Khơi dòng di sản trên vùng quê văn hóa Can Lộc

Đánh thức giá trị văn hóa truyền thống

Dẫu đã ngoài 70 tuổi nhưng Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Hà ở làng Trường Lưu vẫn nguyên vẹn một tình yêu tha thiết với những làn điệu dân ca ví, giặm. Trong mỗi một sự kiện văn hóa - văn nghệ của làng, bà vẫn luôn là nhân tố đi đầu trong sáng tác, dàn dựng những tiết mục dân ca. Trăn trở với những làn điệu của cha ông, cùng với việc biểu diễn và sáng tác những lời mới, bà Hà còn dày công sưu tầm lời cổ với mong muốn trao truyền và gìn giữ cho thế hệ mai sau những giá trị di sản mà cha ông để lại.

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Hà vẫn miệt mài sáng tác và sưu tầm những làn điệu dân ca ví, giặm.

Bà Hà chia sẻ: “Tôi luôn mang trong mình niềm tự hào khi được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất văn hóa này. Những câu ca, điệu ví như mạch nguồn thấm sâu vào tâm hồn tôi từ thuở nằm nôi. Dành nhiều tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị các di sản, với tôi, một phần bởi tình yêu thiết tha với câu hát cha ông, một phần bởi niềm tự hào, trách nhiệm đối với di sản của quê hương”.

Cùng chung mục tiêu trong hành trình bảo tồn và phát huy các giá trị di sản, thời gian qua, với sự quan tâm của tỉnh, của địa phương, người con ưu tú làng Trường Lưu - GS.TS Nguyễn Huy Mỹ cũng đã có công lớn trong hành trình đem các di sản dòng họ Nguyễn Huy ra thế giới. Lần lượt các hồ sơ về Mộc bản Trường Lưu, Hoàng Hoa sứ trình đồ và mới đây nhất là Văn bản Hán Nôm làng Trường Lưu (1689-1943)… đều đã được Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO (MOWCAP) công nhận là Di sản tư liệu ký ức thế giới.

Văn bản Hán Nôm làng Trường Lưu trở thành Di sản tư liệu ký ức thế giới.

Việc những di sản này được dày công sưu tầm, tập hợp, xây dựng hồ sơ và trở thành di sản của nhân loại thêm một lần khẳng định được những giá trị của văn hóa truyền thống quê hương; là tiền đề cho các hoạt động khơi dòng, phát huy giá trị di sản trong đời sống.

Thời gian qua, huyện Can Lộc đã tập trung xúc tiến, kêu gọi đầu tư phát triển khu du lịch chùa Hương Tích; thành lập Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa Trường Lưu, duy trì các hoạt động CLB dân ca ví, giặm. Sau nhiều trăn trở, ấp ủ, năm 2022, Can Lộc đã hoàn thiện 3 đề án lớn về bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa: Đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh; Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản làng văn hóa Trường Lưu; Đề án tổng thể quản lý, đầu tư khai thác và phát triển du lịch, dịch vụ tại Khu du lịch chùa Hương Tích.

Nhà cổ hàng trăm tuổi ở Trường Lưu.

Ông Nguyễn Tiến Dũng - Phó Chủ tịch UBND huyện Can Lộc chia sẻ: “Việc xây dựng các đề án với mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp, chiến lược cho từng giai đoạn phát triển sẽ là cơ sở để chúng tôi khơi dậy sức mạnh tổng hợp trong việc phát huy vốn quý của cha ông. Đây cũng là cơ sở để xây dựng hình ảnh cho quê hương Can Lộc, qua đó, đẩy mạnh phát triển du lịch, góp phần tăng trưởng KT-XH trên địa bàn”.

