Là người yêu thích chụp ảnh, một nữ sinh ở phường Hà Huy Tập từng check-in tại một điểm du lịch và bị cộng đồng mạng nhắc nhở vì dẫm lên vườn hoa để chụp hình. Dù câu chuyện đã qua, đến nay, em vẫn áy náy khi nhắc lại.
Nữ sinh chia sẻ: “Chỉ vì muốn có bức ảnh độc lạ, tôi và bạn bè đã nằm đè lên vườn hoa rất đẹp. Khi đăng lên mạng xã hội, tôi nhận nhiều ý kiến chỉ trích và thực sự hối hận.”
Check-in, xét cho cùng, là một nhu cầu bình thường để ghi lại khoảnh khắc, chia sẻ trải nghiệm, lan tỏa điểm đến. Tuy nhiên, khi bị đẩy quá giới hạn, nhu cầu này có thể dẫn đến những hệ lụy đáng tiếc. Đã có trường hợp một cô gái trẻ, mải mê tạo dáng chụp ảnh bên vực sâu trên cung đường đèo ở tỉnh Khánh Hòa, bị trượt chân và phải trả giá bằng chính mạng sống của mình.
Không chỉ dừng lại ở rủi ro cá nhân, việc “sống ảo” vượt quá giới hạn trong nhiều trường hợp làm méo mó không gian chung. Những bãi biển, di tích, điểm đến vốn để lưu giữ những giá trị đẹp lại bị biến thành "phông nền" cho các hành vi phản cảm, chỉ để đổi lấy vài khuôn hình gây chú ý.
Ông Phạm Bá Bình (phường Thành Sen) cho rằng: “Tại một số đền, chùa, vẫn có bạn trẻ ăn mặc phản cảm, tạo dáng chụp ảnh đăng lên mạng xã hội, gây phản cảm cho người xung quanh. Không gian tâm linh cần sự trang nghiêm, không phải nơi để phô diễn hình ảnh. Những hành vi này làm lệch chuẩn giá trị văn hóa và cần được chấn chỉnh.”
Ranh giới giữa một khoảnh khắc đẹp và hành vi phản cảm đôi khi rất mong manh, chỉ một bước chân vượt rào cấm, một lần xê dịch cảnh quan hay một lựa chọn thiếu tôn trọng không gian chung. Những điều tưởng như nhỏ, khi lặp lại, sẽ để lại hệ lụy lớn đối với các điểm đến.
Chúng ta đang nỗ lực quảng bá du lịch bằng những hình ảnh đẹp, nhưng chính những hành vi thiếu ý thức lại âm thầm làm xấu đi hình ảnh ấy. Sâu xa hơn, đây không chỉ là câu chuyện của một bức ảnh hay đoạn clip, mà là câu chuyện về ý thức, khi cái tôi cá nhân được đặt cao hơn lợi ích chung.
Tiến sĩ Nguyễn Quang Ngọc - Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị Trần Phú cho biết: "Ở góc độ giáo dục và văn hóa, cách ứng xử nơi công cộng phản ánh trực tiếp ý thức của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, hiện nay một bộ phận người dùng mạng xã hội, nhất là giới trẻ, lại dễ bị cuốn vào tâm lý thích thể hiện bản thân, thiếu sự cân nhắc cần thiết khi chia sẻ thông tin. Điều này không chỉ làm lệch chuẩn hành vi nơi công cộng mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh, giá trị văn hóa truyền thống và môi trường xã hội nói chung”.
Trong môi trường mạng xã hội, nơi mỗi bức ảnh dễ dàng lan tỏa, nhu cầu tạo ra những khuôn hình khác biệt ngày càng rõ nét. Nhưng khi mục tiêu gây chú ý và cái tôi cá nhân bị đẩy lên quá mức, ranh giới giữa sáng tạo và lệch chuẩn cũng dễ bị xóa nhòa, và những hành vi không phù hợp có thể để lại nhiều hệ lụy cho điểm đến.
Tiến sĩ Trần Quốc Lâm - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh mong muốn: “Du khách chính là những "đại sứ" quảng bá hình ảnh, nét đẹp của quê hương. Nhưng để làm được điều đó, trước hết cần có sự định hướng, hướng dẫn để họ điều chỉnh hành vi cho phù hợp. Tùy từng điểm đến, từng không gian cụ thể, cần bố trí lực lượng hướng dẫn chuyên nghiệp để du khách có trải nghiệm đúng mực, từ đó góp phần tạo nên những hình ảnh đẹp. Tôi mong rằng, mỗi du khách khi đến tham quan đều có thể mang về những bức ảnh đẹp đúng nghĩa, góp phần lan tỏa giá trị và quảng bá hình ảnh địa phương.”
Để hạn chế những hình ảnh phản cảm, không thể chỉ dừng ở tuyên truyền. Cần sự đồng bộ từ quy định rõ ràng tại điểm đến, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đến ý thức tự giác của mỗi người. Bởi mỗi hành động, dù nhỏ, đều góp phần tạo nên hình ảnh chung. Và suy cho cùng, mỗi thước phim, mỗi khuôn hình là để ghi lại kỷ niệm, không phải để đánh đổi bằng sự xuống cấp văn hóa và ý thức.
Thực tế hiện nay đặt ra yêu cầu không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức về truyền thống, kỹ năng sống hay văn hóa ứng xử nơi công cộng, mà còn cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về trách nhiệm cá nhân trong không gian cộng đồng. Khi mỗi người ý thức rằng, hành vi của mình không chỉ tác động đến bản thân mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới hình ảnh chung và môi trường văn hóa xã hội, thì những chuẩn mực ứng xử mới thực sự được hình thành và duy trì một cách bền vững.
