Theo Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT ngày 15/2/2026 của Bộ GD&ĐT ban hành Quy chế tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ đại học và ngành Giáo dục mầm non trình độ cao đẳng, phương thức xét tuyển đại học dựa trên kết quả học tập THPT (học bạ), tổ hợp xét tuyển phải sử dụng điểm trung bình chung 6 học kỳ (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu 3 môn. Đáng chú ý, trong tổ hợp này bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn và 2 môn này phải đóng góp tối thiểu 1/3 trọng số tính điểm xét tuyển.
Đặc biệt, thí sinh dù xét học bạ vẫn phải có tổng điểm thi tốt nghiệp THPT của 3 môn tương ứng tổ hợp xét tuyển đạt tối thiểu 15 điểm mới đủ điều kiện được xét tuyển đại học.
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, năm 2025, trong số 17 phương thức xét tuyển, tỷ lệ các trường đại học sử dụng phương thức xét học bạ là 42,4%, số xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT chiếm 39,1%, còn lại là các phương thức khác chiếm 18,5%. Xét học bạ là phương thức xét tuyển phổ biến của các trường đại học, tuy nhiên, những năm gần đây, phương thức này có nhiều tranh cãi về tính chính xác, công bằng.
Nguyên nhân chính xuất phát từ thực tế việc đánh giá học sinh giữa các trường THPT, các địa phương còn có sự chênh lệch. Trong nhiều trường hợp, điểm học bạ chưa phản ánh sát năng lực thực tế, dẫn đến tình trạng thí sinh có điểm học bạ cao nhưng không đạt kết quả tương xứng trong các kỳ thi đánh giá chuẩn hóa.
Trước yêu cầu nâng cao chất lượng đầu vào và bảo đảm công bằng, việc siết chặt xét tuyển học bạ được xem là bước điều chỉnh cần thiết. Khi học bạ không còn đủ điều kiện để xét tuyển độc lập, chuyển sang vai trò hỗ trợ, góp phần đánh giá toàn diện hơn năng lực thí sinh và khuyến khích học sinh học tập thực chất.
Trước sự thay đổi đó, các trường học trên địa bàn Hà Tĩnh đã nhanh chóng điều chỉnh kế hoạch dạy và học, giúp học sinh ôn thi đạt kết quả cao. Thay vì chỉ tập trung vào các môn thế mạnh để xét tuyển đại học sớm, hiện nay, các em đã chú trọng hơn đến các môn bắt buộc như Toán và Ngữ văn để đảm bảo điểm trung bình tốt nghiệp. Nhiều nhóm học tập tự quản được hình thành ngay tại các lớp học, nơi các em cùng nhau thảo luận về các dạng bài tập mới và chia sẻ kinh nghiệm làm bài thi trắc nghiệm theo cấu trúc đề thi năm 2026.
Em Nguyễn Trần Quang (lớp 12A1, Trường THPT Hương Khê) chia sẻ: “Năm nay, quy chế siết chặt xét tuyển học bạ nên chúng em phải học tập nghiêm túc, cố gắng hơn gấp nhiều lần để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT. Em đang tích cực giải các dạng đề minh họa có tính phân hóa cao để tự tin bước vào cánh cửa đại học”.
Dù quy chế mới được ban hành vào giai đoạn nước rút, nhưng nhờ kế hoạch học tập bài bản từ đầu năm, học sinh không bị xáo trộn nhiều trong quá trình ôn tập. “Ngay từ đầu năm, em đã dự định xét học bạ vào trường đại học, thế nhưng em vẫn chú trọng học tập bài bản để đảm bảo kiến thức nền vững chắc. Ngoài giờ học trên lớp, em còn chủ động học nhóm để trao đổi kiến thức với bạn bè”, em Nguyễn Thị Kim Ngân - lớp 12A4, Trường THPT Cẩm Xuyên (xã Thiên Cầm) cho hay.
