Tại Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc, trung bình mỗi ngày có cả nghìn lượt du khách đến dâng hương, tham quan. Song, theo ông Đặng Quốc Vũ - Giám đốc Ban Quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc và Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng, du lịch văn hóa tâm linh tại đây vẫn chưa phát huy hiệu quả kinh tế. Các mặt hàng lưu niệm, các dịch vụ vẫn chưa đáp ứng nhu cầu của du khách.
Thực tế này cũng diễn ra ở các khu du lịch biển. Tại Khu du lịch biển Thiên Cầm, lượng khách đến khá đông nhưng thời gian lưu trú còn ngắn. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu các sản phẩm vui chơi, giải trí và dịch vụ trải nghiệm, đặc biệt là các hoạt động về đêm.
Chị Nguyễn Thị Hương (Hà Nội) chia sẻ: “Biển Thiên Cầm rất đẹp. Lẽ ra chúng tôi ở lại đây thêm vài ngày để nghỉ dưỡng nhưng do không có nhiều hoạt động vui chơi nên đoàn đã quyết định rời Thiên Cầm chỉ sau một đêm lưu trú”.
Tương tự, chị Nguyễn Thị Nguyệt, một du khách từ Hà Nội, cũng đến nghỉ dưỡng tại Khu du lịch biển Thiên Cầm cho hay, theo kế hoạch ban đầu, đoàn chúng tôi dự định tham quan thêm một số điểm đến khác của Hà Tĩnh. Tuy nhiên, do các hoạt động trải nghiệm và dịch vụ mua sắm, vui chơi của địa phương còn hạn chế nên đã rút ngắn thời gian lưu trú còn vài ba ngày.
Năm 2025, Hà Tĩnh đón hơn 5,5 triệu lượt du khách, thế nhưng khách lưu trú chỉ đạt gần 950.000 lượt. Nghĩa là cứ hơn 6 người đến Hà Tĩnh thì chỉ có một người ở lại. Điều này cũng giải thích vì sao công suất phòng khai thác bình quân của các khách sạn, nhà nghỉ trên địa bàn toàn tỉnh chỉ đạt khoảng 30%, một tỉ lệ rất thấp trong kinh doanh lưu trú.
Theo ông Trần Quốc Lâm - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh, tỉ lệ khách lưu trú trên địa bàn còn quá thấp so với tiềm năng. “Lượng khách vào mùa lễ hội, du lịch rất đông, nhưng chủ yếu chỉ tham quan rồi rời đi. Nguyên nhân là Hà Tĩnh đang thiếu một hệ sinh thái du lịch đồng bộ, chưa có sự gắn kết giữa lưu trú, trải nghiệm, dịch vụ và vui chơi giải trí”.
Khách đến rồi đi trong ngày hoặc lưu trú ngắn hạn không chỉ làm giảm doanh thu từ dịch vụ lưu trú mà còn kéo theo sự sụt giảm nguồn thu từ các dịch vụ phụ trợ. Hoạt động du lịch vì thế cũng thiếu đi sự sôi động cần thiết.
Trên địa bàn Hà Tĩnh hiện có 323 khách sạn, nhà nghỉ với hơn 7.200 phòng, nhưng trong số đó, mới chỉ có 2 khách sạn đạt tiêu chuẩn 5 sao, 3 khách sạn 4 sao, 6 khách sạn 3 sao, 1 khách sạn 2 sao; số còn lại chưa được xếp hạng.
Tại một số khu du lịch biển, có những khách sạn được xây dựng từ cách đây hàng chục năm, nay đã xuống cấp, song vẫn giữ vai trò chủ lực trong phục vụ ăn nghỉ. Và, theo Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh, với những đoàn khách quy mô vừa thì được chứ với những đoàn quy mô lớn hay hội thảo, sự kiện lớn thì những cơ sở lưu trú hầu như chưa đạt được cả về chất lượng và số lượng.
Rõ ràng, việc doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư nâng cấp hạ tầng lưu trú phụ thuộc rất lớn vào nhu cầu thực tế. Nhưng để kéo dài thời gian lưu trú, yếu tố cốt lõi lại nằm ở việc du khách có gì để trải nghiệm: ăn gì, giải trí như thế nào, khám phá điều gì...? Tại các hội thảo tìm giải pháp phát triển du lịch gần đây, nhiều ý kiến cho rằng, Hà Tĩnh vẫn chưa có sản phẩm du lịch chủ lực đủ sức lan tỏa. Các sản phẩm hiện có còn thiếu liên kết, chưa hình thành được chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ tham quan – nghỉ dưỡng – trải nghiệm – mua sắm.
Ông Hoàng Minh Mạnh - Giám đốc Công ty Cổ phần Du lịch Đại Việt HT nhận định: Các điểm du lịch liên kết để xây dựng tour dài ngày còn ít, sản phẩm dịch vụ chưa phong phú. Điều này khiến các doanh nghiệp lữ hành gặp khó trong việc thu hút khách ngoại tỉnh và quốc tế. Hà Tĩnh vì thế thường chỉ là điểm dừng chân kết hợp, chưa trở thành điểm đến chính trong hành trình du lịch miền Trung.
Xác định du lịch là một trong bốn ngành kinh tế trọng điểm, những năm qua, Hà Tĩnh đã ban hành nhiều chính sách thúc đẩy phát triển. Gần đây nhất là Nghị quyết số 98 của HĐND tỉnh về phát triển văn hóa, thể thao và du lịch giai đoạn 2023 - 2025. Tuy nhiên, việc tiếp cận và tận dụng chính sách từ phía doanh nghiệp vẫn còn hạn chế. Chất lượng dịch vụ, sản phẩm đặc trưng, cũng như các tour tuyến kết nối chưa có sự chuyển biến rõ nét.
Ông Nguyễn Công Thành - Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL Hà Tĩnh cho rằng, doanh nghiệp cần đổi mới tư duy, chủ động sáng tạo trong xây dựng sản phẩm. Việc nghiên cứu, tận dụng chính sách để hình thành các sản phẩm du lịch mới, đồng thời tăng cường liên kết giữa các đơn vị là yếu tố then chốt để tạo ra giá trị gia tăng.
Mục tiêu của du lịch Hà Tĩnh trong năm 2026 là sẽ đón 6,5 triệu lượt khách. Với những diễn biến sôi động của những tháng đầu năm cho thấy đây là mục tiêu hoàn toàn khả thi. Vấn đề là số lượng khách đến nhiều không đồng nghĩa sẽ tạo ra nguồn thu lớn khi mà khách đến nhưng không ở, đến nhưng không có cơ hội tiêu tiền…
Để giữ được chân du khách thì sự hỗ trợ của chính sách trong việc tạo ra các sản phẩm du lịch đặc trưng, cải thiện điều kiện hoạt động du lịch là hết sức cần thiết, nhưng điều cần hơn vẫn là một sự thay đổi về cách làm du lịch, thay vì chỉ tập trung khai thác những lợi thế sẵn có và kinh doanh rời rạc, đơn lẻ...
