Ý thức – nền tảng tạo nên một cộng đồng không khói thuốc

Hơn 10 năm Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá có hiệu lực, nhiều công sở, các điểm sinh hoạt công cộng ở Hà Tĩnh đã thưa khói thuốc lá, nhiều trường hợp đã bị xử phạt theo quy định, tuy nhiên, sự độc hại của thuốc lá đối với sức khoẻ con người vẫn tồn tại, nhiều điểm cấm hút thuốc, khói thuốc vẫn tự do bay trong không gian.

Chị Trần Thị Trang Nhung ở phường Thành Sen chia sẻ: “Để tạo sự tỉnh táo cho ngày làm việc mới, tôi có thói quen đi uống cà phê sáng, tuy nhiên, chỉ trừ những quán có điều hoà, còn lại đều nồng nặc khói thuốc lá. Là một dược sĩ, tôi hiểu những tác hại của việc hút thuốc thụ động nhưng quả thật rất khó tránh. Có lần, tôi lên tiếng nhắc nhở những người hút thuốc thì nhận lại thái độ phản ứng tiêu cực nên tôi cũng tránh và chịu đựng khói thuốc”.

Không chỉ quán cà phê, ngay cả những địa điểm nhà hàng, karaoke – có tên trong danh mục bị cấm hoàn toàn - việc thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cũng chưa nghiêm túc. Theo quan sát của chúng tôi, cả những địa điểm treo biển cấm lẫn những nơi không treo biển cấm, hành vi hút thuốc vẫn diễn ra công khai mà không ai nhắc nhở. Và những người đi cùng, cứ thế mà chịu đựng khói thuốc phả ra trong không gian chật hẹp.

Chị P.T.N (xã Thạch Hà) cho biết: “Nhiều khi tôi bị rơi vào tình huống tiến thoái lưỡng nan khi phải tiếp khách, khi ngồi ăn trong phòng kín, bật điều hoà, nhiều người vô ý thức cứ châm thuốc hút khiến không gian trở nên đặc quánh trong khói độc. Thậm chí, trong nhiều cuộc vui, nhiều người thi nhau đưa xì gà ra hút như một cách ngầm khẳng định đẳng cấp. Khó chịu nhưng không biết phải làm sao”.

Thời gian qua, để xây dựng môi trường không khói thuốc, góp phần thực hiện nếp sống văn minh nơi công cộng, Ban chỉ đạo Phòng, chống tác hại thuốc lá tỉnh (PCTHTL) đã phối hợp với các sở ban ngành như Sở GD&ĐT, Sở VH-TT&DL, các hội đoàn thể… thực hiện đồng bộ các giải pháp, nhất là truyền thông, giáo dục sức khỏe, thực thi Luật PCTHTL…

Theo đó, hằng năm, Ban chỉ đạo Chương trình PCTHTL tỉnh đều tổ chức các đợt mít tinh, diễu hành tuyên truyền về luật và tác hại của thuốc lá; tổ chức các đợt thanh, kiểm tra nhằm xử lý các tổ chức, cá nhân vi phạm. Đến nay, 100% cơ quan, công sở, trường học, các khu vui chơi giải trí có biển treo cấm hút thuốc lá; 100% các cơ quan, doanh nghiệp có quy định không hút thuốc lá tại nơi làm việc trong quy chế nội bộ; 100% các cơ sở kinh doanh thuốc lá đều tuân thủ các loại thuốc lá có mẫu cảnh báo sức khỏe đúng quy định.

Chị Đ.T.H – cán bộ một đơn vị đóng ở phường Thành Sen chia sẻ: “Tôi vẫn thầm cám ơn các hành động phòng chống tác hại của thuốc lá. Nhờ quy định cấm hút thuốc lá trong khuôn viên cơ quan mà chúng tôi đã được trả lại môi trường làm việc trong lành. Người nghiện thuốc ở cơ quan tôi cũng nêu cao ý thức, giờ đây, không chỉ ở cơ quan mà khi đến các điểm công cộng, họ cũng không còn tuỳ tiện châm lửa hút thuốc giữa đông người nữa. Thậm chí, nhiều người đã bỏ thuốc, cải thiện sức khoẻ rất nhiều”.

Liên quan đến tác hại của thuốc lá, rất nhiều tổ chức y tế trên thế giới và trong nước đã đưa ra những kết quả nghiên cứu và cảnh báo đối với người hút thuốc chủ động lẫn thụ động. Những con số báo động về số ca tử vong do các bệnh liên quan đến khói thuốc lá đã và đang là lời kêu gọi âm thầm về ý thức của con người – không chỉ ý thức của người hút mà còn cần cả thái độ lên án, phản đối và tố cáo của cả những người hút thuốc thụ động.

Một cộng đồng không khói thuốc không thể được dựng xây chỉ bằng chế tài hay khẩu hiệu. Nền tảng bền vững nhất vẫn là ý thức tự giác của mỗi người. Khi mỗi điếu thuốc được dập tắt không chỉ vì sức khỏe bản thân, mà còn vì sự an toàn của người thân và vì không gian chung, thì khi đó, một cộng đồng văn minh, lành mạnh và không khói thuốc mới thực sự trở thành hiện thực.