Phát triển du lịch trên nền tảng văn hóa

Bề dày truyền thống với những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể ở Can Lộc đã góp phần kiến tạo nên bản sắc riêng biệt của vùng đất này. Chính vì thế, trong chiến lược phát triển, Can Lộc xác định, một trong những mũi đột phá của nền kinh tế địa phương là phát triển du lịch, thương mại, dịch vụ trên nền tảng văn hóa. Trong đó, Khu di tích quốc gia Ngã ba Đồng Lộc, chùa Hương Tích, làng văn hóa Trường Lưu được xem là những điểm nhấn quan trọng của các tour, tuyến du lịch địa chỉ đỏ, văn hóa tâm linh, du lịch trải nghiệm.

Chùa Hương Tích được đầu tư tôn tạo, nâng cấp quy mô.

Lợi thế du lịch đặc biệt của Can Lộc đang được đánh thức khi huyện đầu tư các công trình để nâng tầm các giá trị văn hóa trở thành những “đặc sản”. Chuyển động rõ nét nhất trong bức tranh du lịch Can Lộc là những đổi thay đáng mừng ở Khu du lịch chùa Hương Tích. Với các chính sách thu hút đầu tư, hạ tầng du lịch đã được cải thiện, nâng cấp; sự đổi mới trong công tác quản lý, chất lượng, phong cách phục vụ chuyên nghiệp khiến sức hút của chùa Hương Tích đối với du khách ngày càng lớn.

Trong định hướng phát triển du lịch của huyện, các tour, tuyến du lịch văn hóa tâm linh, du lịch trải nghiệm sẽ lan tỏa sức hút đến các điểm tham quan NTM, quảng bá các sản phẩm đặc trưng của địa bàn. Trong đó, phương châm mỗi khu dân cư mang nét đẹp riêng để thu hút du khách khi tham gia các tour, tuyến du lịch hiện đang được các địa phương bắt tay thực hiện.

“Hoan châu đệ nhất danh lam” ngày càng được nhiều du khách biết đến.

Ông Đặng Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc thông tin: “Chúng tôi đã có kế hoạch triển khai các tuyến đường hoa chạy từ Khu du lịch chùa Hương Tích đến khu vực trung tâm xã. Các khu dân cư kiểu mẫu cũng đang tiếp tục nâng tầm các tiêu chí và tạo điểm nhấn riêng để du khách khi về tham quan chùa Hương Tích có thể ghé thăm những vùng quê trù phú dưới chân Hoan Châu đệ nhất danh lam”.

Sự kiên trì, bền bỉ cùng những nỗ lực của người dân, cấp ủy, chính quyền địa phương trong công tác bảo tồn đã và đang góp phần đánh thức những giá trị di sản trong đời sống văn hóa, tinh thần của người dân hôm nay. Mong muốn về xây dựng Làng di sản văn hóa Trường Lưu đối với cấp ủy, chính quyền địa phương, đối với những người con trên vùng đất văn hóa này sẽ không còn xa vời bởi những kế hoạch đã định hình rõ nét. Và hệ thống di sản, đặc biệt là những di sản đã được thế giới công nhận như: Mộc bản Trường học Phúc Giang, Hoàng Hoa sứ trình đồ, Văn bản Hán Nôm làng Trường Lưu cùng với những làn điệu dân ca ví, giặm cũng đủ sức hấp dẫn, mời gọi du khách đến tham quan, trải nghiệm mảnh đất này.

Chính quyền địa phương đang tích cực kêu gọi đầu tư phát triển du lịch chùa Hương Tích.

Bảo tồn và phát huy các giá trị di sản gắn với phát triển du lịch là bước đi đúng của Can Lộc trong việc tiếp sức, khơi dòng để các giá trị di sản mãi mãi trường tồn và trở thành một phần trong cuộc sống đương đại. Đây cũng là cách để Can Lộc từng bước hiện thực hóa mục tiêu biến vùng đất địa linh nhân kiệt thành địa chỉ du lịch hấp dẫn du khách gần xa. Để trong tương lai, ngành “công nghiệp không khói” sẽ tạo sự bứt phá cho Can Lộc.