Tại Hà Tĩnh, thực trạng đơn thư tồn đọng, phức tạp, kéo dài vẫn còn diễn ra. Một trong những nguyên nhân được xác định do công tác quản lý nhà nước ở cơ sở trước đây có những hạn chế nhất định, đặc biệt trong các lĩnh vực như đất đai, chính sách; nhiều vụ việc phức tạp, thiếu căn cứ pháp lý để xử lý.
Một trong những vụ đơn thư tồn đọng kéo dài nhiều năm nay liên quan đến dự án chợ Thạch Lưu cũ, nay thuộc xã Toàn Lưu. Theo đó nhiều hộ dân phản ánh việc họ đang sử dụng đất có nguồn gốc thương mại dịch vụ nhưng đã ở ổn định, lâu dài từ năm 1994 đến nay nên yêu cầu được nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Dù vụ việc đang được cơ quan chức năng xác minh, làm rõ trên tinh thần thượng tôn pháp luật nhưng phần nào cho thấy những sai sót nhất định trong quá trình quản lý đất đai tại địa phương trước đây. Thực tế cho thấy, chỉ khi nào vấn đề này được giải quyết dứt điểm mới giảm tình trạng đơn thư khiếu nại, tố cáo kéo dài, góp phần đảm bảo tình hình an ninh trật tự trên địa bàn.
Trường hợp của bà Nguyễn Thị Thanh ở xã Cẩm Trung là một ví dụ về hiệu quả của việc xử lý kịp thời đơn thư ngay từ cấp cơ sở. Theo đó, bà Thanh có đơn thư phản ánh về việc một người đồng thừa kế tài sản đã tự ý làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên thửa đất thuộc sở hữu của cả những đồng thừa kế khác mà vẫn được cấp bìa khi chưa có sự đồng ý của những người liên quan.
"Trước vụ việc của công dân Nguyễn Thị Thanh, chính quyền địa phương đã nhanh chóng vào cuộc hòa giải, căn cứ hồ sơ đất đai để đưa ra hướng xử lý phù hợp, đảm bảo quyền lợi cho các bên liên quan. Ngoài lịch tiếp dân định kì, công dân có phản ánh, kiến nghị đều được lãnh đạo địa phương quan tâm lắng nghe, kịp thời giao các phòng ban chuyên môn giải quyết, góp phần giảm được đơn thư vượt cấp", ông Nguyễn Viết Đồng - Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Trung cho hay.
Bà Thanh cho rằng: "Nếu cấp xã không quan tâm giải quyết kịp thời thì người dân cũng phải kiến nghị đến cấp cao hơn. Vậy nên, từ sự việc của mình, tôi thấy vai trò của cấp cơ sở trong tiếp nhận giải quyết đơn thư là rất quan trọng."
Tương tự, trường hợp kiến nghị của bà Hoàng Thị Soa (xã Cổ Đạm) cũng được giải quyết ngay từ cấp xã. Bà Soa có một thửa đất ở thôn Trung Sơn, xã Cổ Đạm. Thời gian gần đây bà phát hiện chủ hộ có đất giáp ranh với thửa đất của bà đã tự ý đo đạc làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng bao luôn một phần thửa đất của bà. Bà đã có đơn phản ánh lên xã về hành vi này. Ngay khi nhận được đơn thư, UBND xã Cổ Đạm đã tổ chức hoà giải, chỉ rõ căn cứ pháp lý cho 2 bên, hướng dẫn bà Soa làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đúng với diện tích được cấp. Sự vào cuộc kịp thời của chính quyền địa phương vừa đảm bảo quyền lợi cho người dân, vừa hạn chế tình trạng người dân nóng vội gửi đơn thư vượt cấp.
Khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh là quyền của công dân, được pháp luật bảo vệ. Thực tiễn cho thấy, khi quyền lợi chính đáng được giải quyết thấu đáo, đúng quy định sẽ không chỉ bảo vệ người dân mà còn góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với chính quyền, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Bên cạnh nguyên nhân từ phía cơ quan quản lý, một phần nguyên nhân xuất phát từ chính công dân. Có trường hợp công dân đã được giải quyết đúng quy định nhưng vẫn tiếp tục gửi đơn vượt cấp; có vụ việc đã được hướng dẫn khởi kiện ra tòa án nhưng không thực hiện; một số người chưa nắm rõ quy định pháp luật nên khiếu nại không đúng trình tự. Thậm chí, có đối tượng lợi dụng để kích động, lôi kéo khiếu kiện đông người, kéo dài.
Ông Nguyễn Việt Dũng, Phó Trưởng ban Tiếp công dân tỉnh cho biết: “Có gần 90% vụ việc tồn đọng liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng. Nguyên nhân do chính sách pháp luật thay đổi qua các thời kỳ, trong khi việc quản lý ở cơ sở trước đây còn hạn chế. Bên cạnh đó, tâm lý kỳ vọng khiếu nại vượt cấp sẽ hiệu quả hơn dẫn đến sai quy trình, đơn thư chuyển lòng vòng”.
Theo số liệu của Thanh tra tỉnh về công tác tiếp dân: Trong quý I/2026 toàn tỉnh có 1.485 lượt tiếp, 1.319 người được tiếp; 952 vụ việc; 12 đoàn đông người được tiếp (132 lượt người). Trong đó: Chủ tịch UBND tỉnh đã thực hiện tiếp công dân 3/3 ngày theo quy định với 29 lượt công dân được tiếp (43 người); Chủ tịch UBND các xã, phường thực hiện tiếp công dân định kỳ bảo đảm đủ số ngày theo quy định 828/828 ngày, với 523 lượt, 589 số công dân được tiếp.
Giảm số lượng đơn thư không chỉ nằm ở việc nâng cao hiệu quả tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, mà quan trọng hơn là làm tốt chức năng quản lý nhà nước. Khi những vấn đề từ cơ sở được giải quyết thấu đáo, kịp thời, công tác tiếp dân không chỉ dừng lại ở việc thực thi pháp luật mà còn trở thành cầu nối để lắng nghe, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của người dân. Từ đó, góp phần giữ vững ổn định, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở địa phương.
Thời gian tới, Thanh tra tỉnh tiếp tục tập trung thanh tra trách nhiệm công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại tố cáo, kịp thời chấn chỉnh các trường hợp né tránh, đùn đẩy trong việc giải quyết đơn thư của công dân. Đồng thời, nâng cao năng lực của các cán bộ tiếp công dân tại địa phương cơ sở và đặc biệt chú trọng việc rà soát, tham mưu giải quyết dứt điểm những vụ việc tồn đọng, kéo dài.
