Gìn giữ nếp nhà

(Baohatinh.vn) - “Nước có quốc pháp, nhà có gia phong” - câu thành ngữ về nếp nhà ấy đang được mỗi gia đình người Việt nói chung và người Hà Tĩnh nói riêng giữ gìn, phát huy, kiến tạo tổ ấm hạnh phúc, góp phần xây dựng đất nước thịnh vượng.

Nếp nhà - di sản văn hóa

Trong truyền thống văn hóa người Việt, bên cạnh tuân thủ “quốc pháp” - pháp luật của đất nước thì việc thực hiện gìn giữ “gia phong”- nếp nhà trong mỗi gia đình có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Screenshot 2024-06-22 at 05-54-49 Báo Hà Tĩnh - Tin Hà Tĩnh 24h tin tức Hà Tĩnh cập nhật liên tục Báo Hà Tĩnh.png
Mỗi gia đình sẽ là một "tế bào" khỏe mạnh của xã hội khi những giá trị của nếp nhà được gìn giữ phát huy. Ảnh: Tiệm nhà cỏ

Nếp nhà được hiểu là “phong cách, lề thói trong một gia đình” (Đại từ điển Tiếng Việt, NXB Văn hóa - Thông tin, năm 1999) hay còn là truyền thống tốt đẹp của các gia đình được truyền lại từ thế hệ này đến thế hệ khác. Đó là những quy tắc về ứng xử giữa các thành viên dựa trên nền tảng của những tiêu chuẩn đạo đức văn hóa phương Đông. Đó là sự mẫu mực trong lối sống, ứng xử, trách nhiệm dạy dỗ, chăm sóc con cháu của ông bà, bố mẹ, sự vâng lời, hiếu thảo của con cháu dành cho các bậc bề trên “kính trên, nhường dưới”, sự chung thủy giữa vợ chồng… Nếp nhà còn được cụ thể hóa trong mỗi gia đình, dòng tộc.

a3.jpg
Đền thờ danh nhân Nguyễn Trọng thuộc khuôn viên Khu di tích Nguyễn Du (Nghi Xuân).

Đối với người Hà Tĩnh, từ lâu nếp nhà đã trở thành di sản văn hóa ăn sâu vào tâm thức của mỗi người, mỗi gia đình, dòng họ, làng quê. Cũng từ gìn giữ và phát huy nếp nhà, trong lịch sử ở Hà Tĩnh xuất hiện nhiều cự tộc nổi tiếng sản sinh ra nhiều bậc hiền tài cống hiến cho đất nước. Trong đó nổi bật như dòng tộc họ Nguyễn Tiên Điền (Nghi Xuân) với gia đình Xuân quận công Tể tướng Nguyễn Nghiễm có con là Tể tướng Nguyễn Khản, Đại thi hào Nguyễn Du…; gia tộc dòng họ Nguyễn Huy Trường Lưu (xã Kim Song Trường, Can Lộc) với các danh nhân Nguyễn Huy Oánh, Nguyễn Huy Tự, Nguyễn Huy Hổ; dòng họ Nguyễn Khắc, Đinh Nho (xã An Hòa Thịnh, Hương Sơn) với các danh nhân như Hoàng giáp Nguyễn Khắc Niêm, Viện sỹ Nguyễn Khắc Viện; Tiến sỹ Đinh Nho Hoàn, Đinh Nho Công…; nhiều gia đình thuộc các dòng họ ở làng khoa bảng Đông Thái (xã Tùng Ảnh, Đức Thọ)…

a4.jpg
Tấm bia khắc lời giáo huấn con cháu tại đền thờ Nguyễn Trọng còn lưu giữ đến ngày nay.

Tiến sỹ Nguyễn Tùng Lĩnh - Trưởng phòng Quản lý di sản văn hóa (Sở VH-TT&DL) cho biết: “Quá trình nghiên cứu tìm hiểu về các dòng họ nổi tiếng trên địa bàn tỉnh, chúng tôi nhận thấy hầu hết các cự tộc đều đặt ra gia phong để con cháu thực hiện. Một số nơi như ở Nghi Xuân, Đức Thọ, Hương Sơn… hiện còn văn bản gia phong của các gia đình, dòng họ để lại, tiêu biểu như tấm bia gia huấn của Nguyễn Trọng tại đền thờ ông trong khuôn viên Khu di tích Nguyễn Du. Hầu hết các gia quy của các bậc danh nhân đều răn dạy con cháu phải luôn học điều hay, lẽ phải, nỗ lực rèn giũa bản thân, tu dưỡng đạo đức, trí tuệ, sống có trách nhiệm với bản thân và đất nước… Điều đó cho thấy vai trò của gia phong, nếp nhà có ý nghĩa rất lớn đối với sự thành công của các cá nhân cũng như danh gia vọng tộc Hà Tĩnh trong lịch sử”.

Nối tiếp truyền thống gìn giữ nếp nhà, trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, ở Hà Tĩnh có nhiều gia đình “Lớp cha trước, lớp con sau/ Đã thành đồng chí chung câu quân hành” (Tố Hữu) cùng ra trận chiến đấu bảo vệ quê hương.

