Bộ Y tế vừa có báo cáo đánh giá tác động phương án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương.
Theo đề xuất, Hà Nội sẽ thành lập Sở An toàn thực phẩm trực thuộc UBND thành phố trên cơ sở Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm hiện nay, đồng thời tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ và nhân sự từ các sở liên quan. TP HCM, địa phương duy nhất đang vận hành mô hình Sở An toàn thực phẩm, sẽ kết thúc giai đoạn thí điểm để chuyển sang hoạt động chính thức.
Tại 32 tỉnh, thành còn lại, Bộ Y tế đề xuất thành lập Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế trên cơ sở đơn vị hiện có của ngành y tế được giao đầu mối quản lý an toàn thực phẩm. Các chi cục sẽ tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất liên quan đến công tác quản lý an toàn thực phẩm đang thuộc Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Theo Bộ Y tế, việc thành lập sở và chi cục không đồng nghĩa với tăng biên chế. Phương án được xây dựng theo hướng chuyển giao nguyên trạng chức năng, nhiệm vụ và lực lượng đang làm công tác an toàn thực phẩm tại các cơ quan liên quan, tận dụng nguồn nhân lực sẵn có thay vì tuyển dụng mới.
Ở cấp xã, các nhiệm vụ quản lý an toàn thực phẩm thuộc lĩnh vực nông nghiệp và công thương sẽ được giao cho Phòng Văn hóa - Xã hội thuộc UBND cấp xã. Tùy điều kiện thực tế, địa phương có thể thành lập Phòng An toàn thực phẩm để tham mưu thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước và giải quyết các thủ tục hành chính được phân cấp.
Bộ Y tế cũng đề xuất thành lập các tổ công tác liên ngành về an toàn thực phẩm theo hình thức kiêm nhiệm, với sự tham gia của lực lượng công an, y tế, kinh tế và các đơn vị liên quan. Cách tổ chức này giúp tăng cường giám sát ở cơ sở nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc tinh gọn bộ máy.
Việc tổ chức lại bộ máy địa phương là một phần trong đề án thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước. Ở cấp trung ương, Bộ Y tế đề xuất chấm dứt hoạt động quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm tại Bộ Công Thương và chuyển một số nhiệm vụ quản lý an toàn thực phẩm đang thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường về Bộ Y tế.
Cùng với việc chuyển giao chức năng, nhân sự và cơ sở vật chất liên quan cũng sẽ được điều chuyển về Cục An toàn thực phẩm. Trên cơ sở đó, Cục sẽ được kiện toàn thành cơ quan đầu mối duy nhất thực hiện chức năng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước.
Theo Bộ Y tế, khi toàn bộ chức năng quản lý được tập trung về một đầu mối, trách nhiệm sẽ rõ ràng hơn, quá trình điều phối được rút ngắn và việc sử dụng nguồn nhân lực hiệu quả hơn. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cũng lưu ý cần duy trì các đơn vị chuyên môn theo từng nhóm chuỗi thực phẩm để bảo đảm năng lực chuyên sâu đang có của các ngành nông nghiệp, công thương và y tế.
Sau hơn 15 năm thực hiện Luật An toàn thực phẩm 2010, hệ thống quản lý hiện vẫn được tổ chức theo mô hình đa đầu mối. Ở cấp trung ương, trách nhiệm quản lý được phân chia cho Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương theo từng nhóm sản phẩm và từng công đoạn trong chuỗi thực phẩm.
Khảo sát tại 34 tỉnh, thành cho thấy có 25 địa phương thành lập Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế, 8 địa phương duy trì Phòng An toàn thực phẩm thuộc Sở Y tế và TP HCM là địa phương duy nhất vận hành mô hình Sở An toàn thực phẩm. Theo Bộ Y tế, việc tồn tại nhiều mô hình khác nhau khiến hệ thống quản lý thiếu thống nhất về thẩm quyền, nhân lực, cơ chế phối hợp và nguồn lực thực hiện, gây khó khăn cho công tác chỉ đạo, thanh tra, kiểm tra, truy xuất nguồn gốc và xử lý sự cố an toàn thực phẩm.
