Giúp người già học kỹ năng số

Với nhiều người lớn tuổi, chiếc điện thoại thông minh đã trở nên quen thuộc, nhưng sử dụng thành thạo các ứng dụng phục vụ đời sống vẫn không dễ dàng. Từ đăng nhập tài khoản, tra cứu thông tin đến thực hiện thủ tục hành chính, mỗi thao tác đều có thể trở thành trở ngại nếu thiếu người hướng dẫn.

Khi các hoạt động như giao dịch ngân hàng, giải quyết thủ tục hành chính, liên lạc với người thân ngày càng gắn với công nghệ, bà Phạm Thị Lâm (SN 1966, trú thôn 3, xã Lộc Hà) cũng gặp những khó khăn tương tự. Bà Lâm chia sẻ: “Mỗi lần thao tác trên điện thoại thông minh, tôi rất lúng túng. Nhiều thao tác phải nhớ, chỉ cần bấm nhầm là không biết làm lại từ đâu. Tôi cũng muốn học để không bị tụt hậu, nhưng có những việc vẫn quá khó đối với chúng tôi”.

Thấu hiểu khó khăn của mẹ, chị Nguyễn Thị Tuyết (SN 1999) dành thời gian hướng dẫn mẹ sử dụng các ứng dụng cần thiết, thực hành từng thao tác và nhận biết những dấu hiệu bất thường trên mạng. Nhờ vậy, bà Lâm dần sử dụng thành thạo hơn các tiện ích quen thuộc.

Chị Tuyết chia sẻ: “Hướng dẫn ông bà, bố mẹ sử dụng công nghệ không phải việc dễ dàng, bởi người lớn tuổi cần thời gian để ghi nhớ. Người trẻ phải thật kiên nhẫn, hướng dẫn từng bước và để bố mẹ tự thực hành. Quan trọng hơn, cần giúp người lớn tuổi nhận diện thông tin giả mạo, cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo để bảo vệ tài khoản và tài sản”.

Từ mỗi gia đình, việc phổ cập kỹ năng số còn được mở rộng ra cộng đồng bằng những cách làm gần gũi, phù hợp với khả năng tiếp cận của người cao tuổi (NCT). Vào thứ Bảy hằng tuần, CLB “Sống vui, sống khỏe, sống có ích” của Hội NCT xã Thạch Khê tổ chức sinh hoạt. Bên cạnh các hoạt động văn hóa, thể thao, Ban Chủ nhiệm CLB phối hợp với các tổ chức đoàn thể phổ biến thông tin thiết thực, hỗ trợ hội viên tiếp cận các tiện ích công nghệ.

“Thông qua các buổi sinh hoạt, chúng tôi có cơ hội trao đổi những khó khăn khi sử dụng điện thoại thông minh, tiếp cận thông tin trên mạng và học hỏi lẫn nhau. Việc hướng dẫn trực tiếp, giải đáp ngay những vướng mắc giúp hội viên từng bước làm quen với công nghệ” - ông Hồ Văn Sâm, Chủ nhiệm CLB cho biết.

Trên thực tế, một số NCT đã trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến do hạn chế về kiến thức và kỹ năng sử dụng công nghệ. Vì vậy, bên cạnh việc hướng dẫn sử dụng ứng dụng, cần trang bị cho họ kiến thức bảo mật tài khoản, nhận diện thông tin đáng ngờ và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống bất thường.

Tại xã Cẩm Xuyên, công tác phổ cập kỹ năng số được triển khai theo hướng thiết thực, gắn với nhu cầu hằng ngày như tra cứu thông tin, tiếp cận chính sách an sinh xã hội, sử dụng các tiện ích y tế, ngân hàng và thực hiện thủ tục hành chính. Địa phương phát huy vai trò của Tổ chuyển đổi số cộng đồng, Đoàn Thanh niên, Hội NCT và các tổ chức đoàn thể; tổ chức hướng dẫn tại nhà văn hóa, khu dân cư và từng gia đình theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”.

NCT được hỗ trợ trực tiếp từng thao tác, đồng thời học cách nhận biết cuộc gọi, tin nhắn giả mạo để phòng tránh lừa đảo. Các nhóm Zalo tại chi hội, khu dân cư cũng trở thành kênh trao đổi thông tin, phổ biến chính sách và kết nối hội viên. Qua triển khai bước đầu, nhận thức về CĐS của người dân từng bước được nâng lên; một số NCT đã chủ động hơn trong sử dụng điện thoại thông minh và các ứng dụng thiết yếu.

Ông Nguyễn Văn Chiến - Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Xuyên, cho biết: “Địa phương sẽ tiếp tục đổi mới cách tuyên truyền, tăng cường hướng dẫn trực tiếp, lấy nhu cầu thực tế của người dân làm trọng tâm. Mục tiêu không chỉ giúp NCT biết sử dụng công nghệ mà còn ứng dụng thành thạo, an toàn vào cuộc sống, từng bước thu hẹp khoảng cách số giữa các thế hệ”.

Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 300 đội hình thanh niên “Bình dân học vụ số”, 69 tổ chuyển đổi số cộng đồng cấp xã với gần 5.000 thành viên. Các tổ chức đoàn thể cũng duy trì, xây dựng nhiều mô hình như “Nông dân số”, “Gia đình số”, “Chi hội phụ nữ số”..., góp phần lan tỏa kiến thức, kỹ năng chuyển đổi số đến các tầng lớp nhân dân, trong đó có NCT.

CĐS chỉ thực sự có ý nghĩa khi mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận và thụ hưởng thành quả công nghệ. Với NCT, điều đó đòi hỏi những cách phổ cập kỹ năng số phù hợp cùng sự kiên trì đồng hành của gia đình, cộng đồng và chính quyền. Khi được hướng dẫn đúng cách, hỗ trợ kịp thời, họ sẽ từng bước vượt qua những bỡ ngỡ ban đầu, sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả, chủ động hơn trong cuộc sống và không bị bỏ lại phía sau trong hành trình chuyển đổi số.