Ngày nay, trong công cuộc phát triển đất nước, tiếp tục phát huy nếp nhà, nhiều gia đình ở Hà Tĩnh kế tục truyền thống hiếu học, yêu nước, chung sức xây dựng quê hương.

a2.jpg
Nhờ gìn giữ phát huy nếp nhà, vợ chồng ông Cù Thế Kỷ và bà Phạm Thị Hạnh (xã Hồng Lộc, Lộc Hà) đã dựng xây được một gia đình hạnh phúc, con cái thành đạt.

Xây dựng những giá trị mới

Trong xã hội hiện đại, việc gìn giữ nếp nhà phải đối mặt với khá nhiều nguy cơ. Đó là, sợi dây gắn kết giữa các thành viên bị đứt gãy, đó là sự du nhập những thói hư, tật xấu, khiến gia phong bị phá vỡ… Trước thực trạng nêu trên, để cùng cộng đồng xây dựng văn hóa gia đình, gìn giữ nếp nhà, thời gian qua, các sở, ban, ngành, đoàn thể ở Hà Tĩnh đã tích cực thực hiện nhiều chương trình, hành động nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về công tác gia đình.

a7.jpg
Một tiết mục tại Hội thi "Tìm hiểu về giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình" năm 2024 (do Sở VH-TT&DL Hà Tĩnh phát động) của xã Sơn Lĩnh (Hương Sơn)

Với vai trò của cơ quan thường trực phụ trách về công tác gia đình, Sở VH-TT&DL đã tích cực tham mưu tỉnh ban hành các văn bản, phối hợp chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị, địa phương thực hiện nhiều chương trình, hành động về công tác gia đình. Cụ thể, sở đã triển khai áp dụng Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình tại cơ sở, xây dựng các tiêu chí công nhận danh hiệu gia đình văn hóa. Đồng thời phối hợp xây dựng các mô hình CLB về gia đình; thường xuyên tổ chức các lễ phát động tuyên truyền, các diễn đàn, tọa đàm về xây dựng gia đình hạnh phúc, phòng chống bạo lực gia đình, bình đẳng giới, các cuộc thi tìm hiểu về kiến thức gia đình hạnh phúc… trong các dịp lễ như Ngày Gia đình Việt Nam (28/6), Ngày Quốc tế hạnh phúc (20/3).

Bà Lê Thị Loan - Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL cho biết: “Nhằm hướng tới thực hiện mục tiêu xây dựng "Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng", chúng tôi đang cố gắng đưa hoạt động công tác gia đình ngày càng đi vào chiều sâu. Gắn công tác gia đình với chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước qua các phong trào như xây dựng NTM, toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng gia đình hạnh phúc… Qua đó, đã giúp gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống, đồng thời có những định hướng trong xây dựng những giá trị mới, phù hợp với thời đại”.

a6.jpg
Các hội viên phụ nữ xã Trường Sơn (Đức Thọ) nghe cán bộ Hội phụ nữ tuyên truyền về tiêu chí xây dựng gia đình 5 có - NTM kiểu mẫu.

Cha ông ta từng đúc kết: “đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm”. Điều đó khẳng định vai trò của người phụ nữ trong gìn giữ nếp nhà. Ngày nay, vai trò của người phụ nữ cũng luôn được đề cao và quan tâm. Biểu hiện rõ nhất chính là qua các chủ trương, chính sách dành cho phụ nữ và sự tiếp nhận các chủ trương, chính sách đó của nữ giới. Điển hình là việc triển khai thực hiện các phong trào, các mô hình như: phát triển kinh tế, xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh, xây dựng môi trường an toàn cho phụ nữ, trẻ em...

Bà Trương Thị Lượng - Phó Chủ tịch Hội LHPN Hà Tĩnh chia sẻ: “Từ các tiêu chí mang tính phổ quát với các giá trị như: văn hóa ứng xử văn minh, trách nhiệm, tình nghĩa, sự thủy chung giữa vợ chồng, hiếu thảo giữa con cái với bố mẹ, cháu chắt với ông bà, các CLB về gia đình do các cấp hội xây dựng sẽ là cầu nối để mỗi hội viên phụ nữ cũng như cộng đồng nâng cao ý thức trong xây dựng văn hóa gia đình, kiến tạo tổ ấm hạnh phúc. Đồng thời, phát triển kinh tế, xây dựng xã hội thịnh vượng, phồn vinh”.

Nếp nhà ở Hà Tĩnh cũng như ở Việt Nam đã và đang được các cá nhân, gia đình, dòng họ và cộng đồng cùng chung tay gìn giữ, phát triển. Mỗi gia đình sẽ là tế bào khỏe mạnh của xã hội khi những giá trị của nếp nhà được gìn giữ, phát huy. Những gia đình gìn giữ nếp nhà, xây dựng gia đình văn hóa kiểu mẫu là hạt nhân tiêu biểu của nhiều phong trào ở địa phương và là mái ấm chở che, nuôi nấng, hình thành nhân cách đẹp đẽ của những công dân ưu tú.

Chủ đề Đời sống văn hóa

Đọc thêm

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Cuộc đời đồng chí Dương Lung (quê xã Thạch Khê, Hà Tĩnh) là tấm gương cao đẹp của người cộng sản hết lòng vì dân, vì nước. Đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.
Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).
Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Đã gần một thế kỷ đã trôi qua, nhưng những dấu ấn mà phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh để lại trong lịch sử dân tộc vẫn vẹn nguyên giá trị, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!