Theo nhiều giáo viên THPT ở Hà Tĩnh, việc các trường đại học siết chặt xét tuyển học bạ theo quy chế mới đồng nghĩa với việc kỳ thi tốt nghiệp THPT giữ vai trò ngày càng quan trọng trong quá trình tuyển sinh. Đây không chỉ là kỳ thi xét tốt nghiệp mà còn trở thành căn cứ quan trọng để các trường đại học sử dụng trong tuyển chọn đầu vào.
Việc nâng cao chất lượng học tập và định hướng ôn thi cho học sinh là cả một quá trình được giáo viên xây dựng ngay từ đầu năm học. Cô Đặng Thị Thu Hương - giáo viên dạy Ngữ văn, Trường THPT Thành Sen (phường Trần Phú) cho biết: “Ngay từ đầu năm học, chúng tôi đã định hướng học sinh xây dựng lộ trình ôn tập chi tiết. Chúng tôi khuyến khích các em tự học, học nhóm và trao đổi kinh nghiệm làm bài. Đồng thời, giáo viên chủ động hướng dẫn, phân loại kiến thức theo mức độ khó – dễ để các em nắm chắc từ cơ bản đến nâng cao. Cách làm này không chỉ giúp học sinh yên tâm bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT mà còn hình thành thói quen học tập lâu dài, chuẩn bị vững vàng khi bước vào cánh cổng đại học”.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Hà Tĩnh dự kiến có hơn 17.800 thí sinh tham gia, trong đó 14.518 học sinh THPT và hơn 3.300 học viên cơ sở giáo dục thường xuyên. Số lượng thí sinh lớn trong khi tiêu chí xét tuyển ngày càng chặt chẽ khiến mức độ cạnh tranh gia tăng. Việc siết chặt xét học bạ được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế “lạm phát điểm”, tạo mặt bằng đánh giá năng lực công bằng hơn giữa các thí sinh.
Thầy Nguyễn Tiến Thạch - Hiệu trưởng Trường THPT Mai Thúc Loan (xã Mai Phụ) cho hay: “Chúng tôi tập trung củng cố kiến thức cho học sinh ngay từ đầu năm lớp 12. Vì vậy, đến nay, cơ bản các em đã có quá trình ôn tập bài bản. Năm nay, thí sinh cần nắm chắc quy định về số lượng nguyện vọng tối đa để có kế hoạch đăng ký phù hợp. Thí sinh nên sắp xếp thứ tự nguyện vọng theo mức độ ưu tiên, phù hợp với năng lực và định hướng cá nhân".
Quy chế mới siết chặt xét tuyển học bạ nhằm đảm bảo tính công bằng, là "thử thách" để các thí sinh trang bị nền tảng tư duy vững chắc trước khi vào đại học. Quy định này cho thấy tuyển sinh đang được điều chỉnh theo hướng giảm phụ thuộc vào các yếu tố cục bộ, ngắn hạn, góp phần để việc xét tuyển trở về gần hơn với năng lực học tập thực chất của học sinh.
Ngay từ đầu năm, Sở GD&ĐT Hà Tĩnh đã hướng dẫn các trường trên địa bàn tập trung các giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục, đảm bảo mọi học sinh có đầy đủ kiến thức, kĩ năng và được phát triển năng lực toàn diện. Trong đó, tập trung nâng cao chất lượng dạy học và ôn thi tốt nghiệp THPT. Sở đã triển khai đồng bộ 6 giải pháp để nâng cao hiệu quả ôn tập, ôn thi như: nâng cao giáo dục toàn diện và tập trung đổi mới phương pháp dạy học, tập huấn nâng cao năng lực giáo viên, xây dựng ngân hàng đề thi, đẩy mạnh ôn tập trực tuyến, tổ chức thi thử và tăng cường hỗ trợ chuyên môn cho các trường còn khó khăn. Vì vậy, dù các trường đại học tiến hành tuyển sinh theo phương thức nào thì học sinh trên địa bàn cũng luôn chủ động thích nghi với quy chế mới, sẵn sàng bước vào kỳ thi với tâm thế tự tin.
