường.
Nhằm đảm bảo năng suất, chất lượng nông sản trước tác động của thời tiết, nông dân Hà Tĩnh triển khai nhiều giải pháp chăm sóc, bảo vệ rau vụ đông, hạn chế ngập úng, sâu bệnh.
Từ những vùng rừng trồng được cấp chứng chỉ FSC đến dây chuyền hiện đại, Công ty TNHH MTV VBE Hà Tĩnh đang phát triển chuỗi sản xuất viên nén gỗ xuất khẩu vào thị trường Nhật Bản.
Chương trình OCOP tạo động lực để người dân Xuân Lộc (Hà Tĩnh) phát huy lợi thế địa phương, nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, tạo sinh kế bền vững.
Từ đổi mới tư duy sản xuất đến làm chủ khoa học, công nghệ, phát triển thương hiệu và liên kết chuỗi giá trị, nông dân Hà Tĩnh đang từng bước chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, khẳng định vai trò chủ thể trong phát triển nông nghiệp, nông thôn hiện đại, bền vững.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!